Hafta tatilinde kısa süreli de olsa çalıştırılan işçi, yasal anlamda hafta tatilini kullanmamış sayılıyor.
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç, işçilerin hafta tatili hakkına ilişkin merak edilen ayrıntıları kaleme aldı.
Hafta tatili ne zaman kullanılır?
Türkiye'de hafta tatili hakkı, 1924 yılında çıkarılan 394 sayılı Kanun ile tanındı. İlk düzenlemede nüfusu 10 bin ve üzerindeki şehirlerde işçilere haftada bir gün tatil verilmesi zorunlu tutulurken, sağlık, ulaştırma, turizm ve lokanta gibi bazı sektörler kapsam dışında bırakıldı. Zaman içinde yapılan düzenlemelerle hafta tatili hakkı daha geniş bir kapsama ulaştı.
Hafta tatili, Anayasa'nın 50. maddesinde yer alan dinlenme hakkı kapsamında güvence altına alınıyor.
4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işyerlerinde, işçinin tatil gününden önce çalışmış olması şartıyla yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmesi gerekiyor.
Bu nedenle altı gün çalışan bir işçinin yedinci gün dinlenmesi esas. Hafta tatilinin mutlaka cumartesi veya pazar günü kullandırılması gerekmiyor.
Hafta tatili 24 saatten az olamaz
İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat. Aksi kararlaştırılmadığı sürece bu süre, haftanın çalışılan günlerine eşit şekilde bölünüyor.
Haftada 6 gün çalışılan işyerlerinde günlük çalışma süresi 7,5 saat, 5 gün çalışılan işyerlerinde ise günlük 9 saat olabiliyor.
Haftalık 45 saatlik çalışma süresinin 6 günde tamamlandığı işyerlerinde hafta tatili bir gün, çalışma süresinin 5 günde tamamlandığı işyerlerinde ise iki gün olarak uygulanabiliyor.
Hafta tatiline hak kazanmak için tatil öncesinde altı gün çalışma şartı bulunuyor. Ancak kanunen çalışma süresinden sayılan bazı dönemler de bu hesaplamada çalışılmış kabul ediliyor.
Bunlar arasında kanunen çalışma süresinden sayılan süreler, kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri, evlilik ve evlat edinme izinleri, yakınların ölümü veya eşin doğumu nedeniyle verilen mazeret izinleri ile belirli şartlarda işveren tarafından verilen izinler ve hekim raporuyla kullanılan hastalık ve dinlenme izinleri yer alıyor.
Hafta tatilinde yarım saat çalışmak da hakkı etkiliyor
Hafta tatilinin kesintisiz en az 24 saat olması gerekiyor. Yedi günlük zaman dilimi içinde 24 saatten daha kısa bir dinlenme verilmesi halinde hafta tatili kullandırılmamış kabul ediliyor.
Bu nedenle işçinin hafta tatilinde kısa süreliğine dahi olsa işe çağrılması veya çalıştırılması, hafta tatilinin kullandırılmadığı anlamına geliyor.
Hafta tatilinde çalışma konusunda işçinin rızası önem taşıyor. İşçinin kendi isteğiyle hafta tatilinde çalışması halinde ise ayrıca bir günlük ücret ödenmesi gerekiyor.
Turizm sektöründe hafta tatili düzenlemesi
Hafta tatiline ilişkin düzenlemelerde turizm sektörü için farklı bir uygulama da bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde, belirli şartların sağlanması halinde işçinin 10 güne kadar çalıştırılıp 11'inci gün hafta tatili yapmasına imkan tanındı.
Bu uygulamanın işçinin yazılı talebi ve onayına bağlı olduğu belirtiliyor.
