Sonbahar ve kış aylarında güneş ışınlarının uygun açılarla gelmemesi nedeniyle vücudun D vitamini üretimi azalabiliyor. Yeterli D vitamini deposu bulunmayan kişilerde ise eksiklik veya yetersizlik görülebiliyor.
Prof. Dr. Mustafa Altay, sağlıklı yetişkinlerde D vitamini kan düzeyinin 30-50 ng/mL arasında olmasının kas ve iskelet sağlığı açısından yeterli olduğunu belirtti. D vitamini düzeyinin 12-20 ng/mL arasında olmasının yetersizlik, 12 ng/mL'nin altında olmasının ise eksiklik olarak değerlendirildiğini aktardı.
Altay, D vitamini düzeyinin 100 ng/mL'nin üzerine çıkması halinde ise zehirlenme riskinin ortaya çıkabileceğini söyledi.
Fazla D vitamini vücutta birikiyor
D vitamininin bilinçsiz ve yüksek dozlarda kullanılmasının vücutta birikerek zehirlenmeye yol açabileceğini belirten Altay, özellikle takviyelerin doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerektiğine dikkat çekti.
D vitamini eksikliğinin özellikle yeterince güneş ışığı alamayan ve günün büyük bölümünü kapalı alanlarda geçiren kişilerde görülebildiğini ifade eden Altay, halsizlik, kas güçsüzlüğü, yürümede zorlanma, kas ve kemik ağrılarının eksiklik belirtileri arasında yer aldığını söyledi.
Uzun süreli ve ciddi D vitamini eksikliğinin ise kemik erimesi ve kırıklara neden olabileceğini belirtti.
Tedavi ile takviye birbirinden farklı
Ton balığı, uskumru ve somon gibi yağlı balıklar, tereyağı, yumurta sarısı, karaciğer ve güneşte kurutulmuş mantarların D vitamini kaynakları arasında bulunduğunu belirten Altay, yalnızca besinlerle alınan D vitamininin bazı kişiler için yeterli olmayabileceğini söyledi.
Yeterince güneş ışığı alınamaması durumunda takviye kullanılabileceğini aktaran Altay, ancak takviyelerin tedavi amacıyla verilen yüksek dozlarla karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.
Altay, D vitamini eksikliği veya yetersizliği bulunan kişilere durumlarına uygun dozlarda tedavi uygulandığını, kontrolsüz şekilde yüksek doz D vitamini alınmasının ise zehirlenmeye neden olabileceğini ifade etti.
Özellikle bu gruplar risk altında
D vitamini zehirlenmelerinin özellikle yaşlılarda, küçük çocuklarda ve kadınlarda görülebildiğini belirten Altay, günlük tolere edilebilir üst sınırın 4 bin ünite olduğunu söyledi.
Tek seferde 40 bin ünitenin üzerinde veya uzun süre boyunca 4 bin ünitenin üzerinde D vitamini kullanılmasının kandaki düzeyi zehirlenme seviyesine çıkarabileceği uyarısında bulundu.
Zehirlenmenin belirtilerine dikkat
D vitamini zehirlenmesi başladığında kandaki kalsiyum düzeyinin yükseldiğini belirten Altay, buna bağlı olarak bulantı, kusma, sık idrara çıkma, sıvı kaybı, halsizlik, bitkinlik ve kas güçsüzlüğü görülebileceğini söyledi.
Daha ağır vakalarda ise böbrek taşları, ani böbrek hasarı, kalp ritminde bozukluk, çarpıntı, bilinç bulanıklığı ve koma gibi ciddi tabloların ortaya çıkabileceğini ifade etti.
Zehirlenme şüphesi bulunan kişilerin D vitamini ve kalsiyum alımını keserek sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirten Altay, bazı vakalarda hastanede tedavi gerekebileceğini kaydetti.
D vitamini takviyesi herkese gerekli değil
Yaşlılar, obezitesi bulunanlar, kapalı alanlarda çalışanlar, kemik erimesi olanlar, emilim bozukluğu bulunanlar ile bazı ilaçları kullanan ve kronik hastalığı olanların D vitamini eksikliği açısından risk grubunda bulunduğunu belirten Altay, bu kişilerin özellikle sonbahar ve kış aylarında D vitamini düzeylerini hekim kontrolünde ölçtürmeleri gerektiğini söyledi.
Altay, risk grubunda olmayan ve özel bir sağlık sorunu bulunmayan kişilerde rutin D vitamini ölçümü veya takviye kullanımının gerekli olmadığını, D vitamini düzeyi normal olan kişilerde ekstra takviyenin sağlığa ek fayda sağladığına ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını da sözlerine ekledi.
