Fazla çalışma ücretinde çalışanın normal saatlik ücreti esas alınırken, 45 saati aşan her saat için ücret yüzde 50 zamlı ödeniyor. Peki 2026 fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır, 1 saat fazla mesai ücreti ne kadar ve fazla mesai ödenmezse nereye başvurulur?
İş Kanunu kapsamında genel kural olarak haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul ediliyor. Fazla mesai hesabında ise çalışanın normal saatlik ücreti üzerinden hesaplama yapılıyor.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan her bir saatlik çalışma için çalışanın normal saatlik ücretinin yüzde 50 artırılmış tutarı ödeniyor.
Örneğin normal saatlik ücreti 200 TL olan bir çalışanın 1 saatlik fazla mesai ücreti şöyle hesaplanıyor:
200 TL x 1,5 = 300 TL
Çalışanın 10 saat fazla mesai yapması halinde ise:
300 TL x 10 = 3.000 TL
fazla mesai ücreti ortaya çıkıyor.
Haftalık 45 saatten az çalışanlarda hesap değişiyor
İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmiş çalışanlarda farklı bir hesaplama uygulanıyor.
Örneğin haftalık çalışma süresi 40 saat olarak belirlenen bir çalışan 44 saat çalışırsa, 40 saatin üzerindeki 4 saat “fazla sürelerle çalışma” kapsamında değerlendiriliyor. Bu süreler için normal saatlik ücret yüzde 25 artırılarak ödeniyor.
45 saatin üzerine çıkan çalışmalar ise fazla çalışma hükümlerine tabi oluyor.
Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?
Çalışan, fazla mesai karşılığında zamlı ücret almak yerine serbest zaman kullanmayı tercih edebiliyor.
Her 1 saatlik fazla çalışma karşılığında 1 saat 30 dakika serbest zaman hakkı bulunuyor. Serbest zamanın çalışanın ücretinde herhangi bir kesinti yapılmadan kullandırılması gerekiyor.
Fazla mesai ödenmezse nereye başvurulur?
Hak ettiği fazla mesai ücreti ödenmeyen çalışanlar açısından çalışma sürelerini gösteren kayıtlar önem taşıyor. Bordro, puantaj kayıtları, iş yerine giriş ve çıkış kayıtları, e-posta ve mesajlar gibi belgeler fazla çalışmanın ispatında kullanılabiliyor.
Çalışanlar ALO 170 üzerinden çalışma hayatına ilişkin bilgi ve yönlendirme alabiliyor. Çalışma hayatına ilişkin başvurular CİMER üzerinden de yapılabiliyor.
Fazla mesai ücretinden kaynaklanan işçilik alacağı uyuşmazlıklarında ise dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin işletilmesi gerekiyor. Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması halinde iş mahkemesinde dava yoluna gidilebiliyor.
Yemek ve çay molası fazla mesaiye dahil mi?
Fazla mesai hesabında çalışanın iş yerinde geçirdiği toplam süre tek başına yeterli olmuyor. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmadığı için yemek ve çay molaları hesaplamada dikkate alınıyor.
Bu nedenle fazla mesai alacağı belirlenirken haftalık fiili çalışma süresi, çalışma düzeni, iş sözleşmesi ve iş yeri kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
