Kaynaklarda, birlik içerisindeki Ermeni askerlerin köylülerin evlerine zorla girdiği, eşya ve hayvanlarını gasp ettiği, dağlara kaçan köylülerin üzerine ise ateş açıldığı aktarılıyor. Haber çevre köylere ulaşınca Boyno Memik ve Çavdar Ağa’nın da aralarında bulunduğu isimler harekete geçti. Fransız birliği ertesi sabah Çatalmazı mevkiinde saldırıya uğradı.
Antep’in işgal yıllarında yaşanan ve büyük yankı uyandıran olaylardan biri Arapdar köyünde meydana geldi. 12 Ocak’ta İslâhiye civarında bulunan Hurşid Ağa’nın köyüne gitmek üzere Antep’ten yola çıkan yaklaşık 700 kişilik Fransız birliği Arapdar’a ulaştı. Havanın soğuması ve saatin ilerlemesi üzerine birliğin geceyi burada geçirmesine karar verildi. Ancak bundan sonra yaşananlar bölgedeki gerilimi daha da artırdı.
Köylüler dağlara sığındı
Döneme ilişkin anlatımda, Fransız birliğindeki bazı Ermeni askerlerin kumandanlarının emrini dinlemeyerek köylülerin evlerine yöneldiği belirtiliyor. Kapıları kırarak evlere girdikleri, köylülere ait eşya ve hayvanları gasp ettikleri ve halka kötü muamelede bulundukları aktarılıyor. Yaşananlar üzerine bazı köylüler evlerini terk ederek dağlara sığındı. Kaynakta, kaçan köylülerin üzerine top ve mitralyöz ateşi açıldığı da belirtiliyor.
Haber ulaşınca harekete geçtiler
Arapdar’da yaşananlar kısa sürede çevreye yayıldı. Olayların Boyno Memik, Çavdar Ağa ile Güce köyünden Ahmed ve Mehmed kâhyalar tarafından öğrenilmesinin ardından karşı harekete geçildi. Geceyi Arapdar’da geçiren Fransız birliği ertesi sabah yeniden yola çıktığında bu kez Çatalmazı mevkiinde saldırıya uğradı. Böylece birliğin Arapdar’da konaklamasıyla başlayan olaylar, ertesi gün silahlı çatışmaya dönüştü.
Arapdar’a soruşturma heyeti gönderildi
Köyde yaşananların duyulması üzerine olay yalnızca bölgedeki köylülerle Fransız birliği arasında kalmadı. 14 Ocak’ta Mutasarrıf Celal Bey başkanlığında geniş bir heyet Arapdar’a gitti. Heyette Jandarma Kumandanı Binbaşı Talat Bey, Jandarma Bölük Kumandanı Yüzbaşı Esad Bey, Polis İkinci Komiseri Mustafa, İdare Meclisi üyelerinden Müftüoğlu Haydar ve Hacı Halil Ağazade Ahmed Ağa da yer aldı. Müslüman cemaatini temsilen Nuri, Emin, Hamdi, Mahmud, Hacı ve Mehmed Ali Efendiler ile Şerif Ağa da heyete katıldı. Fransız tarafını ise Yüzbaşı Rénoir ile Mösyö Valtan temsil etti. Heyetin köyde yaptığı incelemenin ardından olaylara neden olan kişilerin belirlenmesi, haklarında gerekli işlemlerin yapılması ve köylülerin uğradığı zararın karşılanması için çalışma başlatıldığı aktarılıyor.
Tepki Antep sınırlarını aştı
Arapdar’da yaşananlar kamuoyunda da geniş yankı buldu. Cemiyet-i İslâmiye Reisi Edib Bey olaylara sert tepki gösterirken, yaşananların ülke genelinde de duyulduğu belirtiliyor. Tepkilerin büyümesinin ardından 17 Ocak’ta Antep Fransız Askeri Kıtaları Kumandanlığı’na uyarı gönderildi. Mutasarrıf Celal Bey de Arapdar’da meydana gelen olaylardan Fransız yetkilileri sorumlu tuttu. 12 Ocak’ta yaklaşık 700 kişilik birliğin Arapdar’a gelişiyle başlayan ve birkaç gün içerisinde resmi makamların müdahil olduğu bir meseleye dönüşen olaylar, Antep’in işgal yıllarında giderek yükselen gerilimin dikkat çeken örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
