Haciz borçlu mirasçının payına uygulanıyor
Kredi, vergi, senet veya başka bir nedenle borçlu olan mirasçının borcu, diğer kardeşleri kendiliğinden sorumlu hale getirmiyor. Alacaklı, kural olarak borçlu mirasçının miras hakkı ve payı üzerinde işlem yapabiliyor.
Mirasın intikali tamamlanmış ve tapuda hisseler belirlenmişse haciz, doğrudan borçlu mirasçının payına işlenebiliyor. Örneğin dört kardeşe kalan bir evde her birinin dörtte bir hissesi varsa, borçlu kardeşin dörtte birlik payı haczedilebiliyor. Diğer kardeşlerin hisseleri ise bu kişisel borç nedeniyle haczedilemiyor.
Borç ödenmediğinde borçlu mirasçının hissesi icra yoluyla satışa çıkarılabiliyor. Bu durumda hisseyi satın alan kişi, diğer mirasçılarla birlikte taşınmaza ortak hale gelebiliyor.
Tapu henüz paylaşılmadıysa da haciz mümkün
Mirasın tapu intikali veya paylaşımı henüz yapılmamış olsa bile borçlu mirasçının miras ortaklığındaki hakkı haczedilebiliyor. Bu nedenle “Tapuyu üzerime almadım, haciz gelemez” düşüncesi her durumda geçerli olmuyor.
Mirasçılık belgesi ve diğer belgeler üzerinden borçlu kişinin miras hakkı tespit edilerek işlem yapılabiliyor. Haczin etkisi, mirasın paylaşılması sonucunda borçlu mirasçıya düşecek hak ve pay üzerinde ortaya çıkabiliyor.
Evin tamamı satışa çıkarılabilir mi?
Bir mirasçının kişisel borcu nedeniyle evin tamamının doğrudan satılması her durumda söz konusu olmuyor. Öncelikle borçlu mirasçının hakkı ve payı dikkate alınıyor.
Bununla birlikte ortaklığın veya paylı mülkiyetin sona erdirilmesi amacıyla yasal süreç başlatılması ve taşınmazın aynen bölünmesinin mümkün olmaması halinde satış gündeme gelebiliyor. Böyle bir durumda taşınmazın satılması ve elde edilen bedelin mirasçıların paylarına göre dağıtılması söz konusu olabiliyor. Borçlu mirasçının payından ise alacak tahsil edilebiliyor.
Bu nedenle diğer mirasçıların kişisel payları borca gitmese de ortak taşınmazın satış sürecinden etkilenmeleri mümkün.
Diğer kardeşlerin borcu ödeme zorunluluğu yok
Kardeşlerden birinin kişisel borcu nedeniyle diğer mirasçıların bu borcu ödeme zorunluluğu bulunmuyor. Kardeşler borca kefil olmadıysa veya başka bir hukuki nedenle sorumlulukları yoksa alacaklı onların kişisel mal varlığına başvuramıyor.
Ancak diğer mirasçılar, evin satışını veya üçüncü bir kişinin taşınmaza ortak olmasını istemiyorsa borçlu kardeşin payını satın almak ya da borcun kapatılması konusunda anlaşmak gibi yolları değerlendirebiliyor.
Hacizli miras payının devri borcu ortadan kaldırmıyor
Haciz konulan bir miras payının başka bir kişiye devredilmesi, haczi kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Payın devredilmesi halinde haciz kaydı ve alacaklının hakları koşullara göre devam edebiliyor.
Özellikle alacaklılardan mal kaçırma amacı taşıyan devirler hukuki uyuşmazlığa konu olabiliyor. Bu nedenle hacizli miras payının bir yakına veya üçüncü kişiye devredilmesi, borç sorununu kesin olarak çözmüyor.
Mirasın reddi haczi engeller mi?
Borçlu mirasçının mirası süresi içinde reddetmesi halinde kural olarak mirasçılık sıfatı ve miras payı ortadan kalkıyor. Ancak alacaklılardan kaçmak veya onları zarara uğratmak amacıyla yapılan miras reddi işlemleri özel hükümlere tabi olabiliyor.
Şartların oluşması halinde alacaklılar mirasın reddine karşı yasal yollara başvurabiliyor. Bu nedenle mirasın reddi konusunda sürelerin ve somut olayın özelliklerinin dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
Borç miras bırakana aitse kurallar değişiyor
Borçlu olan kişi mirasçılardan biri değil, vefat eden miras bırakan ise durum farklı değerlendiriliyor. Mirası kabul eden mirasçılar, tereke borçlarından kanunda öngörülen şekilde sorumlu olabiliyor.
Bu durumda miras bırakanın mal varlığı ve borçları birlikte ele alınıyor. Terekenin borca batık olması halinde mirasın reddi, resmî tasfiye veya terekenin resmî defterinin tutulması gibi hukuki yollar gündeme gelebiliyor.
Haciz öğrenildiğinde hangi adımlar atılmalı?
Mirasçılar öncelikle tapu kaydını, veraset ilamını ve ilgili icra dosyasını incelemeli. Haczin hangi borç nedeniyle, kimin payına ve ne kadar tutar için konulduğunun belirlenmesi gerekiyor.
Haczin diğer mirasçıların paylarını da etkilediği düşünülüyorsa icra hukukundaki itiraz ve şikâyet yolları değerlendirilebiliyor. Sürelerin somut olaya göre önem taşıması nedeniyle tapu ve icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesi hak kaybının önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
Not: Miras payına uygulanacak haciz işlemleri; taşınmazın mülkiyet durumuna, mirasın paylaşılıp paylaşılmadığına ve icra dosyasının kapsamına göre değişebilir. Bu nedenle somut olayda uzman bir hukukçudan destek alınması gerekiyor.
