Sonbahar ve kış aylarında gün ışığından yararlanma süresinin azalması, bazı kişilerde ruhsal değişimlere neden olabiliyor. Çökkünlük, enerji kaybı, aşırı uyuma, iştah artışı ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtilerle kendini gösterebilen mevsimsel depresyona karşı uyarılarda bulunan Uzman Psikolog Esma Yıldız, uzun süre devam eden ve günlük yaşamı etkileyen duygu durum değişikliklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Elazığ Medilines Hospital'da görev yapan Uzman Psikolog Esma Yıldız, mevsimlerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Mevsimsel duygudurum örüntüsünün ruh sağlığında önemli bir kavram olduğunu belirten Yıldız, halk arasında mevsimsel depresyon olarak bilinen durumun, depresif belirtilerin belirli mevsimlerde ortaya çıkması ve yılın diğer dönemlerinde hafiflemesiyle karakterize edildiğini ifade etti.
Bu durumun en sık sonbahar ve kış aylarında görüldüğünü aktaran Yıldız, gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla bazı bireylerde çökkünlük, enerji kaybı, günlük aktivitelere karşı ilgi azalması, aşırı uyuma, iştah artışı, özellikle karbonhidrat tüketme isteği ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtilerin ortaya çıkabileceğini kaydetti.
"Her mutsuzluk mevsimsel depresyon değildir"
Sonbaharda havaların soğumasıyla zaman zaman keyifsiz hissetmenin tek başına mevsimsel depresyon anlamına gelmediğini vurgulayan Yıldız, bu tanının konulabilmesi için belirtilerin belirgin olması, kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini etkilemesi ve belirli mevsimlerde tekrarlayan bir seyir göstermesi gerektiğini belirtti.
Mevsimsel depresyonun yalnızca kış aylarıyla sınırlı olmadığını da dile getiren Yıldız, daha nadir olmakla birlikte ilkbahar ve yaz aylarında da bazı kişilerde depresif belirtilerin görülebildiğini söyledi. Bu dönemlerde uyku güçlükleri, huzursuzluk, iştah azalması ve enerji değişimlerinin tabloya eşlik edebileceğini ifade etti.
Aynı hava durumu herkesi aynı şekilde etkilemiyor
Hava koşullarının insanların ruh hali üzerindeki etkisinin kişiden kişiye değiştiğini belirten Yıldız, aynı yağmurlu günün bir kişi için huzur verici olurken başka bir kişi için yalnızlık ve mutsuzluk hissini artırabileceğini kaydetti.
Bu farklılığın kişilik özellikleri, geçmiş deneyimler, mevcut psikolojik durum, sosyal destek kaynakları ve yaşam şartlarıyla ilişkili olduğunu aktaran Yıldız, geçmişte olumsuz bir yaşantıyla ilişkilendirilen mevsimlerin o döneme ait duyguları yeniden canlandırabileceğini ifade etti.
Güneşli havaların mutlulukla, yağmurlu havaların ise mutsuzlukla özdeşleştirilmesinin de insanların hava koşullarını yorumlama biçimini etkileyebildiğini belirten Yıldız, ruh halindeki her değişimin doğrudan hava durumuna bağlanmaması gerektiğini söyledi.
Mevsim geçişlerinde bu önerilere dikkat
Mevsim geçişlerinde ruh sağlığını korumak için günlük yaşamda bazı alışkanlıkların geliştirilmesini öneren Yıldız, gün ışığından faydalanmanın, fiziksel aktiviteyi ihmal etmemenin, uyku düzenini korumanın ve sosyal ilişkileri sürdürmenin önemine dikkat çekti.
Kitap okumak, müzik dinlemek, hobilerle ilgilenmek ve sevilen kişilerle vakit geçirmenin günlük yaşama olumlu deneyimler katabileceğini belirten Yıldız, kişilerin ruh hallerindeki değişimleri de takip etmesi gerektiğini söyledi. Duygu durumundaki değişimlerin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini fark etmenin kişinin kendisini daha iyi anlamasına yardımcı olabileceğini kaydetti.
"Uzun süren değişimler göz ardı edilmemeli"
Her mutsuzluğun depresyon, her isteksizliğin de ruhsal bozukluk belirtisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Yıldız, uzun süre devam eden, tekrarlayan ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen duygu durum değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Mevsimsel depresyon tanısı alan kişilerde profesyonel değerlendirmenin önem taşıdığını belirten Yıldız, gerektiğinde psikoterapi ve diğer tedavi yaklaşımlarından yararlanılabileceğini dile getirdi.
İnsanların doğadan ve çevresinden bağımsız olmadığını aktaran Yıldız, gün ışığı, mevsimler, uyku düzeni ve çevresel şartların biyolojik ve psikolojik süreçlerle sürekli etkileşim halinde olduğunu söyledi. Ruh sağlığının yalnızca iyi hissedilen günlerde değil, zorlanılan dönemlerde de özen gösterilmesi gereken bir bütün olduğunu belirten Yıldız, ihtiyaç duyulduğunda profesyonel destek alınması gerektiğini kaydetti.
