Gaziantep'te Antep fıstığı işleme tesislerinde atığa dönüşen kabuklar, tarımsal üretimde kullanılmak üzere komposta dönüştürüldü. Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) ve TEMA Vakfı desteğiyle yürütülen çalışmada, kompost uygulanan bahçelerde toprağın su tutma kapasitesinin yüzde 30-35 arttığı, sulama ihtiyacının yaklaşık 30 gün geciktiği belirlendi. Uygulamayla çiftçilerin gübre giderlerinin yarı yarıya azaldığı, verimin ise 2,5 kat arttığı bildirildi.
GAÜN Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi Uğur Vural tarafından başlatılan tez çalışması, Antep fıstığı işleme tesislerinde ortaya çıkan kabuk atıklarının tarıma kazandırılmasını amaçladı. GAÜN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ve TEMA Vakfının desteğiyle ilk uygulama Nizip ilçesinde 80 ağaçlık bir bahçede gerçekleştirildi.
Uluslararası hakemli dergide yayımlanan çalışmanın olumlu sonuçlarının ardından TEMA Vakfının "Fıstığımız Bol Olsun" projesiyle uygulama alanı genişletildi. İşleme tesislerinden elde edilen fıstık kabukları komposta dönüştürülerek bahçelerde kullanılmaya başlandı.
Toprağın su tutma kapasitesi arttı
GAÜN Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, ilk uygulamanın ardından toprak, yaprak ve meyve örneklerinin laboratuvarda analiz edildiğini söyledi.
Analizlerde kompost uygulanan ağaçlarda toprağın yüzde 30-35 oranında daha fazla su tuttuğunun belirlendiğini aktaran Kılıç, bu sonucun kurak iklime sahip bölge açısından önemli olduğunu ifade etti.
Yaprak analizlerinde fosfor, azot ve demir gibi minerallerin daha yüksek seviyelerde tespit edildiğini belirten Kılıç, meyvelerde irilik ve çatlama oranı bakımından da olumlu sonuçlar elde edildiğini kaydetti. Toprak örneklerinde faydalı bakteri miktarının arttığını dile getiren Kılıç, uygulamanın toprağın canlılığını korumasına ve zenginleşmesine katkı sağladığını bildirdi.
Kimyasal gübre kullanımının azaltılmasıyla toprak ve yer altı sularının korunmasına da katkı sunulabileceğini belirten Kılıç, kompost üretim tesislerinin kurulması halinde uygulamanın daha geniş alanlara yayılabileceğini ifade etti.
9 bahçede uygulanıyor
TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin de çalışmanın toprağın organik madde miktarını ve su tutma kapasitesini artırmayı hedeflediğini söyledi.
Kompost kullanılan alanlarda sulama ihtiyacının diğer bahçelere göre yaklaşık 30 gün geciktiğini belirten Tekin, uygulamanın Nizip'teki ilk çalışmanın ardından Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam 9 bahçeye yayıldığını aktardı.
Tekin, uygulamayla çiftçilerin gübre giderlerinin yarı yarıya azaldığını ve verimin 2,5 kat arttığını ifade ederek meyve kalitesi, iriliği ve çıtlama oranında da olumlu gelişmeler görüldüğünü kaydetti.
Uygulama alanı genişletiliyor
Şahinbey ilçesine bağlı kırsal Almalı Mahallesi'nde çiftçilik yapan Hasan Yılmaz ise kompost uygulamasını kendi bahçesinde de hayata geçirdiğini belirtti.
Tarımsal atıkların değerlendirilmesi konusunda farkındalık kazandıklarını ifade eden Yılmaz, geçen yıl 3 bin metrekare olan uygulama alanını bu yıl 23 bin metrekareye çıkardıklarını söyledi.
Yılmaz, gelecek sezon uygulamayı tüm bahçelerine ve köylerine yaymayı, ilerleyen süreçte daha geniş alanlarda kullanılmasına katkı sağlamayı hedeflediklerini bildirdi.
