Günlük işletme giderleri genellikle kiracıya düşerken, taşınmazın kalıcı değerini artıran bazı harcamalar ev sahibinin sorumluluğunda olabiliyor.
Hangi giderin kim tarafından ödeneceği, masrafın niteliğine ve ilgili mevzuata göre belirleniyor. Bu nedenle kiracıların aidat bildirimlerini ve ek ödeme taleplerini dikkatle incelemesi önem taşıyor.
Kira ve aidat giderleri bütçeleri zorluyor
Özellikle büyükşehirlerde yükselen konut kiralarına, güvenlik, temizlik, teknik bakım ve ortak alan hizmetlerinden kaynaklanan aidat artışları da eklendi. Bazı apartman ve sitelerde aidatların yüksek tutarlara ulaşması, hane bütçeleri üzerindeki baskıyı artırdı.
İstanbul'da yapılan araştırmalara göre, geçtiğimiz yıl 117 binden fazla kişi artan kira ve aidat giderleri nedeniyle yaşadığı bölgeden ayrıldı. Özellikle sabit gelirle geçinen vatandaşların daha uygun maliyetli semtlere ve şehirlere yöneldiği belirtildi.
Ancak aidatın yüksek olması, yönetimin yaptığı bütün harcamaların kiracıya yansıtılabileceği anlamına gelmiyor. Ödeme sorumluluğu, harcamanın günlük kullanım için mi yoksa binanın kendisi için mi yapıldığına göre değişebiliyor.
Kiracılar hangi giderleri ödemekle yükümlü?
Kiracılar, genel olarak kiralanan taşınmazı kullandıkları dönemde ortaya çıkan olağan işletme giderlerinden sorumlu tutuluyor. Apartman temizliği, ortak alanların elektrik tüketimi, kapıcı ve güvenlik personeli giderleri ile günlük işletmeye ilişkin bazı bakım masrafları bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Bu harcamalar, binanın ortak hizmetlerinin sürdürülmesi için yapılıyor. Ancak her giderin otomatik olarak kiracıya yüklenebileceği düşünülmemeli; talep edilen ödemenin içeriği ve hukuki dayanağı ayrıca incelenmeli.
Hangi masraflar ev sahibine ait olabilir?
Binanın yapısına, kalıcı donanımına veya değerine yönelik büyük çaplı harcamalar, günlük işletme giderlerinden farklı değerlendiriliyor. Bu tür masrafların mülk sahibinin sorumluluğunda olması söz konusu olabiliyor.
Kiracının doğrudan sorumlu tutulamayabileceği başlıca giderler şunlar:
-
Asansör ve merkezi ısıtma sistemlerinin kapsamlı yenilenmesi
-
Çatı onarımı, dış cephe yenilemesi ve mantolama çalışmaları
-
Binanın deprem güvenliğini artırmaya yönelik güçlendirme işlemleri
-
Jeneratör ve hidrofor gibi demirbaşların tamamen değiştirilmesi
-
Yeni sosyal alanlar veya ek yapılar için yapılan yatırım harcamaları
-
Emlak vergisi ve zorunlu deprem sigortası (DASK) primleri
Bu giderlerin kime ait olduğu değerlendirilirken masrafın niteliği, kira sözleşmesi ve ilgili mevzuat dikkate alınmalı. Özellikle kapsamlı yenileme ve yatırım harcamaları, olağan aidat giderleriyle aynı şekilde ele alınmamalı.
Aidat dökümünü kontrol etmeden ödeme yapmayın
Kiracıların kendilerine iletilen aidat ve ek ödeme bildirimlerini kalem kalem incelemesi gerekiyor. Yüksek tutarlı veya olağan dışı bir ödeme talebiyle karşılaşıldığında, apartman ya da site yönetiminden harcamanın hangi amaçla yapıldığının ve nasıl hesaplandığının açıklanması istenebilir.
Günlük işletme giderleriyle binanın yenilenmesine veya kalıcı değer kazanmasına yönelik harcamaların birbirinden ayrılması önem taşıyor. Mülk sahibinin sorumluluğundaki bir masrafın kiracıdan talep edildiği düşünülüyorsa, öncelikle yönetim ve ev sahibiyle görüşülmesi; sonuç alınamaması durumunda hukuki destek alınması değerlendirilebilir.
Aidat ödemelerinde doğru ayrımı yapmak, kiracıların sorumlu olmadıkları giderleri üstlenmelerinin önüne geçebilir. Ancak her masraf için geçerli tek bir kural bulunmadığından, ödeme talebinin ayrıntıları incelenmeden kesin sonuca varılmamalı.
