Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen Ay Araştırma Programı'nda (AYAP) tarihi bir eşik daha geride bırakıldı. Türkiye Uzay Ajansı'nın (TUA) 16 Eylül'de yaptığı resmi açıklamaya göre, ülkenin ilk derin uzay görevini gerçekleştirmek amacıyla geliştirilen Ay Uzay Aracı'nın üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri başarıyla tamamlandı.
Geliştirilen uzay aracı, sistem seviyesi çevresel testlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne (USET) sevk edildi.
Yüzde 80'in Üzerinde Yerlilik Oranı ve Milli Hibrit İtki
Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay Uzay Aracı, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla imal edildi. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde elde edilen kritik mühendislik tecrübesi; uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol, yönelim ve yörünge operasyonları gibi alt sistemlere aktarıldı. Görevde kullanılacak hibrit itki sistemi de tamamen milli imkanlarla geliştirildi.
USET'teki çevresel testlerde aracın, fırlatma esnasında ve zorlu uzay ortamında karşılaşacağı şartlara dayanıklılığı simüle edilerek kontrol edilecek. Testlerin ve nihai kontrollerin tamamlanmasının ardından aracın, fırlatma operasyonu için ABD'de bulunan Kennedy Uzay Merkezi'ne gönderilmesi planlanıyor.
Ay Yüzeyinden 100 Kilometre Yükseklikte Kritik Bilimsel Görev
TUA'nın paylaştığı takvime göre, Ay Uzay Aracı'nın 2027 yılının ilk aylarında fırlatılması hedefleniyor. Fırlatılışın ardından başlayacak yaklaşık iki aylık yolculukla birlikte araç, Ay yüzeyinden 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine yerleşecek. Yörüngede en az üç ay görev yapması öngörülen aracın operasyon süresi, görev performansına bağlı olarak bir buçuk yıla kadar uzatılabilecek.
Görev süresince yerli bilimsel ekipmanlar vasıtasıyla şu kritik incelemeler yürütülecek:
Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi,
Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları,
Ay'ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri,
Ay çevresindeki radyasyon ortamına ilişkin hassas ölçümler.
Tüm bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından uzay aracının, kontrollü manevralarla Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor.
Türkiye Artemis Mutabakatı'nın 71'inci İmzacı Ülkesi Oldu
Ay görevi hazırlıkları tüm hızıyla sürerken Türkiye, 31 Ağustos'ta NASA'nın Washington'daki merkezinde düzenlenen törenle Artemis Mutabakatı'na katıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın imzaladığı mutabakatla Türkiye, anlaşmanın 71'inci imzacısı oldu. İmza töreninde NASA Yöneticisi Jared Isaacman ve TUA Başkanı Yusuf Kıraç da hazır bulundu.
NASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı öncülüğünde 2020 yılında oluşturulan Artemis Mutabakatı; Ay, Mars ve ötesindeki sivil uzay faaliyetlerinin barışçıl, şeffaf ve güvenli şekilde yürütülmesine yönelik ilkeleri kapsıyor. Mutabakat metninde bilimsel verilere serbest erişim, uzay faaliyetlerinin birbirine müdahale etmemesi, uluslararası yardımlaşma ve tarihi öneme sahip uzay alanlarının korunması gibi başlıklar yer alıyor.
Artemis Üst Düzey Toplantısı ve Basın Toplantısı Antalya'da Yapılacak
Artemis Mutabakatı, 5-9 Ekim 2026 tarihleri arasında Antalya'da gerçekleştirilecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nin (IAC 2026) en önemli gündem maddelerinden biri olacak. Uluslararası Astronotik Federasyonu tarafından açıklanan programa göre ABD ve Peru, Artemis Mutabakatı'nın 5. yıllık üst düzey temsilciler toplantısına Antalya'da ev sahipliği yapacak.
Toplantının ardından 7 Ekim Çarşamba günü saat 12.00'de, NEST Kongre Merkezi'nde basın mensuplarına yönelik özel bir NASA Artemis Mutabakatı basın toplantısı düzenlenecek. Toplantıya NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson ile Peru Uzay Ajansı (CONIDA) Direktörü Tümgeneral Roberto Melgar Sheen katılacak. Görüşmelerde mutabakattaki son gelişmeler ile uzayın güvenli, şeffaf ve sürdürülebilir keşfine ilişkin çalışmalar masaya yatırılacak.
Dünya Uzay Sektörü Antalya'da Buluşuyor
Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yapacağı 77. Uluslararası Uzay Kongresi, 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya NEST Kongre ve Fuar Merkezi'nde kapılarını açacak. "The World Needs More Space" temasıyla düzenlenecek dev organizasyon; küresel uzay ajanslarını, bilim insanlarını, mühendisleri, sektör temsilcilerini ve uzay profesyonellerini Türkiye'de bir araya getirecek.
