İşlemin büyük bölümü akıllı telefondaki bankacılık uygulaması üzerinden tamamlanıyor.
ABD, Hindistan ve Hollanda gibi ülkelerin yanı sıra Türkiye'de de mobil uygulama üzerinden gerçekleştirilen kartsız para çekme işlemleri yaygınlaşıyor. Yeni sistemde hesap seçimi, çekilecek tutarın belirlenmesi ve onay işlemi telefondan yapılıyor. ATM ise işlemin son aşamasında paranın teslim edildiği noktaya dönüşüyor.
Para çekme işlemi telefondan başlıyor
Yeni nesil sistemlerde kullanıcı, bankacılık uygulaması üzerinden hangi hesabından para çekeceğini ve tutarı belirliyor. İşlem onaylandıktan sonra telefonda dinamik bir karekod veya tek kullanımlık güvenlik kodu oluşturuluyor.
ATM'deki okuyucu bu kodu algıladıktan sonra para müşteriye teslim ediliyor. Böylece ATM'nin fiziksel tuş takımını kullanmaya gerek kalmıyor. İşlemlerin telefon üzerinden tamamlanması, para çekme süresinin de kısalmasını sağlıyor.
Türkiye'de kartsız ATM işlemlerine geçiş birkaç yıl önce başladı. Akbank 2021 yılında ATM arayüzünü mobil uygulamasıyla benzer bir yapıya taşıyarak kişiselleştirilmiş çekim tutarı, banknot seçimi ve karekodla para yatırma gibi özellikleri kullanıma sundu. Garanti BBVA da aynı yıl standart Türkiye karekodunu ATM'lerine entegre ettiğini açıklamıştı.
Bugün kamu, özel ve dijital bankaların büyük bölümünde mobil uygulama üzerinden kartsız para çekme imkânı bulunuyor. Kartsız para çekme limitleri ise bankalara göre değişiyor ve çoğunlukla 5 bin ile 20 bin lira arasında uygulanıyor.
Tuş takımı olmayınca dolandırıcılık yöntemleri de zorlaşıyor
ATM'lerdeki dönüşümün nedenlerinden biri de güvenlik. Klasik ATM'lerde kullanılan kart kopyalama aparatları ve gizli kameralar, kart bilgileri ile şifrelerin ele geçirilmesinde kullanılan yöntemler arasında bulunuyor.
Tuş takımı ve kart yuvası bulunmayan sistemlerde bu tür düzeneklerin kullanılması da zorlaşıyor. Kimlik doğrulamasının müşterinin kendi telefonu üzerinden yapılması, işlemin güvenlik katmanını da değiştiriyor.
Türkiye'de geçmiş yıllarda ATM'lere yerleştirilen kopyalama cihazlarıyla ilgili operasyonlar da gerçekleştirilmişti. Antalya'da 2018 yılında 9 ATM'ye kart kopyalama aparatı ve kamera sistemi yerleştirildiğinin belirlenmesinin ardından düzenlenen operasyonda iki şüpheli yakalanmıştı. Şüphelilerin adreslerinde çok sayıda kart okuyucu yuva, kamera sistemi, manyetik şeritli kart ve sahte kimlik ele geçirilmişti.
Ortak ATM ağı da genişliyor
Türkiye'de mobil ve karekodlu işlemlerin yaygınlaşmasının yanı sıra ortak ATM altyapısı da büyüyor. Ziraat Bankası, VakıfBank, Halkbank, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım, Emlak Katılım ve PTT'nin ATM'leri Mayıs 2024'te “TAM” platformu altında bir araya getirildi.
Platformun lansmanında ortak ATM sayısının 5 bin 600'den 19 bine çıkarılması hedefi açıklanmıştı. Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Alpaslan Çakar da ortak ATM yapısının bankaların satın alma ve operasyon maliyetlerini azaltacağını ifade etmişti.
ABD ve Hindistan'da da kart kullanımı azalıyor
Benzer sistemler farklı ülkelerde de kullanılıyor. ABD'de Chase ve Bank of America, telefonun ATM'ye okutulmasıyla çalışan NFC destekli terminalleri yaygınlaştırıyor.
Hindistan'da ise ilk UPI ATM Eylül 2023'te Mumbai'de hizmete girdi. Bu sistemde kullanıcı ATM ekranında oluşturulan tek kullanımlık karekodu telefonundaki UPI uygulamasıyla okutarak işlemi onaylıyor. İşlem başına limit 10 bin rupi olarak uygulanıyor.
Hollanda ve İspanya'da da ortak ATM işletim modelleri üzerinden dokunmatik ve mobil doğrulama sistemlerine geçiş sürüyor. Bu dönüşümle birlikte kart takılan ve fiziksel tuşlarla şifre girilen klasik ATM'lerin kullanımının önümüzdeki yıllarda azalması bekleniyor.
