En az 600 bitki türünü enfekte edebildiği belirtilen böceğin, özellikle Akdeniz havzasında yayılma riski taşıdığı ifade ediliyor. Zararlının Türkiye’deki varlığı ise 2024 yılında İstanbul’da süs ağaçlarında yapılan incelemeler sonucunda ortaya çıkarıldı.
Ağacı Mantarla Birlikte Kurutuyor
Euwallacea fornicatus'un verdiği zarar, yalnızca ağacın gövdesinde açtığı tünellerden kaynaklanmıyor. Böcek, larvalarının beslenmesi için taşıdığı mantarın sporlarını ağacın dokularına bırakıyor.
Dişi böcekler ağaç gövdelerinde tüneller açarak yumurtalarını bırakırken mantarı da bu bölgelere taşıyor. Yayılan mantar, böceklerin açtığı tünellerle birlikte ağacın su iletim yollarının işlevini bozuyor.
Bunun sonucunda ağaç zamanla kuruyabiliyor.
Zararlının yayılmasını kolaylaştıran bir başka özelliği ise tek bir döllenmemiş dişinin erkek bireyler üreterek kendi popülasyonunu oluşturabilmesi.
Akdeniz Havzası İçin Risk Taşıyor
Journal of Pest Science dergisinde yayımlanan genetik analizlerde, böceğin farklı iklim koşullarına uyum sağlayabildiği ortaya konuldu.
Araştırmada, kurak iklimlere ve geniş sıcaklık aralıklarına dayanıklı olduğu belirlenen türün Akdeniz bölgesinin yanı sıra ABD'nin güneydoğusu, Madagaskar ve Doğu Avustralya gibi bölgelerde yayılma potansiyeli bulunduğu değerlendirildi.
Böcek yalnızca doğal ormanlar açısından değil, kentlerdeki süs bitkileri ve tarımsal üretim açısından da tehdit oluşturuyor. Çınar ve akçaağaç gibi ağaçların yanı sıra avokado gibi ticari değeri bulunan meyve ağaçlarını da hedef alabiliyor.
Milyonlar Harcandı, İstila Durdurulamadı
Zararlının yol açabileceği tahribatın boyutunu gösteren örneklerden biri Avustralya'da yaşandı.
Perth kentinde istilayla mücadele için 40 milyon dolar harcandı ve yaklaşık 5 bin ağacın kesildiği kapsamlı bir operasyon yürütüldü. Buna rağmen böceğin yayılması tamamen engellenemedi.
Güney Afrika'da da zararlının kent merkezlerindeki ağaçlardan doğal orman alanlarına yayıldığı bildirildi.
Türkiye'deki İlk Kayıt İstanbul'da
Zararlının Türkiye'deki varlığı, 2025 yılında Forestist dergisinde yayımlanan bilimsel çalışmayla belgelendi.
İstanbul'da 2024 yılında bazı süs ağaçlarında görülen kuruma ve solmalar üzerine inceleme başlatıldı. Yapılan morfolojik incelemeler ve DNA barkodlama çalışmaları sonucunda zararlının Euwallacea fornicatus olduğu doğrulandı.
Türün Türkiye'deki varlığı daha sonra Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü'nün (EPPO) raporlarına da yansıdı.
Ahşap ambalajlar, paletler ve ithal bitkiler aracılığıyla kıtalar arasında taşınabilen zararlının, uygun iklim koşullarında yeni bölgelere yayılma potansiyeli bulunuyor.
