Gaziantep, UNESCO tescilli mutfağı, tarihi yapıları ve köklü kültürüyle Türkiye'nin en dikkat çeken şehirleri arasında yer alıyor. Ancak bu kadim kenti farklı kılan özelliklerden biri de kendine has konuşma dili. Yıllardır kullanılan ve nesilden nesile aktarılan Gaziantep ağzında kullanılan ifadeler, Gazianteplilerin günlük hayatında yaşamaya devam ediyor.
Kimi zaman bir selamlaşmada, kimi zaman sofrada, kimi zaman da günlük sohbetlerde duyulan bu kelimeler, şehrin kültürel zenginliğinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Ayıntab: Gaziantep'in Eski Adı
Cumhuriyet öncesinde Gaziantep, Ayıntab adıyla anılıyordu. "Ayn" kelimesi pınar veya göz, "tab" ise parlaklık anlamına geliyor. Bu nedenle Ayıntab isminin "parlak pınar" anlamını taşıdığı kabul ediliyor.
"Rafık" Demek Dost Demek
Gazianteplilerin en samimi hitaplarından biri olan "Rafık", dost ve arkadaş anlamına geliyor. Kentte birinin "Rafık, ne ediyin?" diye seslenmesi, samimiyetin ve dostluğun göstergesi olarak kabul ediliyor.
Şapşak Sadece Su Kabı Değil
Gaziantep'te şapşak, su kabı anlamında kullanılıyor. Bardak, sürahi ya da tuvalette kullanılan su kabı için bu kelime tercih edilebiliyor. Bunun yanında, konuşkan ya da gereksiz işlere karışan kişiler için mecazi anlamda da kullanılabiliyor.
Angeslek: Bilerek Yapılan Davranış
Gaziantep ağzında "angeslek", bir işi kasıtlı ya da bilerek yapmak anlamına geliyor. Günlük konuşmalarda özellikle "Bunu angeslek yaptın." şeklinde sıkça kullanılıyor.
Maydanozun Gaziantep'teki Adı "Bahteniz"
Gaziantep mutfağının vazgeçilmezlerinden maydanoz, kentte "bahteniz" adıyla biliniyor. Özellikle kebaplardan salatalara kadar birçok yemekte kullanılan maydanozun bu ismi, yöre halkı tarafından hâlâ yaşatılıyor.
Döş Denince Akla Göğüs Geliyor
Gaziantepliler göğüs bölgesi için "döş" kelimesini kullanıyor. "Döşü yanık" ya da "Döşün açık gezme" gibi ifadeler günlük konuşmalarda sıkça duyuluyor.
Hanek Sohbetin Vazgeçilmezi
"Laf" veya "söz" anlamına gelen hanek, Gaziantep ağzının en bilinen kelimeleri arasında bulunuyor. "Haneklemek" ise sohbet etmek, konuşmak anlamında kullanılıyor.
Cüdele Çeyizlerin Gözdesi
Gaziantep kültüründe cüdele, atlas kumaştan hazırlanan ince yorgan anlamına geliyor. Geçmişte gelin çeyizlerinin vazgeçilmez parçalarından biri olan cüdeleler, geleneksel kültürde önemli bir yere sahip.
Süllüm Uzun Merdiven Demek
Osmanlı döneminden günümüze ulaşan kelimelerden biri olan süllüm, ahşap merdiven anlamına geliyor. Halk arasında uzun boylu kişiler için "Süllüm gibi." benzetmesi de yapılıyor.
Kercetmek Taklit Etmek Anlamına Geliyor
Gaziantep ağzında kercetmek, bir kişiyi taklit etmek anlamında kullanılıyor. Taklit yapan kişiye ise kercivan deniliyor.
"Kele" Gazianteplilerin En Çok Kullandığı Ünlemlerden Biri
Gazianteplilerin günlük konuşmalarında sıkça duyulan "kele", şaşırma, seslenme veya dikkat çekme amacıyla kullanılan bir ünlem. "Kele anam", "Kele bacım" gibi ifadeler özellikle yaşlı kuşak tarafından hâlâ kullanılmaya devam ediyor.
Kaynak: HalkBank Kültür ve Yaşam
