Demansın kesin olarak önlenmesini sağlayan bir yöntem henüz bulunmasa da, bilim insanları yaşam tarzında yapılacak bazı değişikliklerin hastalık riskini önemli ölçüde azaltabileceğine dikkat çekiyor. ABD ve Çin'den araştırmacılar tarafından yürütülen kapsamlı bir çalışma da, orta yaş döneminde edinilen üç sağlıklı alışkanlığın demansın başlangıcını yıllarca geciktirebileceğini ortaya koydu.
Neurology Open Access dergisinde yayımlanan araştırmada, 12 bin 409 kişinin sağlık verileri yaklaşık 26 yıl boyunca takip edildi. Elde edilen bulgular, özellikle 45-65 yaş arasında damar sağlığını koruyan bireylerin ileri yaşlarda zihinsel fonksiyonlarını daha uzun süre muhafaza edebildiğini gösterdi.
Üç Risk Faktörü Öne Çıktı
Araştırmaya göre normal kan basıncına sahip olmak, diyabet hastası olmamak ve sigara kullanmamak, demansın ortaya çıkışını ortalama 12,6 ila 13 yıl geciktirebiliyor.
Uzmanlar, bu üç faktörün doğrudan damar sağlığını etkilediğini, sağlıklı damar yapısının ise beyin fonksiyonlarının korunmasında kritik rol oynadığını vurguladı.
En Kritik Dönem 45-65 Yaş Arası
Araştırmacılar, 45-65 yaş arasındaki dönemin beyin sağlığı açısından belirleyici olduğuna dikkat çekti. Bu yaş aralığında tansiyonun kontrol altında tutulması, diyabetten korunulması ve sigaradan uzak durulmasının ilerleyen yıllarda demans riskini önemli ölçüde azaltabileceği ifade edildi.
Çalışmada cinsiyet, yaş, fiziksel aktivite düzeyi, ırk ve Alzheimer riskini artırdığı bilinen APOE4 geni gibi değişkenler de değerlendirmeye alındı.
Üç Riski Taşıyanlarda Demans Daha Erken Görüldü
Araştırma sonuçlarına göre yüksek tansiyon, diyabet ve sigara kullanımının üçünü birden taşıyan bireylerde hem demansın daha erken başladığı hem de yaşam süresinin daha kısa olduğu belirlendi.
Araştırmanın yazarlarından epidemiyolog Josef Coresh, özellikle orta yaşta bu risk faktörlerinden uzak durmanın beyin sağlığını uzun yıllar korumada önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.
Kadınlar Ve Erkekler Arasında Fark Dikkat Çekti
Araştırmada üç risk faktörünü taşıyan kadınların ortalama 18,1 yıl, erkeklerin ise 16,6 yıl demans gelişmeden yaşamını sürdürdüğü tespit edildi.
Irksal farklılıkların da incelendiği çalışmada, beyaz katılımcıların ortalama 19,6 yıl, siyah katılımcıların ise 16 yıl demanstan uzak yaşadığı belirlendi. Araştırmacılar, bu farkın sağlık hizmetlerine erişim ve diğer toplumsal eşitsizliklerle ilişkili olabileceğine dikkat çekti.
Uzmanlar, ilerleyen dönemde yapılacak çalışmaların sigaranın bırakılması, tansiyonun kontrol altına alınması ve diyabetin önlenmesi gibi yaşam tarzı değişikliklerinin demans üzerindeki uzun vadeli etkilerini daha ayrıntılı ortaya koyacağını ifade etti.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 10 milyon kişiye demans tanısı konulduğu belirtilirken, yaşlanan nüfusla birlikte bu sayının gelecek yıllarda daha da artmasının beklendiği vurgulandı.
