İklim değişikliğinin etkileri tarım sektöründe daha belirgin hale gelirken, Avrupa'da yaşanan aşırı sıcaklar ve kuraklık üretim üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Uzmanlar, sıcaklık artışının temel tarım ürünlerinde verim kayıplarına yol açtığını, yükselen üretim maliyetleriyle birlikte önümüzdeki dönemde küresel gıda fiyatlarında yeni artışların yaşanabileceğini ifade ediyor.
Avrupa'da Kuraklık Tarımı Zorluyor
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) bünyesinde faaliyet gösteren Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin (C3S) analizine göre, 2025 yılında küresel sıcaklıklar 1991-2020 ortalamasının 0,59 derece üzerine çıktı. Avrupa'da ise sıcaklık artışı 1,17 derece olarak ölçüldü.
Artan sıcaklıklarla birlikte kıtada sıcak hava dalgaları daha erken görülmeye başlarken, kuraklık nedeniyle toprak nemi kritik seviyelere geriledi. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nin (JRC) MARS raporları, özellikle Batı, Orta ve Doğu Avrupa'da tarımsal üretimin olumsuz etkilendiğini ortaya koydu.
Tahıllarda Verim Kaybı Bekleniyor
Uzmanlar, sıcaklık artışı ve su stresinin özellikle buğday, mısır, pirinç ve soya üretimini olumsuz etkilediğini belirtiyor. Avrupa Birliği verilerine göre bu yıl toplam tahıl üretiminde geçen sezona göre yüzde 3,2 ila 4 arasında düşüş beklenirken, yumuşak buğday üretimindeki gerilemenin yüzde 6,2 seviyesine ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Kuraklık nedeniyle birçok üretici su tüketimi daha düşük olan ayçiçeği ve soya gibi alternatif ürünlere yönelirken, Avrupa genelinde ayçiçeği ekim alanlarının yüzde 14,5 arttığı bildirildi.
Hayvancılıkta Isı Stresi Verimi Düşürüyor
Aşırı sıcak hava yalnızca bitkisel üretimi değil hayvancılığı da olumsuz etkiliyor. Artan sıcaklık ve nem nedeniyle çiftlik hayvanlarında ısı stresi görülürken, özellikle süt ineklerinde yem tüketiminin azalmasına bağlı olarak süt veriminde önemli düşüşler yaşandığı bildiriliyor.
Uzmanlar ayrıca Akdeniz havzasındaki zeytin üretimi ile Batı Afrika'daki kakao üretiminde yaşanan kayıpların da küresel arzı olumsuz etkileyerek fiyat baskısını artırdığına dikkat çekiyor.
Girdi Maliyetleri Yükselmeye Devam Ediyor
Üretimde yaşanan verim kayıplarına gübre fiyatlarındaki sert yükseliş de eklendi. Uluslararası analizlere göre üre gübresi fiyatlarında yüzde 46'ya ulaşan artış üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırırken, bu maliyetlerin tüketici fiyatlarına yansıma riskini de beraberinde getiriyor.
Uzmanlar, iklim kaynaklı üretim kayıpları ile yükselen girdi maliyetlerinin birleşmesi halinde önümüzdeki aylarda küresel gıda fiyatlarında yeni bir artış dalgasının yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
FAO: Dört Temel Tarım Ürünü Büyük Tehdit Altında
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) İklim Değişikliği, Biyoçeşitlilik ve Çevre Ofisi Doğal Kaynaklar Uzmanı Hideki Kanamaru, aşırı sıcakların tarım ve hayvancılık üzerinde giderek daha büyük etkiler oluşturduğunu belirtti.
Kanamaru, küresel sıcaklıklardaki her 1 derecelik artışın mısır, pirinç, soya ve buğday veriminde yaklaşık yüzde 6'ya varan düşüşe neden olduğunu ifade etti.
Aşırı sıcakların aynı zamanda hayvancılıkta verim ve doğurganlığı azalttığını, zararlı böcek ve hastalıkların yayılımını hızlandırdığını belirten Kanamaru, deniz sıcaklıklarındaki artışın da balıkçılığı olumsuz etkilediğini söyledi.
FAO'ya göre iklim değişikliğinin etkileri artık yalnızca belirli bölgelerle sınırlı kalmıyor. Tarım, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık başta olmak üzere gıda üretim zincirinin tüm halkaları artan sıcaklıklar nedeniyle risk altında bulunuyor.
