Bir taraftan uygun fiyatlı barınmaya yönelik kiralık sosyal konut modeli hayata geçirilirken, diğer taraftan kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlıklar sürüyor. Geliri belirlenecek seviyenin altında kalan ailelere yönelik yeni sistemin 2027 yılında devreye alınması planlanıyor.
Dar gelirli ailelerin temel harcamalar karşısında desteklenmesini amaçlayan GETAD’da herkese aynı tutarda ve aynı kalemde yardım yapılması yerine, ailenin yaşadığı bölge ve ihtiyaçlarının dikkate alınacağı bir model üzerinde çalışılıyor. Gıda, kira, enerji ve ısınma giderleri yeni sistem kapsamında öne çıkan destek başlıkları arasında bulunuyor.
Gelire göre destek verilecek
GETAD ile mevcut sosyal yardım mekanizmasının aile merkezli ve kişi başına asgari gelir düzeyini dikkate alan bir yapıya dönüştürülmesi hedefleniyor.
Yeni sistemde öncelikle hanelerin gelir durumunun belirlenmesi, geliri tespit edilecek sınırın altında kalan ailelerin ise ihtiyaçlarına göre desteklenmesi planlanıyor.
Yardımların hangi tutarda olacağı ve yararlanmak için aranacak gelir sınırı henüz açıklanmadı. Sisteme ilişkin altyapı çalışmalarının tamamlanmasının ardından bu ayrıntıların da netleşmesi bekleniyor.
Gaziantep ile Antalya’nın desteği aynı olmayabilir
Üzerinde çalışılan modelin önemli ayaklarından birini bölgesel ihtiyaçlar oluşturuyor. Türkiye genelinde il ve ilçe bazında ihtiyaçların belirlenmesi, sosyal yardımların da ortaya çıkan tabloya göre şekillendirilmesi planlanıyor.
Yapılan değerlendirmelerde, “Tek tek il il, ilçe ilçe ihtiyaçlar belirleniyor. Gelir düzeyi düşük ailelerin tamamına aynı destekler sağlanmayacak. Antalya’da verilen destekle Hakkari’de verilen aynı olmayacak, ihtiyaçlar ve ailelerin bütçelerindeki ağırlığı çerçevesinde kimi yerde enerji, ısınma, kimi yerde kira yardımı gibi ihtiyaçlarına göre belirlenecek” ifadeleri kullanıldı.
Bu modele göre bir bölgede kira giderleri aile bütçesi üzerinde daha büyük yük oluşturuyorsa kira desteği, başka bir bölgede enerji ve ısınma giderleri öne çıkıyorsa bu kalemlere yönelik destek ağırlık kazanabilecek.
2027 bütçesinin ardından adım atılacak
GETAD’ın hayata geçirilmesi için bütçe ve mevzuat hazırlıkları da yürütülüyor. Planlamaya göre 2027 bütçesinin Meclis sürecinin tamamlanmasının ardından sistem için gerekli bütçe düzenlemeleri yapılacak.
Uygulamanın gerektirmesi halinde yasal düzenlemeler için de adım atılacak. Hazırlıkların tamamlanmasının ardından sistemin 2027 yılı içerisinde devreye alınması öngörülüyor.
Yeni destek modelinin en düşük emekli aylığına ilişkin tartışmaları da etkilemesi beklenirken, kimlerin sistem kapsamına alınacağı, hane başına uygulanacak gelir kriteri ve destek miktarları yapılacak çalışmalarla belli olacak.
İstanbul’da 15 bin kiralık sosyal konut
Dar gelirli ailelere yönelik bir diğer çalışma ise İstanbul’da yürütülüyor. Toplam 15 bin kiralık sosyal konut projesinin 1.071 konuttan oluşan ilk etabı için başvuru süresi bugün sona eriyor.
Başvurular e-Devlet üzerinden TOKİ’nin “Konut / İşyeri Başvuru” hizmeti aracılığıyla yapılıyor. Başvuru durumu da yine aynı sistem üzerinden takip edilebiliyor.
İlk etapta Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu ve Güngören’de toplam 360; Maltepe, Tuzla ve Kartal’da 330; Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar’da 291, Arnavutköy’de ise 90 konut bulunuyor.
Genç evli ailelere 1+1 veya 2+1, iki ya da daha fazla çocuklu ailelere ise 2+1, 3+1 veya 4+1 konut tahsis edilmesi planlanıyor.
Kiralar 10 bin TL’den başlayacak
Konutların teslimlerinin ekim ayında başlaması hedeflenirken, başlangıç kira bedelleri 1+1 konutlarda 10 bin TL, 2+1 konutlarda 12 bin TL, 3+1 konutlarda 15 bin TL, 4+1 konutlarda ise 18 bin TL olarak belirlendi.
Kira bedelleri teslim tarihinden itibaren 12 ay boyunca değişmeyecek. Bu sürenin ardından ilk ocak ayında kiralara TÜFE oranında güncelleme yapılacak.
Kira ödemeleri konutun teslim edildiği ayı takip eden ayın 20’sinde başlayacak. Sosyal konutlarda oturum süresi ise 3 yıl ile sınırlı olacak ve bu süre uzatılamayacak. Üç yıllık süre içerisinde kendi konutunu satın alan hak sahiplerinin kiralık sosyal konutu tahliye etmesi gerekecek.
