17 Ağustos Marmara Depremi'nin yıl dönümünde afetlere karşı dirençli kentlerin oluşturulmasının önemi yeniden gündeme gelirken, Yaşar Üniversitesi yapay zekâ destekli sismik tehlike haritaları geliştiriyor. Çalışmayla İzmir'de farklı deprem senaryolarında sarsıntının daha şiddetli yaşanabileceği bölgelerin yüksek çözünürlükle belirlenmesi hedefleniyor.
"İzmir'de Sismik Tehlike Haritalarının ve Risk Azaltma Stratejilerinin Geliştirilmesinde Yapay Zekânın Uygulanması" projesi, Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Çağlar Tuna'nın yürütücülüğünde gerçekleştiriliyor.
Proje kapsamında yerel zemin özellikleri klasik deprem modelleriyle birlikte analiz edilirken, farklı deprem senaryolarına göre yüksek çözünürlüklü sarsıntı haritaları oluşturuluyor. Çalışmanın kentsel dönüşüm, yapı güçlendirme, kritik altyapı planlaması ve afet risklerinin azaltılmasına yönelik çalışmalara bilimsel destek sağlaması amaçlanıyor.
Projenin, 30 Ekim 2020 İzmir depreminin ortaya çıkardığı yerel zemin etkilerinin daha doğru analiz edilmesini hedeflediği belirtildi.
Dr. Öğretim Üyesi Çağlar Tuna, yapay zekânın klasik deprem mühendisliği yöntemlerinin yerine kullanılmadığını, bu yöntemleri desteklediğini ifade etti. Buna göre yapay zekâ, fiziksel modellerin açıklamakta zorlandığı yerel zemin farklılıklarını öğrenerek analizlerin daha ayrıntılı yapılmasına katkı sağlıyor.
Araştırmada İzmir genelinde 17 bin 657 farklı ölçüm noktası için zemin büyütme katsayıları hesaplandı. Destek Vektör Regresyonu, Rastgele Orman, XGBoost ve Yapay Sinir Ağları gibi makine öğrenmesi yöntemleri kullanılarak farklı fay ve deprem senaryolarına ilişkin yer hareketi haritaları oluşturuldu.
Çalışmayla depremin büyüklüğü, kaynağı ve yerel zemin koşullarına göre değişen senaryoların ortaya konulması hedefleniyor. Haritaların ayrıca ayrıntılı zemin etüdü yapılması gereken bölgelerin belirlenmesine, güçlendirme ve kentsel dönüşüm çalışmalarında önceliklerin oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Proje kapsamında geliştirilen haritaların yerel yönetimler, kamu kurumları ve mühendislik uygulamalarına destek sağlaması amaçlanıyor. Çalışmayla kaynakların riskli bölgelere öncelik verilerek kullanılmasına ve kentsel dönüşüm, yapı güçlendirme, kritik altyapı yatırımları ile acil durum planlamalarının bilimsel veriler doğrultusunda yapılmasına katkı sunulması hedefleniyor.
