Buna göre 11 saati aşan çalışmalarda 1 saat yerine en az 1,5 saat, 13 saati aşan çalışmalarda ise 2 saat mola verilmesi gerekiyor. Mola hakkını kullandırmayan işverenlere 26 bin 620 TL idari para cezası uygulanabileceği belirtildi.
Önder Yılmaz’ın Sabah’ta yer alan haberine göre, çalışanların dinlenmesi ve iş kazalarının önlenmesi açısından önemli olan ara dinlenmelerine ilişkin Yargıtay kararı, uzun çalışma sürelerinde uygulanacak mola sürelerini de ortaya koydu.
Mola hakkının; çalışanları yorgunluğa bağlı iş kazalarından korumak, bedensel ve ruhsal sağlıklarını desteklemek, iş verimini artırmak ve çalışanların sosyal yaşama katılımını sağlamak amacıyla verilen ara dinlenmesi olduğu belirtildi.
Çalışma süresine göre mola hakkı değişiyor
Mevcut uygulamada günlük çalışma süresi 4 saate kadar olan çalışanlara 15 dakika, 4 saat ile 7,5 saat arasında çalışanlara 30 dakika, 7,5 saat ile 11 saat arasında çalışanlara ise 1 saat ara dinlenmesi verilmesi gerekiyor.
İş Kanunu’nda günlük çalışma süresinin en fazla 11 saat olduğu belirtilmesine rağmen uygulamada bu sürenin üzerinde çalışmaların yapıldığına dikkat çekildi.
Yargıtay kararı doğrultusunda 11 ile 13 saat arasında çalışanlara en az 1,5 saat, 13 ile 14 saat arasında çalışanlara ise 2 saat mola hakkı verilmesi gerektiği belirtildi.
Çocuk ve genç işçilerde süre farklı
Mola sürelerinde çalışanların durumuna göre farklı uygulamalar bulunuyor.
Çocuk ve genç işçilerde 2 saatten fazla ve 4 saatten az süren çalışmalarda 30 dakika, 4 saatten 7,5 saate kadar olan çalışmalarda ise 1 saat mola verilmesi gerekiyor. Çocuk çalışanlara her 1 saatlik çalışmanın ardından 15 dakikalık mola verilmesinin zorunlu olduğu belirtildi.
Bir yaşından küçük çocuğu bulunan kadın çalışanlara ise günde toplam 1,5 saat süt izni veriliyor. Günlük çalışma süresinden sayılan bu iznin hangi saatlerde ve kaç parçaya bölünerek kullanılacağını çalışan belirliyor.
Karayolu taşımacılığında çalışan şoförler ise 24 saatlik süre içerisinde 9 saatten fazla araç kullanamıyor. Kesintisiz 4,5 saatten fazla araç kullanamayan şoförlerin en az 45 dakika mola vermesi gerekiyor.
Evden çalışanlar da sözleşmelerinde aksi kararlaştırılmadığı sürece kanunda belirtilen mola sürelerinden yararlanıyor.
Mola işe geç gelmek için kullanılamaz
Çalışanların mola saatlerini belirleme yetkisi işverende bulunuyor. İşveren çalışanlara toplu olarak veya belirli bir plan dahilinde sırayla mola kullandırabiliyor.
Ancak ara dinlenmesinin çalışma süresi içerisinde verilmesi gerekiyor. Mola hakkı, çalışanın işe daha geç başlaması veya işten daha erken ayrılması şeklinde kullandırılamıyor.
İşverenin kanunda belirlenen mola sürelerini azaltamayacağı, ancak çalışan lehine artırabileceği belirtiliyor.
Molada çalışan işçinin dinlenmesi verilmiş sayılmıyor
Çalışanın mola sırasında serbest olması gerekiyor. İşçi ara dinlenmesini iş yeri içerisinde veya dışında geçirebiliyor.
Ancak çalışan mola süresi içerisinde çalışmaya devam ediyorsa ara dinlenmesinin kullandırılmış olduğu kabul edilmiyor. İşverenin emrini beklemek zorunda kalan çalışan açısından da benzer durum söz konusu oluyor.
İşçi iş yerinde kalmasına rağmen mola süresini serbest şekilde kullanabiliyorsa bu süre ara dinlenmesi olarak değerlendirilebiliyor.
Kullandırılmayan mola süreleri nedeniyle fiili çalışma süresinin haftalık 45 saati aşması halinde ise aşan süre için yüzde 50 zamlı fazla çalışma ücreti gündeme geliyor.
Mola hakkını kullandırmayan işverene 26 bin 620 TL idari para cezası uygulanabileceği de belirtildi.
Mola süresi fazla mesai hesabını etkiliyor
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmadığı için fazla mesai hesabında da önem taşıyor.
İş davalarında işçinin fiilen ne kadar çalıştığı hesaplanırken öncelikle ara dinlenme süreleri toplam çalışma süresinden çıkarılıyor. Kalan fiili çalışma süresinin haftalık 45 saati aşması durumunda aşan bölüm fazla çalışma olarak kabul ediliyor ve ücret buna göre hesaplanıyor.
İşverenlerin gerçekte kullandırılmayan bir mola süresini çalışılmış süreden düşerek fazla mesai hesabı yapamayacağı belirtiliyor.
Mola yerine para verilemiyor
Çalışanın hak ettiği ara dinlenmesinin fiilen kullandırılması gerekiyor. İşveren mola kullandırmak yerine çalışana ücret ödeyerek bu yükümlülüğü ortadan kaldıramıyor.
İş yerlerinde verilen yemek, çay, kahve veya ihtiyaç molaları da toplam ara dinlenmesi hesabında dikkate alınabiliyor. Örneğin 1 saat yemek ve 15 dakika çay molası verilen bir iş yerinde toplam mola süresi 1 saat 15 dakika olarak hesaplanıyor.
Çalışanların mola sırasında serbest olduğu belirtilirken, işverenin iş disiplini kapsamında iş yerinde uyumayı iç yönetmelikle yasaklayabileceği de ifade ediliyor.
