Gaziantep’in bugün turizm rotalarının önemli parçalarından biri olan eski mahalleleri, geçmişte kentin ağalarının, beylerinin ve farklı inançlara mensup toplumların bir arada yaşadığı yerleşim alanlarıydı. Zaman içerisinde terk edilen veya el değiştiren tarihi taş evler; gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırıldı. Camilerden hanlara, hamamlardan konaklara kadar birçok tarihi yapı müze, kültür merkezi, lokanta, kafe ve butik otel olarak yeniden işlevlendirilerek kentin turizmine kazandırıldı.
Tabakhane Mahallesi
Gaziantep Kalesi eteğinde, Alleben deresi kenarında bulunan Tabakhane Mahallesi adını buralarda bulunan tabak/dericilerden alır. Dericilik nedeniyle koku konusunda mahallelerden şakalaşmalar yapılırdı. Tabakhane’nin damacıların meşhur olduğu Şehreküstü’den, Suburcu’ndan gelen damacılarla buradaki kahvehanelerde damalar oynarlarmış. Şehreküstü, Bey Mahallesi, Hoşgör ve Akyol ile beraber kentin en eski yerleşim alanları arasında bulunur. Adını, geçmişte bölgede yer alan ve dericilik (debbağlık) faaliyetlerinin yapıldığı tesislerden ve Alleben Deresi kenarındaki tarihi Debbağhane Köprüsü'nden alır.
Gaziantep’in en eski mahallesi olan Bey Mahallesi
Gaziantep’in taş konakları, dar sokakları ve zengin tarihi geçmişiyle kentin en eski ve en önemli yerleşim yerlerinden biridir. Özelikle Gaziantep taş mimarisinin en güzel örneklerinin görüleceği Bey Mahallesi, bölgede açık hava müzesi gibidir. Oyuncak Müzesi, Ali İhsan Göğüş Müzesi, Gaziantep Araştırmaları Merkezi ve Atatürk Anı Evi gibi kültür merkezleri burada bulunur. Bir dönem Hıristiyan Ermeniler ile Müslümanların yoğun olarak yaşadığı semttir. Mahalle, 1587’de yapılan Bey Camisi’nden adını almıştır. Butik oteller ve çok sayıda kafe işletmesi, Kurtuluş Cami, Ömer Asım Kültür Merkezi bulunmaktadır. Hala Bey Mahallesinde yaşayan kapı önlerinde sohbet eden kadınları görebilirsiniz.
Şehreküstü Mahallesi
İsminin nereden geldiği tartışmalı olan Şehreküstü hakkında birçok efsane anlatılır. Gaziantep’te isminin nereden geldiği en çok tartışılan Mahallelerden biridir. Bazılarına göre bir kişi şehre küstüğü için kendi evini burada yapmış, bazı rivayetlere göre Ermeni bir kızın adıyla anılır. Mahalle, tarih boyunca kalenin çevresinde yaşanan olaylarla da ilişkilendirilir. Diğer bir rivayete göre de aile çevresine kızan birisi şehrin dışına gitmiş tek başına kalacağı ev yapmıştır. Halk bunun için Şehreküstü demişlerdir.
Akyol Mahallesi
Bu mahalle eski Antepliler tarafından ‘Ağyol’ olarak anılır. Akyol Mahallesi önemli kişilerin, eğitimli ve okmuş bireylerin çıktığı bir mahalledir. Hala hizmete devam eden 1879 yılında kurulan Amerikan Hastanesi bu bölgede bulunur.
Hoşgör Mahallesi
Hoşgör Mahallesi 1950 yıllarda savaşın enkazından kurtulmaya çalışırken yaşanan şehir içi göçlerle birlikte oluşmuştur. Mahallenin ismi “hoşgörü” talebinden gelmiştir. Mahalledeki gecekondulara karşı belediyenin sıkı önlemleri sonucu, halkın belediyeden daha ılımlı yaklaşım istemesiyle bu isim yaygınlaşmıştır. İlk başlarda Gaziantep çevresi bağlık bahçelik ve şehrin geçimi esas olarak tarıma dayalıdır. O yıllarda şehrin batısında; Kozanlı, Eyüpoğlu, Bey Mahallesi, Kırkayak, Akyol ve Tepebaşı nüfusun en yoğun yaşandığı mahallelerdendir. Hoşgör, bugün hem mahalle hem de semt olarak Gaziantep’in büyüyen yerleşim yerlerinden biridir.
