Gaziantep, geçmişten günümüze birçok tarihi yapıya ev sahipliği yapıyor. Kentte farklı dönemlerde inşa edilen tarihi camiler de bu yapıların önemli bir bölümünü oluşturuyor. Ömeriye, Boyacı, Ali Nacar, Kurtuluş camileri başta olmak üzere birçok tarihi yapı, mimari özellikleri ve taşıdığı izlerle kentin tarihine ışık tutuyor. İşte geçmişten günümüze gelen tarihi camiler:
Ömeriye Cami
Gaziantep’in Düğmeci Mahallesinde bulunan bu tarihi cami, Antep’in en eski camisidir. Caminin üzerinde 1210, 1785, 1850 yıllarında onarıldığını belirten üç adet onarım kitabesi yer almaktadır. Caminin kim tarafından yapıldığı kesin olarak bilinmemektir. Fakat konuda farklı rivayetler bulunmaktadır. Bu rivayetlere göre adından da anlaşılacağı üzere Halife Hz. Ömer zamanında yapıldığı veya Ömer Bin Abdulaziz tarafından yaptırıldığı söylenmektedir.
Ali Nacar Cami
Tabakhane bölgesi Yaprak mahallesinde Alleben Deresi’nin akışına göre sol tarafında bulunmaktadır. Vesikalarda Ali adında bir marangoz tarafından yaptırıldığı görülmüştür. Müezzin mahfiline çıkan merdiven üzerinde 1213 Hicri tarihi yazmaktadır. Bu hicri tarihin caminin onarım tarihi olduğunda birleşilmektedir.
Boyacı Cami
Hamdi Kutlar Caddesi ile Kutlar Sokağının birleştiği yer bulunmaktadır. Bir rivayete göre Kadı Kemaleddin başka bir rivayete göre ise Boyacı Yusuf tarafından yaptırılmıştır. 1357'de Memlüklüler döneminde bitirildiğine dair kitabe bulunmaktadır. Başka bir kitabede ise 1575 yılında onarımdan geçirildiği belirtilmektedir.
Alaybey Cami
Alaybey Mahallesi Gaziler Caddesi üzerinde bulunmaktadır. Caminin yapılış tarihiyle ilgili kesin bir bilgi yoktur. Ancak 4 Zilkade 1005 (M.1596) tarihli mahkeme kayıtlarından caminin M.1595 tarihinden önce yapıldığı H.1224 tarihinde yeni bir onarım gördüğü caminin doğu bölümündeki 1594 ve mihrap yönündeki 1598 tarihli mezar kitabelerinden 16. yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı anlaşılmaktadır. Camiyi yaptıran kişinin Alaybeyi olan bir komutan olduğu bilinmektedir.
Şirvani (Şirvani Mehmet Efendi) Cami
Gaziantep Kalesi’nin batısındadır. Minaresi iki şerefeli olduğu için “iki şerefeli cami” olarak da adlandırılır. Seyyid Mehmet Şirvani tarafından yaptırılmıştır. Caminin yapım tarihi malzeme özelliklerine göre 16.yy olarak düşünülmektedir. Taçkapı üstündeki kitabe 1681’ de onarıldığı yazmaktadır. Cami 2003-2004 yıllarında da onarım geçirmiştir.
Tahtani (Tahtalı) Cami
Gaziantep Kalesi’nin yanında Şekeroğlu Mahallesi Uzun Çarşı caddesi üzerindedir. Caminin yaptıranı ve yapıldığı tarih hakkında kesin bilgilere rastlanmamıştır. Ancak Miladi 1557 tarihli bir belgede adından söz edilmektedir. M.1563 yılında Maraş Valisi Osman Paşa tarafından tamir ettirildiği anlaşılmaktadır. Caminin ismi önceleri Tahtani olarak söyleniyordu. Bir söylentiye göre cami ağaçtan yapılmıştır. Bu nedenle de Tahtalı Cami de denmiştir.
Kurtuluş Cami
Gaziantep’in Tepebaşı Mahallesindedir. 1892 yılında kilise olarak yapılan cami önceleri kilise ve cezaevi olarak kullanılmıştır. Bir tarih hazinesi gibi eski ihtişamından hiç bir şey kaybetmeyen Kurtuluş Cami, Gaziantep’in en büyük camilerindendir.
