Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun", Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Birçok alanda önemli değişiklikler içeren düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri ise kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişilere yönelik hükümler oldu.
Yeni düzenlemeyle birlikte, banka hesap bilgilerini başkalarına kullandırdığı için dolandırıcılık suçuna iştirak ettiği gerekçesiyle yargılanan bazı sanıklar açısından cezalarda indirim uygulanmasının önü açıldı.
IBAN mağdurlarına ceza indirimi uygulanacak
Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158'inci maddesine eklenen hükme göre, kişinin suça katılımının yalnızca banka hesabı, IBAN, kredi kartı, ödeme aracı ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasına imkan sağlayan bilgileri paylaşmakla sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilebilecek.
Düzenleme, özellikle hesabını başkasına kullandırdığı için dolandırıcılık suçundan ceza alan veya yargılanan kişiler açısından önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.
Geçmiş dosyalar da yeniden değerlendirilecek
Kanun yalnızca yeni açılacak davaları kapsamıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce haklarında hüküm verilmiş ancak dosyaları istinaf veya temyiz aşamasında bulunan sanıklar da yeni hükümlerden yararlanabilecek.
Bu kapsamda Bölge Adliye Mahkemelerinde bulunan dosyalar bozularak ilk derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda bulunan dosyalar ise yeniden değerlendirilmek üzere ilgili mahkemelere iletilecek.
Etkin pişmanlıktan yararlanabilecekler
Kanun, infaz aşamasındaki bazı hükümlüler için de yeni haklar getiriyor.
Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan ceza almış ve daha önce etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanamamış kişiler, mağdurun uğradığı zararı mahkemenin ihtarından itibaren 6 ay içinde tamamen karşılamaları halinde etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilecek.
Bu düzenleme sayesinde cezalarda indirim uygulanmasının yolu açılmış oldu.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması yeniden düzenlendi
12. Yargı Paketi ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nda da önemli değişiklik yapıldı.
Buna göre sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmaması, mağdurun zararının giderilmesi ve yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek.
Ancak bu uygulama işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işlediği bazı kötü muamele suçlarında uygulanmayacak.
Faiz hesaplamasında yeni dönem
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da yapılan değişiklikle, sözleşmede faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont oranına göre hesaplanacak.
Yıl içinde reeskont oranında belirli seviyenin üzerinde değişiklik olması halinde ikinci yarıda uygulanacak faiz oranı da yeniden belirlenecek.
Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi değişiyor
Yargı Paketi ile hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçleri de yeniden düzenlendi.
Yeni sistemde adaylara anayasa hukuku, insan hakları, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, duruşma yönetimi, karar yazımı ve kişisel gelişim gibi birçok alanda eğitim verilecek. Yazılı ve sözlü sınavlarda bu eğitimler esas alınacak.
Genetik verilerin korunmasına yeni düzenleme
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle genetik inceleme sonuçlarının saklanması ve imha edilmesine ilişkin kurallar da yeniden belirlendi.
Buna göre genetik veriler kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde bilgiler derhal silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek.
Duruşma sürelerine sınırlama getirildi
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek.
Ancak bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu durumlarda hakim gerekçesini belirtmek şartıyla daha uzun süre verebilecek.
Danıştay'a ilişkin düzenleme de pakette yer aldı
Kanunla birlikte Danıştay'ın daire sayısının azaltılmasına yönelik sürenin 4 yıl uzatılması kararlaştırıldı. Ayrıca boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesine ilişkin uygulama da 2030 yılına kadar ertelendi.
Yeni düzenlemeyle birlikte hem ceza hukukunda hem de hukuk yargılamalarında önemli değişiklikler yürürlüğe girerken, özellikle IBAN mağdurlarına yönelik ceza indirimi ve geçmiş dosyaların yeniden değerlendirilecek olması paketin en dikkat çeken düzenlemeleri arasında yer aldı.
