Geçmişte yapılan bir incelemede 9 bin 669 kişinin aboneliğinin onayları alınmadan yenilendiği belirlenirken, ilgili hizmet sağlayıcıya 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası uygulandı. Peki, abonelik iptalinde tüketicilerin hangi hakları bulunuyor?
Dijital platformlarda abonelik yenileme ve iptal süreçleri, tüketicilerin gündemindeki yerini koruyor. Ticaret Bakanlığı, gelen şikâyetler doğrultusunda abonelik sözleşmelerine ilişkin mevzuatın güncellenmesi için çalışma yürütüyor.
9 bin 669 kişinin aboneliği onaysız yenilendi
Ticaret Bakanlığının paylaştığı bilgilere göre, geçmiş yıllarda gerçekleştirilen bir incelemede 9 bin 669 tüketicinin yıllık ve sezonluk aboneliklerinin talep ve onayları olmadan uzatıldığı tespit edildi.
Söz konusu ihlal nedeniyle hizmet sağlayıcıya 2022 yılında 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası kesildi. Şirketin adı açıklanmazken, bu cezanın 2026 yılında başlatılan yeni çalışmadan değil, geçmişte belirlenen ihlalden kaynaklandığı belirtildi.
Bakanlık büyük ölçekli şirketleri inceliyor
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM'de dijital aboneliklerle ilgili verilen yazılı soru önergesine yanıtında, abonelik sözleşmelerini düzenleyen mevzuatın güncellenmesi amacıyla çalışma başlatıldığını bildirdi.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösteren büyük ölçekli hizmet sağlayıcılarının abonelik uygulamaları incelemeye alındı. Çalışma yalnızca dijital yayın platformlarıyla sınırlı tutulmuyor. Abonelik sistemiyle hizmet sunan ve tüketici mevzuatına tabi farklı sektörlerdeki büyük şirketler de değerlendiriliyor.
İncelemelerde tespit edilen sorunlara ilişkin rapor hazırlanırken, bu çalışmanın abonelik sözleşmelerine yönelik olası mevzuat değişikliklerine dayanak oluşturması bekleniyor.
İki yılda 1459 tüketici başvurusu yapıldı
Bakanlığın açıkladığı verilere göre, 2025 ve 2026 yıllarında dijital aboneliklerle ilgili toplam 1459 tüketici başvurusu yapıldı. Abonelik hizmetlerinin genelinde ise şikâyetlerin en fazla elektronik haberleşme sektöründe yoğunlaştığı bildirildi.
Otomatik yenileme işlemleri de tüketici başvurularına konu oldu. 2023-2026 döneminde bu konuda Bakanlığa ulaşan başvuru sayısı 282 olarak kaydedildi.
Ancak bu rakamlar, otomatik yenileme işlemlerinin tamamının hukuka aykırı olduğu anlamına gelmiyor. Abonelikler, sözleşme koşullarına ve tüketicinin geçerli onayına uygun şekilde yenilenebiliyor. Sorun, gerekli talep veya onay bulunmadan üyeliğin uzatılması ve tüketicinin yeni bir ödeme yükümlülüğüyle karşılaşması durumunda ortaya çıkıyor.
Abonelik iptalinde tüketicinin hakları neler?
Abonelik sözleşmelerine ilişkin temel düzenlemeler, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 52'nci maddesi ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında yer alıyor.
Mevcut kurallara göre aboneliğin sonlandırılması, üyeliğin başlatılmasına kıyasla daha ağır şartlara bağlanamıyor. Belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun olan belirli süreli aboneliklerde tüketiciler, kural olarak herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeyi feshedebiliyor.
İlgili istisnalar dışında fesih talebinin hizmet sağlayıcıya ulaşmasının ardından en geç yedi gün içinde işlemin yerine getirilmesi gerekiyor. Talebin yasal süre içinde sonuçlandırılmaması halinde, sürenin bitiminden sonraki hizmet için tüketiciden ücret talep edilemiyor. Fesih sonrasında yapılması gereken ücret iadelerine ilişkin yükümlülükler de bulunuyor.
Bununla birlikte elektronik haberleşme, dijital yayın ve diğer abonelik türlerinde özel düzenlemeler uygulanabildiğinden iptal ve iade koşulları her hizmet için aynı olmayabiliyor.
Otomatik abonelik yenileme yasaklanacak mı?
Ticaret Bakanlığının üzerinde çalıştığı yeni düzenlemenin ayrıntıları henüz açıklanmadı. Otomatik yenilemelerde farklı onay yöntemlerinin uygulanıp uygulanmayacağı, iptal işlemlerine yeni yükümlülükler getirilip getirilmeyeceği ve şirketlerin bilgilendirme süreçlerinde nasıl değişiklikler yapılacağı belirsizliğini koruyor.
Bu nedenle otomatik abonelik yenilemelerinin tamamen yasaklanacağı veya bütün kullanıcıların üyeliklerini yeniden onaylamak zorunda kalacağı yönünde kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Yeni düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği de henüz belli değil.
Tüketiciler abonelik ödemelerini kontrol etmeli
Otomatik yenileme kapsamında yapılan ödemelerin kayıtlı banka veya kredi kartlarından tahsil edilmesi, istenmeyen işlemlerin geç fark edilmesine yol açabiliyor. Bu nedenle tüketicilerin abonelik bitiş tarihlerini, yenileme koşullarını ve kayıtlı ödeme yöntemlerini düzenli olarak kontrol etmesi önem taşıyor.
Abonelik işlemlerinde sorun yaşayan tüketiciler, Ticaret Bakanlığının ilgili başvuru kanallarına ve gerekli şartları sağlamaları halinde tüketici hakem heyetlerine başvurabiliyor. Elektronik haberleşme alanındaki uygun aboneliklerin iptali için e-Devlet üzerinden başvuru yapılması da mümkün.
Bakanlığın inceleme ve raporlama çalışmalarının tamamlanmasının ardından, aboneliklerin başlatılması, yenilenmesi ve iptaline ilişkin hangi kuralların değişeceği netlik kazanacak.
