Başkanlık tarafından geliştirilen sistem, başta e-belgeler olmak üzere kullanılan mali verileri yapay zekâ ve büyük veri analitiği yöntemleriyle inceleyerek çok sayıda ekonomik işlem arasındaki ilişkileri ortaya çıkaracak.
Yeni sistemle özellikle transfer fiyatlandırması, emsallere uygunluk ve kazancın ilişkili kişiler arasında fiyatlama yoluyla aktarılması gibi alanlardaki risklerin daha etkin şekilde belirlenmesi hedefleniyor.
Milyonlarca İşlem Birlikte Analiz Edilecek
VDK-MİHENK, mal ve hizmetlere ilişkin fiyat, maliyet, satış hacmi ve diğer ekonomik göstergeleri birlikte değerlendirebilecek.
Sistem, yalnızca emsallerine göre yüksek fiyatlandırılan işlemleri değil, düşük fiyatlandırılan işlemleri de analiz edecek. Böylece emsal karşılaştırmaları, sınırlı sayıdaki örnek veya tekil işlemler yerine çok sayıda gerçek ekonomik işlemden oluşan geniş veri setleri üzerinden yapılabilecek.
Bu yöntemle vergi denetiminde risk taşıyan işlemlerin daha isabetli şekilde tespit edilmesi amaçlanıyor.
İl Ve İlçe Bazında Karşılaştırma Yapılabilecek
Sistemin dikkat çeken özelliklerinden biri de coğrafi ve sektörel farklılıkları analizlere dahil edebilmesi.
VDK-MİHENK teknik olarak Türkiye genelinin yanı sıra il, ilçe ve bölge düzeyinde karşılaştırma yapabilecek. Ancak bu karşılaştırmalar, belirli bir bölgedeki fiyatın tek başına doğru veya yanlış olduğunu belirlemek amacıyla kullanılmayacak.
Coğrafi ve ekonomik koşulların transfer fiyatlandırması analizlerinde karşılaştırılabilirlik üzerindeki etkisinin daha sağlıklı değerlendirilmesi hedeflenecek.
İkinci Aşamada Kâr Marjları İncelenecek
VDK-MİHENK'in geliştirme çalışmalarının ikinci aşamasında sektörel kâr marjı analizleri de sisteme dahil edilecek.
Böylece incelemeler yalnızca mal veya hizmetlerin işlem fiyatları üzerinden yapılmayacak. Mükelleflerin ve işlem gruplarının kârlılık göstergeleri de analiz kapsamına alınacak.
Bu verilerin özellikle transfer fiyatlandırması ve emsallere uygunluk açısından vergisel risk taşıyabilecek işlemlerin belirlenmesinde kullanılması planlanıyor.
Sistem Tek Başına Vergi Tespiti Yapmayacak
VDK-MİHENK tarafından oluşturulan analizler, doğrudan nihai bir vergisel tespit anlamına gelmeyecek. Sistem tarafından üretilen göstergeler, VDK'nın merkezi risk analiz çalışmalarına veri sağlayacak analitik çıktılar olarak kullanılacak.
Bir işlemin emsallerinden farklı olmasının her zaman vergisel bir risk anlamına gelmediği de dikkate alınacak. İşlemin ekonomik veya ticari açıdan makul bir gerekçesi bulunabileceği gözetilerek değerlendirmelerde işlemin bütün özellikleri birlikte ele alınacak.
Böylece yapay zekâ destekli sistemin, vergi denetiminde insan değerlendirmesinin yerine geçmekten ziyade riskli alanların daha erken ve doğru şekilde belirlenmesine yardımcı olması hedefleniyor.
