Gaziantep'in geçmişinde önemli bir yere sahip olan Çerkez Arığı, bugün büyük ölçüde gözlerden kaybolsa da adıyla kentin hafızasında yaşamayı sürdürüyor. Alleben Deresi'nden alınan suyun bağ ve bostanlara ulaştırılmasıyla ilişkilendirilen arığın adının, 19. yüzyılın sonlarına doğru Antep'e yerleştiği anlatılan bir Çerkez'den geldiği rivayet ediliyor.
Bir Çerkez'in Açtığı Su Yolu
Anlatıya göre 1860'lı yılların sonlarında Kafkasya'dan Antep'e gelen bir Çerkez, Alleben Deresi çevresine yerleşti. Yaz aylarında susuz kalan bağ ve bostanları sulamak amacıyla derenin daraldığı bir noktaya taş ve toprak kullanarak bent yaptığı, ardından suyu yerleşim alanlarından geçirerek tarım arazilerine ulaştıran bir kanal açtığı aktarılıyor.
Çerkez Bendi'nden Çerkez Arığı'na
Suyun bağ ve bostanlara ulaşmasını sağlayan bu çalışma, zamanla çevrede yaşayanların diline yerleşti. Anlatıda, mahalle sakinlerinin "Bendi atan Çerkez’dir, arık da onun arığıdır!" sözleriyle bu yapıyı sahiplendiği belirtiliyor.
Böylece suyun tutulduğu yerin Çerkez Bendi, suyun taşındığı kanalın ise Çerkez Arığı olarak anılmaya başlandığı ifade ediliyor.
Gaziantep'in Hafızasında Kalan Bir İsim
Bir dönem kadınların çamaşır yıkadığı, çocukların yüzdüğü ve bağcıların bostanlarını suladığı anlatılan Çerkez Arığı'nın, bugünkü Panoramik Müze çevresinden Kalealtı'na ve tabakçı dükkânlarının önüne uzanan güzergâhla ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Zamanla Alleben Deresi'nin bazı bölümlerinin üzerinin kapatılması ve kent dokusunun değişmesiyle eski su yolunun izleri büyük ölçüde kayboldu. Ancak Çerkez Arığı adı, Gaziantep'in geçmişine ilişkin anlatılarda varlığını koruyor.
Kaynak: İbrahim Alisinanoğlu – Gaziantep Miş Miş
