Eksik günleri isteğe bağlı sigortayla tamamlamaya çalışanlarda ise emeklilik statüsünün değişmesi riski bulunuyor.
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olan çalışanlar için yaş şartının yanı sıra iki farklı emeklilik seçeneği bulunuyor. Bunlardan biri 7 bin prim günü, diğeri ise 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4 bin 500 prim günü üzerinden emeklilik hakkı sağlıyor.
Her iki seçenekte de kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı uygulanıyor.
Fazla prim her zaman yüksek maaş getirmiyor
Çalışanların yaptığı önemli hatalardan biri, emekli aylığını yükseltmek amacıyla prim gününü 4 bin 500’den 7 bine tamamlamaya çalışmak olabiliyor.
SGK Uzmanı Özgür Erdursun’a göre burada yalnızca prim gününün sayısına değil, primlerin hangi Prime Esas Kazanç (PEK) üzerinden yatırıldığına da dikkat edilmesi gerekiyor.
Daha önce yüksek kazanç üzerinden primi yatırılan bir çalışan, 4 bin 500 günü tamamladıktan sonra asgari ücret veya buna yakın bir kazanç üzerinden yıllarca çalışmaya devam ederse, emekli aylığı hesabındaki ortalama kazancı aşağı çekebiliyor.
40 bin liralık aylık 36 bin 500 liraya düşebilir
Verilen örneğe göre, geçmiş primleri yüksek kazanç üzerinden yatırılmış ve 4 bin 500 gün üzerinden bugün 40 bin lira kök aylık hesaplanan bir çalışan, 7 bin güne ulaşmak amacıyla yaklaşık 2 bin 500 gün daha asgari ücret seviyesinden prim öderse hesaplanan aylığı zaman içerisinde gerileyebiliyor.
Bu senaryoda 40 bin lira seviyesindeki kök aylığın 36 bin 500 liraya kadar düşebileceği belirtiliyor.
Dolayısıyla emekli aylığında yalnızca “kaç gün prim ödendiği” değil, bu primlerin hangi kazanç üzerinden yatırıldığı da önem taşıyor.
Yüksek kazançtan ödenirse tablo değişiyor
İlave çalışma dönemindeki primlerin yüksek kazanç üzerinden bildirilmesi durumunda ise hesap değişebiliyor.
Prime esas kazancın yükselmesi, emekli aylığı hesabına olumlu katkı sağlayabiliyor. Kaynakta verilen hesaplamaya göre, tavan kazanç üzerinden yatırılan ilave primlerle 40 bin lira olarak hesaplanan başlangıç aylığının 90 bin liranın üzerine çıkabildiği senaryolar bulunuyor.
Ancak bu rakam herkes için geçerli değil. Sonuç; kişinin geçmiş primlerine, prime esas kazançlarına, aylık bağlama oranlarına ve hesaplamada kullanılan diğer unsurlara göre değişiyor.
İsteğe bağlı sigorta ödeyenler dikkat
Eksik primlerini çalışmadan, isteğe bağlı sigorta yoluyla tamamlamayı düşünen SSK'lılar açısından ise başka bir noktaya dikkat çekiliyor.
1 Ekim 2008 sonrasında ödenen isteğe bağlı sigorta primleri 4/b, yani Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor.
Bu nedenle SSK'dan emekli olmayı planlayan bir kişinin eksik günlerinin büyük bölümünü isteğe bağlı sigortayla tamamlaması, emeklilik statüsünün belirlenmesinde farklı sonuçlar doğurabiliyor.
Emeklilik şartları ağırlaşabilir
Özellikle son 2 bin 520 günlük fiili hizmet süresindeki prim dağılımı, hangi statüden emekli olunacağının belirlenmesinde önem taşıyor.
Bu nedenle 2 bin 500 güne yakın eksiğini isteğe bağlı sigortayla tamamlamaya çalışan bir SSK'lının, koşullarına bağlı olarak emeklilik statüsünün Bağ-Kur'a kayması ve daha ağır prim şartlarıyla karşılaşması riski bulunuyor.
Bu nedenle emeklilik planlamasında yalnızca eksik prim gününü tamamlamaya odaklanmak yerine, primlerin hangi kazanç üzerinden ve hangi sigortalılık statüsünde ödendiğinin de hesaba katılması gerekiyor.
