İsrail’in Ekim 2023’te Gazze Şeridi’ne yönelik başlattığı saldırıların üzerinden üç yıl geçti. Yaklaşık 2 milyon Filistinlinin yaşadığı bölgede geçen süre içerisinde on binlerce kişi hayatını kaybederken, yüz binlerce kişi yaralandı. Evler, okullar, hastaneler ve ekonomik işletmelerin büyük bölümü yıkıldı veya ağır hasar gördü. Al Jazeera’nın derlediği veriler, üç yılın ardından Gazze’de ortaya çıkan insani, ekonomik ve sosyal yıkımın boyutlarını gözler önüne serdi.
Al Jazeera’da yer alan habere göre, İsrail’in hava ve kara saldırıları Gazze Şeridi’nin büyük bölümünde ağır tahribata yol açtı. Mahalleler ve konutlar yıkılırken, temel altyapı ve kamu hizmetleri de ciddi zarar gördü. Gazze’de yaşayan ailelerin büyük bölümü ise saldırılar ve tahliye emirleri nedeniyle birden fazla kez yer değiştirmek zorunda kaldı.
Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre, saldırılarda 74 bin 245’ten fazla Filistinli hayatını kaybetti. Ekim 2025’te ilan edilen “ateşkes”in ardından da can kayıpları devam etti. Sağlık Bakanlığı, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana 1462 Filistinlinin öldürüldüğünü bildirirken, İsrail’in saldırıları ve diğer askeri faaliyetlerinin Gazze Şeridi genelinde sürdüğünü belirtiyor.
Nüfusun Yüzde 90’ı Yerinden Edildi
Üç yıllık süreçte Gazze’de yaşanan yıkım, yalnızca fiziksel altyapıyla sınırlı kalmadı. Al Jazeera’nın aktardığı verilere göre, bölge nüfusunun yaklaşık yüzde 90’ı yerinden edildi. Temiz su, elektrik, güvenli barınma ve ulaşım gibi günlük yaşamın temel ihtiyaçlarına erişim ciddi ölçüde zorlaştı.
Birleşmiş Milletler verilerine göre, eylül ayında Gazze nüfusunun yüzde 94’ü acil barınma ve temel ev yardımına ihtiyaç duyuyordu. Hanelerin yüzde 65’i ise saldırılar veya zorunlu tahliye emirleri nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Yerinden edilen ailelerin önemli bir bölümü, hava koşullarına karşı yeterli koruma sağlamayan çadırlarda ve geçici barınaklarda yaşamını sürdürüyor.
Ekonomik Kuruluşların Yüzde 92’si Zarar Gördü
Saldırıların Gazze ekonomisi üzerindeki etkisi de ağır oldu. İş yerlerinin ve üretim alanlarının tahrip edilmesiyle binlerce aile gelir kaynağını kaybederken, bölgedeki ekonomik faaliyetler savaş öncesi seviyelerin çok gerisine düştü.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) eylül ayında yayımladığı tahminlere göre, Gazze’deki ekonomik kuruluşların yüzde 92’si Ekim 2023’ten bu yana hasar gördü veya tamamen yıkıldı.
İşsizlik oranı yüzde 78’e yükselirken, kişi başına düşen GSYİH 2025 yılında 212 dolar seviyesinde kaldı. Bu tutarın 2022 seviyesinin yaklaşık yüzde 17’sine karşılık geldiği belirtildi.
Tarım ve sanayi sektörlerinin üretimi 2022 seviyesinin yalnızca yüzde 6’sına kadar gerilerken, inşaat sektöründe üretim yüzde 1 seviyesine düştü.
700 Bin Çocuk Sınıflardan Uzak Kaldı
Saldırılardan en ağır etkilenen alanlardan biri de eğitim oldu. Al Jazeera’nın haberinde yer verilen UNICEF verileri, Gazze’deki okulların yaklaşık yüzde 98’inin hasar gördüğünü veya yıkıldığını ortaya koydu.
Nisan 2026 itibarıyla 4 ila 17 yaş arasındaki yaklaşık 700 bin çocuk, neredeyse üç yıl boyunca düzenli yüz yüze eğitim alamadı.
Ayakta kalan bazı okulların yerinden edilen ailelerin barınması amacıyla kullanılması nedeniyle çocukların bir bölümü eğitimlerini çadırlarda ve geçici öğrenme alanlarında sürdürmek zorunda kaldı. Yaklaşık 200 bin çocuğun ise herhangi bir eğitime erişemediği bildirildi.
Hastanelerin Tamamı Saldırılardan Zarar Gördü
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, Gazze’de bulunan 36 hastanenin tamamı saldırılardan zarar gördü. Hastanelerden yalnızca 19’u faaliyetlerini sürdürebiliyor ancak bunların hiçbiri tam kapasite hizmet veremiyor.
Çalışmaya devam eden sağlık kuruluşlarında ilaç, tıbbi ekipman, tanı malzemeleri ve yakıt sıkıntısı yaşanıyor. Özellikle kanser, diyaliz ve kronik hastalıkların tedavisindeki aksamalar bölgedeki sağlık krizini daha da ağırlaştırıyor.
Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 12 bin 400 hastanın Gazze dışına tıbbi tahliyesi gerçekleştirildi. DSÖ ise bölgede uzmanlaşmış sağlık hizmeti almak için Gazze dışına çıkarılması gereken on binlerce hasta bulunduğunu bildiriyor.
Her 30 Kişiden Biri Hayatını Kaybetti
Al Jazeera’nın aktardığı verilere göre, üç yıllık saldırılar boyunca en az 74 bin Filistinli hayatını kaybetti. Ölenlerin en az 21 bininin çocuk olduğu belirtildi.
Gazze’nin saldırılar öncesindeki nüfusu dikkate alındığında, bu sayı yaklaşık her 30 kişiden birinin hayatını kaybettiğine karşılık geliyor. Başka bir ifadeyle nüfusun yaklaşık yüzde 3’ü saldırılarda yaşamını yitirdi.
Filistin Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan rakamların hastanelerde kayda geçirilen veya resmi olarak tescil edilen ölümleri kapsadığı belirtiliyor. Enkaz altında kalan ve kayıp olarak bildirilen binlerce kişinin bilançoya dahil olmaması nedeniyle gerçek can kaybının daha yüksek olabileceği ifade ediliyor.
175 Binden Fazla Filistinli Yaralandı
Üç yıllık saldırılarda 175 binden fazla Filistinlinin yaralandığı bildirildi. Bu rakam Gazze’de yaklaşık her 13 kişiden birinin yaralanması anlamına geliyor.
DSÖ tahminlerine göre yaralıların yaklaşık yüzde 24’ü uzun süreli rehabilitasyon gerektiren ve yaşamlarını kalıcı şekilde etkileyen yaralanmalarla karşı karşıya kaldı. Bu grubun yaklaşık dörtte birini çocuklar oluşturuyor.
Filistin Sağlık Bakanlığının son verilerine göre ise 10 Ekim’de öğle saatlerinde yürürlüğe giren “ateşkes”ten bu yana İsrail saldırılarında en az 1460 Filistinli hayatını kaybetti, 5 bin 116 kişi yaralandı.
