Sağlıklı bir yaşam için uyku, vücudun en temel ihtiyaçlarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak uyku sırasında yaşanan bazı sorunlar, kişinin hem fiziksel hem de zihinsel sağlığını ciddi şekilde etkileyebiliyor. Bunların başında uyku apnesi geliyor. Bu durum, yalnızca geceyi etkilemekle kalmıyor, gündüz yaşamını da olumsuz yönde etkiliyor.
Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun kısmen veya tamamen durmasıyla kendini gösteriyor. Kimi zaman şiddetli horlama ile kendini belli eden bu rahatsızlık, uykuda nefesin en az 10 saniye durmasıyla tanımlanıyor. Tedavi edilmediğinde kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon ve diğer ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabiliyor.
Belirtiler kişiden kişiye değişse de uyku apnesinin en sık görülen işaretleri arasında uykuda nefesin kesilmesi, horlama, düzensiz solunum ve el-kol hareketleri yer alıyor. Sabahları yorgun uyanmak, baş ağrısı, gün içinde uyuklama, dikkat ve konsantrasyon bozuklukları, cinsel isteksizlik ve sosyal yaşamda zorluklar da sıkça karşılaşılan belirtiler arasında. Ayrıca uyku apnesi, reflü, bacaklarda şişme, gece terleme ve göğüste baskı hissi gibi fiziksel rahatsızlıklara da yol açabiliyor.
Uzmanlar, uyku apnesinin tanısının yalnızca belirtilere bakarak konamayacağını vurguluyor. Kesin tanı için hastanın bir gece boyunca polisomnografi testiyle gözlenmesi gerekiyor. Bu testte beyin dalgaları, solunum, kalp hızı, oksijen seviyeleri ve bacak hareketleri gibi çeşitli veriler kaydediliyor.
Uyku apnesi genellikle boyun ve boğaz çevresinde yağ dokusu fazla olan kişilerde görülüyor. Erkeklerde kadınlara kıyasla iki kat daha sık rastlanan hastalık, orta yaş üzerindeki kişilerde de daha yaygın. Ayrıca bademcik ve geniz eti büyüklüğü, dar boğaz yapısı, alkol ve bazı uyku ilaçlarının kullanımı da riski artırıyor. Çocuklarda ise uyku apnesi okul başarısında düşüş, hiperaktivite ve dikkat bozukluğu gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor.
Tedavi yöntemleri kişiye ve hastalığın şiddetine göre değişiyor. Öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve obezite kontrolü öneriliyor. Üst solunum yollarındaki darlıklar için cerrahi müdahaleler gerekebiliyor. Günümüzde ise basınçlı hava sağlayan cihazlar ve yüze oturan maskelerle uyku apnesi büyük ölçüde kontrol altına alınabiliyor. Bazı hastalarda özel ağız aparatları ile çene ve dilin hava yolunu tıkaması engellenerek daha doğal bir uyku sağlanabiliyor.
Uzmanlar, uyku apnesinin tedavi edilmediğinde beyin, kalp ve diğer organlarda ciddi hasarlara yol açabileceğini, günlük yaşamda yorgunluk, baş ağrısı, depresyon ve dikkat eksikliği gibi sorunlara neden olabileceğini belirtiyor. Bu nedenle uyku apnesi belirtileri gösteren kişilerin mutlaka uzman bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
