Sedef hastalığı, cilt hücrelerinin normalden çok daha hızlı yenilenmesi sonucu ortaya çıkan kronik bir bağışıklık sistemi rahatsızlığıdır. Ciltte kırmızı lekeler ve beyaz pullanmalar şeklinde kendini gösterir, özellikle dirsek, diz ve saçlı deri bölgelerinde sıkça görülür. Hastalık, bulaşıcı olmasa da genetik faktörlerden kaynaklanır ve dünya genelinde yaklaşık 125 milyon kişiyi etkiler. Türkiye’de ise yaklaşık 800 bin kişi sedef hastasıdır ve en sık 20–30 yaş aralığında ortaya çıkar.
Sedefin belirtileri, türüne göre farklılık gösterir. Plak sedef hastalığı, en yaygın tür olarak ciltte iltihaplı kırmızı lekeler ve gümüş renkli pullanmalar oluşturur. Guttat sedef hastalığı genellikle çocuklarda bademcik enfeksiyonlarını takiben ortaya çıkar ve damlacık şeklinde kırmızı lekeler ile kendini gösterir. Püstüler sedef, çoğunlukla erişkinlerde görülür ve iltihaplı sivilceler ile kabarcıklar şeklinde seyrederken, ters sedef cildin kıvrımlı bölgelerinde parlak kırmızı lekeler olarak ortaya çıkar ve sürtünme ile şiddetlenebilir. Eritrodermik sedef hastalığı ise nadir görülen ve en ağır türdür; vücudun büyük bir kısmını etkileyerek ateş, yoğun kaşıntı ve ağrıya yol açabilir.
Sedef, tırnak ve saçta da kendini gösterebilir. Tırnaklarda kalınlaşma, çökme ve tırnağın yerinden ayrılması görülebilirken, saçlı deride kepeklenme ve pullanmalar hastalığın işaretidir. Bazı hastalarda eklem tutulumu gelişerek “sedefe bağlı artrit” tablosuna yol açabilir. Bu nedenle eklem ağrısı olan hastaların romatoloji uzmanına başvurması önerilir.
Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmasa da, uygun yöntemlerle kontrol altına alınabilir. Tedavide amaç, cilt hücrelerinin aşırı yenilenmesini yavaşlatmak ve iltihabı azaltmaktır. Orta ve ileri düzey vakalarda lokal tedavilerle cilt nemlendirilir ve D vitamini takviyeleriyle destek sağlanır. Hafif vakalarda ultraviyole ışık uygulanarak cilt hücrelerinin yenilenme hızı kontrol altına alınır. Şiddetli vakalarda ise doktor tarafından reçete edilen sistemik ilaçlar veya biyolojik tedaviler kullanılır.
Sedef hastalarının günlük yaşamda da dikkat etmesi gereken noktalar vardır. Düzenli duş almak, ılık su kullanmak, cildi nemli tutmak ve güneş ışığı almak hastalığın belirtilerini hafifletebilir. Bazı doğal yöntemler, özellikle hindistan cevizi yağı, aloe vera, zeytinyağı ve vazelin, ciltteki kaşıntı ve kuruluğu azaltabilir, ancak bu yöntemler hastalığı tedavi etmez; yalnızca semptomları hafifletir.
Erken teşhis ve düzenli tedavi ile sedef hastalığı kontrol altına alınabilir. Hastalığın hem cilt hem de eklem sağlığı üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, uzman gözetiminde hareket etmek ve tedaviyi aksatmamak büyük önem taşır.
