Gaziantep'in Şahinbey ilçesine bağlı Tışlaki Mahallesi'nde bulunan ve Evliya Çelebi'nin Seyahatname’sinde önemli yapılar arasında gösterdiği yaklaşık 400 yıllık tarihi han, kapsamlı bir restorasyon sürecinin ardından kentin kültür hayatına kazandırıldı. Uzun yıllar atıl durumda kaldıktan sonra Pekmezci ailesi tarafından Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'ne bağışlanan tarihi bina, yaklaşık 1,5 yıl süren titiz restorasyon çalışmalarının ardından "Kayna Sabun me Pekmez Müzesi" adıyla kapılarını ziyaretçilere açtı.
Geleneksel Üretim Kültürü Geleceğe Taşınıyor
Gaziantep ve çevre köylerde yapılan detaylı saha araştırmaları sonucu toplanan tarihi araç gereçler, müzede sergilenerek kentin köklü üretim mirasını gözler önüne seriyor. Müzede zeytinin kırılmasında kullanılan dev mengenelerden zeytinyağlarının saklandığı özel kuyulara kadar pek çok tarihi donatı yer alıyor. Aynı zamanda üzümün pekmeze dönüşüm yolculuğu; geçmişte kullanılan "şerbet evi, tort, mahsere ve tekedene" gibi geleneksel araçlarla aşama aşama anlatılıyor.
Müzede Atölye Çalışmaları Ve Uygulamalı Deneyim
Tarihi mekân yalnızca sergi alanı olmakla kalmıyor; ziyaretçilere dijital sunumlar, görsel materyaller ve atölye imkânları sunuyor. Gelen ziyaretçiler düzenlenen etkinliklerde geleneksel üretim aşamalarını bizzat deneyimleme fırsatı yakalıyor.
400 Yıllık Sabunhanenin Asırlık Üretim Sırrı
Yapının geçmişte uzun yıllar sabunhane olarak işletildiğini belirten müze rehberi Ayşegül Aksu, geleneksel zeytinyağlı sabun üretiminin detaylarını paylaştı. Sabunun temel olarak yağ, su, tuz ve kostik malzemelerinden oluştuğunu belirten Aksu, şu ifadeleri kullandı:
"Bulunduğumuz yapı 400 yıllık tarihi bir sabunhane. Özellikle Nizip ve Gaziantep çevresinde üretilen zeytinyağlı sabunlar bu yapıda işleniyordu. Malzemeler karıştırıldıktan sonra miktarına bağlı olarak iki gün boyunca kaynatılıyor. Kıvama ulaşan karışım döküm alanına taşınıp kesiliyor ve mühürleniyor. Ardından 'tenanir' verilen sabun kuleleri şeklinde istiflenerek 6 ila 9 ay boyunca kurumaya bırakılıyor."
Gaziantep'in zengin sanayi ve zanaat geçmişine ışık tutan Kayna Sabun ve Pekmez Müzesi, haftanın her günü yerli ve yabancı ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.
