Brezilya’da haftalık çalışma süresinin 44 saatten 40 saate indirilmesine yönelik girişimler, çalışma hayatındaki dönüşüm tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, kaleme aldığı yazıda Türkiye’deki çalışma sürelerini farklı ülkelerdeki uygulamalarla karşılaştırdı. Karakaş, çalışanların sağlığını, aile yaşamını ve iş verimliliğini gerekçe göstererek haftalık çalışma süresinin ücret kesintisi yapılmadan 40 saate indirilmesini savundu.
Dünyada çalışma saatleri nasıl değişiyor?
Çalışma sürelerinin sınırlandırılması, uzun yıllardır uluslararası çalışma politikalarının gündeminde yer alıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 1919’da günlük 8 ve haftalık 48 saatlik çalışma sınırını temel alan düzenlemeleri kabul ederken, 1935’te haftalık 40 saatlik çalışma hedefini gündeme aldı.
Fransa’da haftalık çalışma süresi 2000 yılında 35 saate düşürülürken, İzlanda’da 2015-2019 yılları arasında daha kısa çalışma haftasına yönelik denemeler yapıldı. Şili’de de haftalık çalışma süresinin kademeli olarak 45 saatten 40 saate indirilmesi için yasal düzenleme kabul edildi.
Karakaş’ın yazısında Kolombiya ve Meksika gibi ülkelerde çalışma sürelerini azaltmaya yönelik adımlar da ele alındı. Brezilya’nın haftalık çalışma süresini 44 saatten 40 saate düşürme hedefi de bu dönüşümün örnekleri arasında gösterildi.
Türkiye’de haftalık çalışma süresi 45 saat
Türkiye’de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine göre genel haftalık çalışma süresi en çok 45 saat olarak uygulanıyor. İş yerlerinde çalışma süresi, işin niteliğine ve haftalık dağılımına göre değişebiliyor.
Karakaş, Türkiye’deki 45 saatlik sınırın uzun süredir değişmediğine dikkat çekerek çalışma süresinin 40 saate indirilmesi gerektiğini belirtti. Yazıda, özellikle haftada altı gün çalışanların dinlenme, aile yaşamı ve kişisel gelişim için yeterli zaman bulmakta zorlanabildiği ifade edildi.
Kısa çalışma haftası verimliliği artırabilir mi?
Çalışma süresinin azaltılmasını savunan görüşlere göre uzun mesailer, yorgunluk ve stresin yanı sıra iş kazası riskini de artırabiliyor. Daha kısa çalışma sürelerinin ise çalışanların dinlenmesine, işe daha iyi odaklanmasına ve iş-özel yaşam dengesini korumasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Karakaş, Fransa ve İzlanda örneklerini hatırlatarak çalışma süresinin kısaltılmasının verimlilik açısından da değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Yazıda, teknolojik gelişmelerin ve yapay zekânın iş süreçlerini hızlandırdığı, bu nedenle çalışma saatlerinin yeniden ele alınmasının önem taşıdığı görüşüne yer verildi.
40 saatlik çalışma haftası çağrısı
Karakaş, haftalık çalışma süresinin ücretlerde kesinti yapılmadan 40 saate indirilmesini ve iki günlük kesintisiz hafta sonu izninin yasal güvenceye kavuşturulmasını önerdi.
Bu değişikliğin devlet, işveren ve çalışanların katılımıyla, sosyal diyalog çerçevesinde ve kademeli biçimde planlanabileceğini belirten Karakaş, daha kısa çalışma sürelerinin çalışan sağlığına, aile yaşamına ve üretkenliğe katkı sağlayacağını savundu.
Ancak çalışma sürelerinin azaltılmasının istihdam, işletme maliyetleri ve verimlilik üzerindeki etkileri sektörlere ve uygulamanın nasıl tasarlanacağına göre değişebilir. Bu nedenle olası bir düzenlemenin ekonomik ve sosyal sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
