BEÜN Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Jeodezi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu liderliğinde geliştirilen yeni nesil uygulama, toplumdaki "yapı okuryazarlığı" eksikliğini gidermeyi hedefliyor.
Toplumdaki "Yapı Okuryazarlığı" Eksikliğine Akıllı Çözüm
Depremlerde yaşanan büyük acıların ardından toplumda zemin, depremsellik ve yapı ilişkisine dair genel bir hassasiyet oluştuğunu belirten Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, buna rağmen bireysel düzeyde bilgiye erişimde ciddi sorunlar yaşandığına dikkat çekti. Vatandaşların konut kiralarken veya satın alırken binanın deprem riskini nasıl analiz edeceğini bilmediğini vurgulayan Kutoğlu, geliştirilen yapay zeka sisteminin bu noksanlığı kapatmak üzere tasarlandığını ifade etti.
Tek Fotoğraf ve Konum Bilgisi Yeterli Oluyor
Sistem, dünya genelinde "hızlı görsel değerlendirme" olarak kabul gören uluslararası FEMA 154 standardını temel alıyor. Vatandaşların cep telefonu veya bilgisayar üzerinden binalarının en az bir adet fotoğrafını ve konumunu sisteme yüklemesi, analizin başlaması için yeterli oluyor. Yapay zeka entegrasyonlu yazılım, konum verilerinden hareketle zemin sınıfını (zeminin sertlik veya yumuşaklık derecesi) ve bölgenin depremsellik parametrelerini otomatik olarak çekiyor.
Geometrik Kusurlar Yapay Zeka Tarafından Taranıyor
Projeye dair teknik detayları paylaşan Prof. Dr. Kutoğlu, beton kalitesi kadar binanın mimari ve geometrik formunun da hayati önem taşıdığını belirtti. Geliştirilen yazılım, yüklenen fotoğraf üzerinden binada mühendislik jargonunda riskli kabul edilen;
-
Kısa kolon,
-
Yumuşak kat (dükkan katı vb.),
-
Geniş çıkmalar,
-
Geri yaslamalar (mimari düzensizlikler)
gibi yapısal zayıflıkları saniyeler içinde analiz ederek artı ve eksi yönleriyle rapora döküyor.
Raporlar 10-15 Dakika İçinde E-Posta Adresinde
Sistemin işleyiş mekanizması tamamen kullanıcı dostu bir arayüz üzerine kurulu. Vatandaşlar, BEÜN Teknoloji Transfer Ofisi bünyesinde hayata geçirilen "yapianaliz.beun.edu.tr" adresi üzerinden ücretsiz bir hesap oluşturuyor. Fotoğraf ve konum sisteme girildikten sonra, yapay zeka motoru 10 ila 15 dakika içerisinde kapsamlı risk raporunu hazırlıyor. Elde edilen rapor hem web sitesindeki kullanıcı panelinden görüntülenebiliyor hem de kullanıcının e-posta adresine yazılı döküman olarak iletiliyor.
6 Şubat Depremlerinin Yapısal Dersi: Eski Binalar Neden Ayakta Kaldı?
6 Şubat depremlerinde elde edilen saha izlenimlerine de değinen Prof. Dr. Kutoğlu, geometrik kusurların yıkıcı etkisine şu sözlerle dikkat çekti: "6 Şubat'ta yeni yapılmış bazı binalar yıkılmışken, hemen arkasındaki çok eski binaların ayakta kaldığını müşahede ettik. Kuşkusuz beton ve malzeme kalitesi kritik bir eşiktir; fakat binanın kendi geometrik kusurları, malzeme sağlam olsa dahi deprem anında yapıyı kırılgan hale getirebilir. Geliştirdiğimiz bu hizmetle, vatandaşlarımızın oturdukları yapıyı dış gözle de olsa doğru okumalarını ve yapı okuryazarlık seviyelerini artırmayı amaçlıyoruz."
