Antep fıstığında geçtiğimiz sene yaşanan don ve kuraklığın etkileri sürüyor. Geçtiğimiz sene hasat döneminin ardından yaşanan kuraklık ve sinek istilasının ardından süper hücrenin vurduğu Antep fıstığında rekolte beklentisi düşük. İthalat, düşük rekolte, yüksek üretim maliyetleri, piyasadaki belirsizlik ve Suriye’den kaçak yollarla getirilen fıstık gibi etkenler ise üreticiyi zor durumda bıraktı. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası eski Başkanı Abdulkadir Deniz, ithal ve kaçak fıstığın yerli üreticiye zarar verdiğini belirterek, ithalatın durdurulması gerektiğini söyledi. Deniz, üreticinin yüksek işçilik ve sulama maliyetleriyle karşı karşıya olduğunu, fıstık piyasasında ise fiyat ve alım konusunda belirsizliğin hakim olduğunu belirtti. Deniz, “Devlet desteğinin olmayışı, devletin taban fiyatı açıklamaması da büyük bir sorun. Eskiden Güneydoğu Birlik diye bir birlik vardı. Devlet fiyat açıklar, alım yapardı. Çiftçi tüccarın elinde oyuncak olmazdı. Bu sene Türkiye genelinde, ortalama yüzde 5-10 gibi bir hasılat bekleniyor. Nizip’te ise tahmin edilen rekoltenin dörtte biri kadar var ya da yok. Bu kar ettirse ne olur? 500 liraya da gitse, 250 liraya da gitse çok bir şey değişmiyor.” dedi.
Suriye'den Kaçak Fıstık İddiası
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası eski Başkanı Abdulkadir Deniz, Suriye’den fıstık gelmesinin üreticiye zarar verdiğini belirterek, “Suriye’den fıstık geliyor, piyasaya da giriyor, satılıyor. Bunun da üreticiye haddinden fazla zararı var. Önlenirse iyi olur. İthalat durdurulsa iyi olur. Yani bundan daha açık bir tablo olamaz bence. Üreticiye hem ithalat zarar veriyor hem kaçak ürün zarar veriyor. Üstelik bol miktarda geliyor. Suriye'de bu sene hasılat da biraz fazlaymış, duyduğumuza göre. Bizim burada rekolte de çok düşük. Yani kesilse bizim üreticimiz için iyi olur.” ifadelerini kullandı.
Üretim Şartları Eşit Değil
Suriye ile Türkiye'deki tarımsal üretim şartlarının eşit olmadığını söyleyen Deniz, “Bir de şartlar eşit değil. Suriye'de devlet destekleri çok fazla. Daha ilkel şartlarda tarım yapılıyor, masrafsız tarım yapılıyor. İşçilik ucuz.” diye konuştu.
Yüksek İşçilik Maliyetleri Üreticiyi Zorluyor
Fıstık üretiminde işçilik maliyetlerinin üreticiyi zorladığını ifade eden Deniz, “Bizim burada üreticinin belini büken şeylerden bir tanesi işçilik. Ne işveren memnun ne de işçi memnun. Yevmiye ücretleri 1500 lira olarak açıklandı ama doğru dürüst iş yok. Yani iş bulamayanlar 1250 liraya falan gidiyor diye duydum. İşçileri getiren çavuşları da ayrı ücret kesiyor. Araba kirası kesiyor. Yani 2 bin lira da verilse verilen para işçiyi de tatmin etmiyor, üretici de veremiyor. Yani öyle sıkıntılı bir durum var.” dedi.
Piyasada Alıcı Bulunmuyor
Fıstık piyasasında alıcı bulunmadığını vurgulayan Deniz, “240 ile 250 lira arasında satılmış yalnız piyasada hareket de yok. Alıcı da yok. Böyle bir ortamda üreticinin kazanma şansı yok. Geçen sene don vurdu, tam çiçek döneminde. Sonra kuraklık oldu. Beyaz sinek de bayağı bir zarar vermişti. Geçen sene sulanan bahçelerde bile doğru dürüst rekolte yoktu. Bu sene geçen seneden de az birçok yerde.” ifadelerine yer verdi.
Nizip Halinde Vurgun İddiası
Nizip fıstık halinde yaşanan dolandırıcılık olaylarına dikkat çeken Deniz, “Nizip, fıstık pazarların en büyüklerinden bir tanesi bu ülkede. Nizip fıstık halinde de 2 ay içerisinde 3-4 tane, çok büyük rakamlarla dolandırıcılık olayı yaşandı. 30-40 senelik esnaflar piyasayı çarptı, kaçtılar. Onun da büyük sıkıntısı var. Millet almaya korkuyor, satmaya korkuyor. Yani gerçekten sıkıntılı bir dönem.” şeklinde konuştu.
Rekoltede Büyük Düşüş Beklentisi
Bu yıl fıstık rekoltesinin oldukça düşük olmasının beklendiğini belirten Deniz, “Geçen sene donlarının karagözleri vurması, kuraklıktan dolayı karagöz olmaması rekolteyi altüst etti. Bu sene Türkiye genelinde, ortalama yüzde 5-10 gibi bir hasılat bekleniyor. Özellikle Nizip’te geçen seneden de daha az. Yani normal tahmin edilen rekoltenin dörtte biri kadar var ya da yok. Bu kar ettirse ne olur? 500 liraya da gitse, 250 liraya da gitse çok bir şey değişmiyor.” dedi.
İthalatın Durdurulması Çağrısı
Suriye’den yapılan fıstık ithalatının üreticiye zarar verdiğini söyleyen Deniz, “İthalat büyük bir zarar. İthalatın durdurulması lazım. Çünkü şartlarımız eşit değil. Yani devlet destekleri eşit değil. Su paraları eşit değil. Bu yüzden de üreticiye zarar veriyor. Sadece fıstıkta değil, bütün tarım ürünleri için geçerli aslında bu.” ifadelerini kullandı.
Bölgenin En Pahalı Suyu Kullanılıyor
Su fiyatlarının bölgeden bölgeye farklılık gösterdiğine dikkat çeken Deniz, “Biz şu anda Nizip bölgesinde Belkıs Sulama Birliği'nin suyunu kullanıyoruz. Türkiye'nin en pahalı suyu. Oğuzeli'nde fiyat 25 kuruş, bizde 1 lira. Dört katı. Misal, orada 1 lira, bizde 4 lira. Yani bu, sadece fıstık sorunu değil; genelde sorun su fiyatlarının dengesiz oluşu, bölgeden bölgeye aşırı derecede fark etmesi büyük bir zarar.” diye konuştu.
Taban Fiyat Eksikliği Çiftçiyi Zora Soktu
Devlet desteğinin ve taban fiyat uygulamasının olmamasının üreticiyi zor durumda bıraktığını ifade eden Deniz, “Devlet desteğinin olmayışı, devletin taban fiyatı açıklamaması da büyük bir sorun. Eskiden Güneydoğu Birlik diye bir birlik vardı. Devlet fiyat açıklar, alım yapardı. Çiftçi tüccarın elinde oyuncak olmazdı. Şu anda fıstıkla ilgili hiçbir şey yok. Ne fiyat belirleme var ne alım var, hiçbir şey yok. Yani çiftçi tüccarın eline bırakılmış vaziyette.” dedi.
