Anadolu'nun zengin tekstil ve giyim tarihinin en özgün parçalarından biri olan aba kültürü, taşıdığı derin anlamlar ve üretimindeki zahmetli süreçlerle dikkat çekiyor. Geçmişte deve, öküz ve at tüyünün yanı sıra keçi kılı ve koyun yününden elde edilen özel bir kumaşla üretilen aba, geleneksel bir erkek giysisi olarak biliniyor. Kolsuz, dize kadar uzanan, önü ve arkası tamamen kapalı olan bu özel giysi, baştan ve kollardan geçirilmek suretiyle giyiliyordu.
Doğal Renklerden Toplumsal Statünün Sembolüne
Şimdilerde suni boyalarla renklendirilen ve polyester ipliklerle fabrikasyon olarak dokunan abalar, geçmişte tamamen doğadan elde edilen kök boyalarla hazırlanıyordu. Toprak, mor boya, ceviz kabuğu, ceviz kökü, heylangoz yaprağı, sumak yaprağı, çeşitli meyveler ve kızılcık otu abalara renk veren ilkel kaynaklar arasında yer alıyordu.
Abalar, üretildikleri yörelere göre Humus Abası, Maraş Abası, Urfa Abası ve yerli aba (Boz, Kırmızı, Lacivert, Siyah Aba) gibi isimler alırken; boyuna, desenine ve malzemesine göre de sırmalı (tahtalı, sandıklı, zincirli, kandilli, kurbağalı), kıl, koron, siyah, çuha, uzun boy ve kısa boy aba şeklinde çeşitlendiriliyordu.
Geleneksel aba üretimindeki tüm bu işlemler, sıradanlıktan uzak bir titizlikle sürdürülüyordu. Çünkü boyaların, kullanılan iplerin ve dokunan desenlerin giyen kişinin toplumsal statüsüyle ilgili gizli bir dili bulunuyordu. Varlıklı insanlar için ipek ve çuhadan, son derece seçkin motiflerle dokunan abalar hazırlanırken; sıradan halkın günlük yaşamda giydiği abalar ise daha az motifli ve daha kaba ipliklerle dokunuyordu.
