İran, İsrail ve ABD arasında yaşanan savaş ve bölgede artan jeopolitik gerilimler, Türkiye’nin Orta Doğu ve Körfez ülkelerine yönelik ihracatında ciddi aksamalara neden oldu. Deniz yolu güzergâhlarının kapanmasıyla sevkiyatlar karayoluna kaydırılırken, Türkiye–Suriye–Ürdün–Suudi Arabistan hattında da vize engeli ortaya çıktı. Suudi Arabistan’ın Türk tır şoförlerine transit geçiş vizesi vermemesi veya başvuruları aylarca bekletmesi nedeniyle sınır kapılarında kilometrelerce araç kuyruğu oluştuğunu belirten Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Halı Sektör Kurulu Başkanı İskender Kaplan, yaşanan krizin yalnızca halı sektörünü değil, bölgeye ihracat yapan tüm sektörleri etkilediğini söyledi. Sevkiyatların aksaması nedeniyle fabrika depolarının dolduğunu ve yeni üretimin yapılamaz hale geldiğini ifade eden Kaplan, sorunun çözümü için Ticaret ve Dışişleri bakanlıklarına acil müdahale çağrısında bulundu.
Sınır Kapılarında Kilometrelerce Tır Kuyruğu
Deniz yolu taşımacılığındaki aksaklıkların ardından alternatif olarak kullanılan karayolu güzergâhında da ciddi sorunlar yaşandığını belirten Kaplan, Suudi Arabistan’ın transit geçiş vizelerine ilişkin uygulamalarının ihracatı durma noktasına getirdiğini söyledi.
Kaplan, yaşanan sıkıntının boyutlarını, "İran-ABD savaşı nedeniyle deniz yolu kapanınca zorunlu olarak Türkiye–Suriye–Ürdün–Suudi Arabistan koridorunu kullanmaya başladık. Türk tırları bu güzergâh üzerinden Suudi Arabistan’ın yanı sıra Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Umman ve Yemen’e ürün taşıyordu. Ancak Suudi Arabistan’ın transit geçiş vizelerinde çıkardığı engeller ve süreci yavaştan alması yüzünden Suriye’nin bu yol güzergahına geçiş sağlayan sınır kapılarında kilometrelerce tır kuyrukları oluştu, adeta tıkandık. Bu sıkıntı sadece halı sektörünün değil, Orta Doğu’ya mal gönderen tüm Türkiye ihracatının ortak kâbusudur. Katar, Kuveyt, BAE, Bahreyn, Umman ve Yemen’deki alıcılar siparişlerini dört gözle beklerken, mallar fabrikalarımızın depolarında sevkiyat bekliyor. Depolarımız doldu, yeni üretim yapamaz hale geldik." Sözleriyle anlattı.
Taşıma Maliyetleri Katlandı
Sevkiyatların karayoluna kaydırılması, ihracatçıların lojistik giderlerini de önemli ölçüde artırdı. Normal koşullarda deniz yoluyla gerçekleştirilen taşımacılıkta konteyner başına 1.000 ila 1.500 dolar arasında değişen maliyetlerin, tırlarla yapılan sevkiyatlarda 10 bin doların üzerine çıktığını belirten Kaplan, artan giderlerin Türk ihracatçısının uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü zayıflattığına dikkat çekti.
Körfez Pazarındaki Kalıcı Bağlarımız ve Rekabet Gücümüz Büyük Yara Alacaktır
Yaşanan lojistik krizin çözümü için diplomatik girişimlerin hızlandırılması gerektiğini vurgulayan Kaplan, Ticaret Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığına çağrıda bulundu.
Kaplan, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
"Bu krizin çözümü için Ticaret Bakanlığımız ve Dışişleri Bakanlığımız acilen aksiyon almalı, Suudi yetkililerle masaya oturarak vize sürecini hızlandırmalıdır. Aksi takdirde, fabrikalarda yığılan ve sevkiyat bekleyen ürünler üreticinin elinde patlayacak; Körfez pazarındaki kalıcı bağlarımız ve rekabet gücümüz büyük yara alacaktır."
