Elektrik faturalarında devlet desteğinden yararlanma sınırının 2027 yılı için yıllık 3 bin kWh'ye düşürülmesi tartışmaları beraberinde getirdi. Tüketici Hakları Derneği Gaziantep Şube Başkanı Bülent Yılmaz, yaklaşık 6,5 milyon mesken abonesini etkilemesi beklenen düzenlemeye tepki gösterdi. Elektriğin lüks değil, temel ihtiyaç olduğunu vurgulayan Yılmaz, dar gelirli ailelerin korunmasını ve tüketim sınırını aşan aboneler için daha adil bir fiyatlandırma sistemi uygulanmasını istedi.
Her Yedi Mesken Abonesinden Biri Etkilenecek
Devlet destekli elektrik tarifesinde yıllık tüketim sınırının 2025'te 5 bin kWh, 2026'da 4 bin kWh olduğunu hatırlatan Yılmaz, 2027'de 3 bin kWh'ye indirilmesiyle iki yılda yüzde 40'lık düşüş yaşandığını belirtti. Türkiye'de yaklaşık 44,2 milyon mesken abonesi bulunduğuna işaret eden Yılmaz, düzenlemenin kapsamını, “Yeni düzenleme sonucunda yaklaşık 6,5 milyon mesken abonesinin, yani toplam abonelerin yüzde 14,7'sinin yüksek tüketimli tüketici grubuna dahil olması beklenmektedir. Yani her yedi mesken abonesinden biri, yeni düzenlemenin getireceği farklı fiyatlandırma koşullarıyla karşı karşıya kalacaktır.” sözleriyle anlattı.
Bunların Hiçbiri Lüks Değildir
EPDK'nın aylık ortalama 250 kWh tüketimi ve yaklaşık 820 TL ve üzerindeki elektrik faturasını esas aldığını belirten Yılmaz, dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçları için kullandığı elektriğin lüks tüketim olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Yılmaz, “250 kWh elektrik tüketen bir aile elektriği lüks tüketmiyor. “İki yetişkin ve iki çocuktan oluşan dört kişilik bir ailenin elektrik tüketimini düşünelim. Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, televizyon, aydınlatma, bilgisayar, telefon şarjları, ütü, fırın ve diğer temel ev aletleri. Bunların hiçbiri lüks değildir. Bunlar çağdaş yaşamın asgari ihtiyaçlarıdır. Tasarruflu yaşayan dört kişilik bir ailenin aylık tüketimi dahi 200-250 kWh seviyelerine yaklaşabilmektedir.” diye konuştu.
Yalnızca Sınırı Aşan Bölüm Üzerinden Değerlendirilmelidir
Elektrik faturalarında kademeli bir sistem uygulanması gerektiğini savunan Yılmaz, yıllık tüketim sınırının aşılması durumunda bütün tüketimin yüksek tarifeden hesaplanmasına karşı çıkarak, “Yıllık 3.000 kWh tüketim sınırının aşılması halinde tüketicinin bütün elektrik tüketiminin yüksek maliyetli tarifeyle değerlendirilmesi yerine, kademeli ve tüketim miktarına dayalı bir faturalandırma sistemi uygulanmalıdır. Örneğin bir hanenin yıllık tüketimi 4.000 kWh ise:İlk 3.000 kWh, devlet desteğinin uygulandığı ulusal tarife üzerinden, Sınırı aşan 1.000 kWh ise Son Kaynak Tedarik Tarifesi üzerinden hesaplanmalıdır.” İfadelerine yer verdi.
Sınırın aşılması halinde uygulanmasını önerdiği modeli başka bir örnekle açıklayan Yılmaz, “Aynı şekilde 5.000 kWh tüketen bir hanenin ilk 3.000 kWh'lik tüketimi destekli tarifeden, yalnızca üzerindeki 2.000 kWh'lik tüketimi yüksek maliyetli tarifeden ücretlendirilmelidir. Bir tüketicinin sınırı yalnızca 1 kWh aşması, neden 3.001 kWh'nin tamamının fiyatlandırma rejimini değiştirsin? Bir başka ifadeyle 3.000 kWh'lik temel tüketim hakkı korunmalı, yüksek tüketim yalnızca sınırı aşan bölüm üzerinden değerlendirilmelidir.Bu yaklaşım hem enerji tasarrufunu teşvik eder hem de temel ihtiyaçlar için kullanılan elektriğin ekonomik bir cezaya dönüşmesini önler.” dedi.
Özel Destek Mekanizması Oluşturulmalıdır
Elektrikle çalışan tıbbi cihazlara bağımlı hastalar için uygulanan istisnaların genişletilmesini isteyen Yılmaz, mevcut düzenlemelerin daha kolay erişilebilir hale getirilmesi gerektiğini belirtti. Yılmaz, “Bu kapsamın açıkça tanımlanması, başvuruların kolaylaştırılması, hastaların sürekli belge yenilemek zorunda bırakılmaması ve istisnanın otomatik olarak uygulanması gerekmektedir. Üstelik mesele yalnızca yaşam destek cihazlarıyla da sınırlı değildir. Evinde sürekli elektrik tüketen tıbbi cihaz kullanmak zorunda olan kronik hastalar, engelliler ve özel bakım ihtiyacı bulunan bireyler de sosyal destek politikalarının kapsamına alınmalıdır.” şeklinde konuştu.
Dar gelirli hanelere yönelik destek çağrısını da yineleyen Yılmaz, “Evinde solunum cihazı, oksijen konsantratörü, ventilatör, diyaliz destek ünitesi ve benzeri tıbbi cihazlar kullanan hastalar için öngörülen istisnalar genişletilmeli, kolay erişilebilir ve bürokrasiden arındırılmış biçimde uygulanmalıdır. Engelli, yatağa bağımlı, kronik hastalığı bulunan ve sürekli bakıma ihtiyaç duyan bireylerin yaşadığı haneler için özel destek mekanizması oluşturulmalıdır. Emekliler, asgari ücretliler ve dar gelirli aileler için gelir esaslı elektrik desteği sağlanmalıdır.” dedi.
Bir Çocuğun Ders Çalıştığı Lamba Lüks Tüketim Değildir
Bölgesel iklim farklılıklarının elektrik tüketimine etkisinin de dikkate alınmasını isteyen Yılmaz, özellikle zorunlu ısıtma ve soğutma ihtiyaçlarının destek hesaplamalarına yansıtılması gerektiğini savundu. Yılmaz, “Bölgesel iklim koşulları ve zorunlu soğutma-ısıtma ihtiyaçları elektrik destek hesaplamalarında dikkate alınmalıdır. Yüksek tüketimli tüketici grubuna geçişte tüketicilere yeterli süre önce açık ve anlaşılır bilgilendirme yapılmalı, ikili anlaşmaların ticari koşulları ve fiyatlandırma mekanizmaları şeffaflaştırılmalıdır. Vatandaşın elektriğinden değil, enerjji politikasındaki adaletsizlikten tasarruf edin. Bir çocuğun ders çalıştığı lamba, bir hastanın solunum cihazı, bir ailenin buzdolabı ve çamaşır makinesi lüks tüketim değildir.” şeklinde konuştu.
Vatandaşın Hangi Temel İhtiyacından Vazgeçmesi Beklenmektedir?
Tüketim sınırının her yıl düşürülmesini eleştiren Yılmaz, devletin vatandaşların temel enerji ihtiyaçlarına erişimini güvence altına alması gerektiğini belirterek açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Devletin görevi vatandaşın temel ihtiyaçlarını karşılayabileceği enerjiyi güvence altına almaktır. Vatandaşı daha az elektrik tüketmeye zorlamak değil, elektriğe erişimini ekonomik olarak sürdürülebilir hale getirmektir. 2025'te 5.000, 2026'da 4.000, 2027'de 3.000 kWh... Sınır her yıl aşağı çekilirken vatandaşın hangi temel ihtiyacından vazgeçmesi beklenmektedir? Bugün 6,5 milyon mesken abonesinin etkileneceği açıklanan bu düzenlemenin yarın hangi aileleri kapsayacağını kim garanti edebilir?”
