Uzmanlar, azalan üretim ve yükselen girdi maliyetleri nedeniyle önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarında yeni artışların gündeme gelebileceğine dikkat çekiyor.
Sıcaklar Üretimi Vurdu, Rekolte Geriledi
Dünyanın farklı bölgelerinde etkili olan aşırı sıcaklar ve kuraklık, tarımsal üretimde kayıplara yol açıyor. Avrupa’da özellikle meyve, sebze ve tahıl üretimindeki düşüş, gıda tedarik zincirinde şimdiden baskı oluşturmaya başladı.
Gıda ve İçecek Federasyonu (FDF), sıcak hava dalgalarının meyve, sebze ve tahıl arzını ciddi şekilde etkilediğini bildirdi. Brokoli ve kiraz gibi bazı ürünlerde tedarik sorunları yaşanırken, tahıl üretimindeki düşüş hayvan yemi maliyetlerini de yukarı çekiyor.
Yem maliyetlerinin artması, hayvancılık sektöründe üreticilerin üzerindeki yükü artırırken et fiyatları açısından da yeni bir risk oluşturuyor.
Yem Maliyeti Et ve Sütü Etkileyebilir
Hayvancılıkta kullanılan kepek, soya ve mısır gibi yem ürünlerinin önemli bir bölümünün küresel piyasalardan karşılanması, Avrupa’daki üretim kayıplarını Türkiye açısından da önemli hale getiriyor.
Avrupa ve Birleşik Krallık’ta yaşanabilecek rekolte düşüşlerinin küresel yem fiyatlarını artırması halinde, Türkiye’de et ve süt üreticilerinin maliyetlerinin de yükselmesi bekleniyor.
Üreticilerin artan maliyetleri satış fiyatlarına yansıtması, et ve süt ürünlerinde yeni fiyat artışlarını beraberinde getirebilir.
Süt Üretiminde Sıcaklık Alarmı
Aşırı sıcakların Türkiye’deki süt hayvanları üzerinde de sıcak stresine neden olduğu belirtiliyor. Kuruyan otlaklar ve düşen verim, süt üretiminde maliyet baskısını artırıyor.
Üretimde yaşanabilecek düşüşün sütle birlikte peynir ve tereyağı fiyatlarına da yansıması bekleniyor.
Öte yandan Avrupa’da sebze ve meyve üretiminin gerilemesi de Türkiye açısından ayrı bir risk oluşturuyor. Avrupa’daki arzın azalması halinde Avrupalı tüccarların Türkiye’den daha fazla ürün talep etmesi, iç piyasadaki arzı daraltarak fiyatların yükselmesine yol açabilir.
Gıda Enflasyonu İçin 2027 Uyarısı
Uzmanlara göre ham madde ve üretim maliyetlerindeki artışın etkisi kısa vadeyle sınırlı kalmayabilir. Ekonomistler, kaynak sıkıntısından kaynaklanan maliyet baskısının 2027 yılına kadar gıda enflasyonunu yukarı yönlü etkileyebileceği görüşünde.
Gıda ve İçecek Federasyonu ekonomistleri de üreticilerin Ukrayna ve İran’daki savaşların oluşturduğu ekonomik baskıyla mücadele ettiğine dikkat çekerek, azalan kaynaklar üzerindeki rekabetin tüketici fiyatlarına yansıyabileceğini belirtiyor.
FDF İskoçya Direktörü David Thomson da tarladaki ürün eksikliğinin fiyat artışlarını kaçınılmaz hale getirebileceği uyarısında bulundu.
Türkiye açısından ise küresel yem ve tarım ürünleri fiyatlarındaki hareketlilik, kuraklık ve iç piyasadaki üretim miktarı birlikte belirleyici olacak. Bu nedenle önümüzdeki dönemde özellikle et, süt, sebze, meyve ve tahıl fiyatlarının yakından takip edilmesi bekleniyor.
