Ocak-eylül döneminde Hazine’nin nakit açığı 1 trilyon 871,3 milyar lira olarak kaydedildi. Açığın ve vadesi gelen borçların finansmanı için Hazine, dokuz ayda yaklaşık 4,7 trilyon liralık brüt borçlanma gerçekleştirdi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, ocak-eylül döneminde nakit gelirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34,6 artarak 12 trilyon 340,3 milyar liraya çıktı. Nakit harcamaları ise yüzde 31,2 artışla 14 trilyon 216,4 milyar liraya yükseldi. Özelleştirme ve fon gelirlerinden sağlanan 4,8 milyar liralık girişe rağmen nakit dengesi 1 trilyon 871,3 milyar lira açık verdi. Bu tutar, geçen yılın aynı dönemindeki açığın yüzde 14,2 üzerinde gerçekleşti.
Faiz giderleri nakit açığını büyüttü
Hazine’nin ilk dokuz aydaki faiz dışı harcamaları, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29,7 artarak 12 trilyon 27,8 milyar liraya ulaştı. Faiz ödemeleri ise yüzde 40,1 artışla 2 trilyon 188,6 milyar liraya çıktı. Böylece faiz giderleri, ilk dokuz aylık dönemler itibarıyla en yüksek seviyeye ulaştı.
Hazine, geçen yılın aynı dönemine göre 626,4 milyar lira daha fazla faiz ödedi. Faiz ödemelerinin toplam nakit giderleri içindeki payı da yüzde 14,2’den yüzde 15,4’e yükseldi.
Geçen yıl ocak-eylül döneminde 101,1 milyar lira açık veren faiz dışı denge, bu yılın aynı döneminde 312,5 milyar lira fazla verdi. Ancak faiz giderlerindeki artış nedeniyle Hazine’nin nakit açığı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla 233,1 milyar lira büyüdü.
Yıllık faiz tahmini aşılabilir
2026 yılı için hazırlanan Orta Vadeli Program’da (OVP) faiz ödemeleri 2 trilyon 824,9 milyar lira olarak öngörüldü. İlk dokuz ayda yapılan 2 trilyon 188,6 milyar liralık ödeme sonrasında, yıllık tahminin aşılmaması için yılın kalan üç ayında faiz giderlerinin 636,3 milyar lirayı geçmemesi gerekiyor.
Bu hedefin tutması için ilk dokuz ayda aylık ortalama 273,6 milyar lira olan faiz ödemelerinin, yılın son üç ayında ortalama 212,1 milyar liraya gerilemesi gerekiyor. Ancak yüksek iç borç çevirme oranı ve borçlanma ihtiyacının sürmesi, faiz ödemelerinin bu seviyeye düşmesini zorlaştırıyor.
Yeni OVP’de faiz ödemelerinin 2027’de 3 trilyon 975 milyar liraya, 2028’de 4 trilyon 693,9 milyar liraya ve 2029’da 5 trilyon 244,8 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
Hazine dokuz ayda 4,7 trilyon lira borçlandı
Hazine, nakit açığını karşılamak ve vadesi gelen eski borçlarını ödemek amacıyla ocak-eylül döneminde piyasalardan 4 trilyon 694,7 milyar liralık brüt borçlanma yaptı. Bu tutarın 3 trilyon 112,1 milyar lirası vadesi gelen borçların anapara ödemelerinde kullanıldı. Böylece Hazine’nin elinde 1 trilyon 582,6 milyar liralık net borçlanma kaynağı kaldı.
Net borçlanmanın nakit açığını kapatmaya yetmemesi üzerine Hazine, farklı finansman kaynaklarından ve kasa-banka bakiyesinden de yararlandı. Kasa ve banka kullanımı 248,7 milyar lira olurken Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’ndan (TMSF) yaklaşık 34 milyar lira aktarıldı. Devirli ve garantili borçların geri dönüşlerinden de yaklaşık 6 milyar lira tahsilat sağlandı. Kur farklarından kaynaklanan tutar 49,2 milyar lira, kasa ve banka bakiyesindeki net azalış ise 199,5 milyar lira olarak kaydedildi.
Net iç borçlanma geriledi, dış borçlanma arttı
Hazine’nin iç borçlanma verilerinde, brüt borçlanma artarken net iç borçlanmanın geçen yılın aynı dönemine göre gerilediği görüldü. Ocak-eylül döneminde iç piyasadan yapılan brüt borçlanma yüzde 42 artarak 4 trilyon 146,2 milyar liraya ulaştı. Vadesi gelen borçlar için yapılan geri ödemeler ise yüzde 254,5 artışla 2 trilyon 692,2 milyar liraya çıktı.
Bu gelişmeler sonucunda net iç borçlanma, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32,7 azalarak 1 trilyon 454 milyar lira oldu. Hazine’nin net iç borçlanması, geçen yılın aynı dönemine kıyasla 705,5 milyar lira daha düşük gerçekleşti.
Dış borçlanmada ise artış yaşandı. Dokuz ayda yaklaşık 420 milyar liralık dış borç geri ödemesi yapan Hazine, 548,6 milyar liralık yeni dış borçlanmaya gitti. Böylece net dış borçlanma, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,2 artarak 128,6 milyar liraya yükseldi.
