Gaziantep Fıstık Araştırma Enstitüsü eski Müdürü Dr. Hüseyin Tekin, üretimde yaşanan gerilemenin temel nedeninin sulama eksikliği, yanlış uygulamalar ve çeşit seçimindeki sorunlar olduğunu söyledi.
Antepfıstığında Türkiye’nin rakip ülkelerin gerisinde kalmaya başladığını belirten Tekin, özellikle sulama konusunda yıllardır önemli eksiklikler yaşandığını ifade etti.
“Ağaçların yüzde 95’i susuz”
ABD ve İran’ın fıstık üretiminde sulamaya büyük önem verdiğini belirten Dr. Hüseyin Tekin, Türkiye’de ise ağaçların büyük bölümünün susuz üretim yaptığını söyledi.
Tekin, “Kaliforniya’da fıstık ağaçları 800 kilometre uzaklıktan getirilen suyla sulanıyor. Bizde ise 20 kilometre mesafeden su getirilmiyor. İran ve Amerika’da sulanmayan ağaç yok, bizde ise ağaçların yüzde 95’i susuz” dedi.
“Barak Ovası 30 yıldır su bekliyor”
Gaziantep’in önemli üretim merkezlerinden biri olan Barak Ovası’ndaki sulama sorununa da dikkat çeken Tekin, yıllardır verilen sözlerin hayata geçirilmediğini savundu.
“30 yıldır Barak Ovası sulanacak deniyor. Her seçim döneminde söz veriliyor ancak hâlâ somut bir adım atılmış değil” diyen Tekin, bölgedeki yüksek üretim potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğini ifade etti.
Damlama sulama verimi üç kat artırıyor
Fıstık üretiminde sulamanın verim üzerindeki etkisine değinen Tekin, damlama sulama sisteminin ciddi avantajlar sağladığını söyledi.
Kuru şartlarda dekara yaklaşık 100 kilogram ürün alınabildiğini belirten Tekin, gübreleme ve sulamayla bu miktarın 200 kilograma ulaştığını, damlama sulama uygulanan bahçelerde ise verimin 300 kilograma kadar çıkabildiğini kaydetti.
İspanya’dan “Tekin” çeşidine talep
Yıllardır fıstık çeşitleri üzerine çalışmalar yürüttüğünü belirten Dr. Tekin, geliştirdiği “Tekin” çeşidinin yüksek verim potansiyeliyle dikkat çektiğini söyledi.
Aynı koşullarda yapılan denemelerde uzun çeşidin dekarda 104 kilogram, Siirt çeşidinin 180 kilogram ve Tekin çeşidinin ise 232 kilogram ürün verdiğini belirten Tekin, “İspanya bu çeşidi talep etti. Ayrıca bu tür 3-4 yılda ürün veriyor. Bu da üretici açısından önemli bir avantaj sağlıyor” dedi.
“Bu aroma dünyanın hiçbir yerinde yok”
Türkiye’de yetişen geleneksel fıstık çeşitlerinin aroma bakımından dünyada önemli bir yere sahip olduğunu ifade eden Tekin, özellikle Gaziantep baklavasında kullanılan boz fıstığın eşsiz bir lezzete sahip olduğunu söyledi.
Tekin, “Baklavada kullanılan boz fıstığın aroması dünyanın hiçbir yerinde yok. Bu bizim en büyük avantajlarımızdan biri” ifadelerini kullandı.
Fıstık kabuğundan gübre geliştirdi
Antepfıstığında verimi artırmaya yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Tekin, geliştirdiği kompost projesiyle dikkat çekti.
Fıstığın dış kabuklarından elde edilen kompostun hem toprağı beslediğini hem de su tutma kapasitesini artırdığını belirten Tekin, “Fıstığı kendi kabuğuyla besledik. Bu yöntemle verimde önemli artışlar elde ettik” dedi.
Uzmanlar, Gaziantep ve bölge ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri olan Antepfıstığında verimliliğin artırılması için sulama yatırımlarının hızlandırılması ve modern üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.
