Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen müzenin açılışı, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katılımıyla gerçekleştirildi. Tarihi ve kültürel mirasıyla öne çıkan Gaziantep'te hizmete giren müze, dijital teknolojilerin kullanıldığı sergi alanlarıyla dikkat çekiyor.

Müzede ziyaretçiler, 360 derece projeksiyon gösterileri, dijital sanat enstalasyonları, ışık ve ses efektleriyle desteklenen görsel sunumlar ile etkileşimli sergi alanlarını deneyimleme fırsatı buluyor. Özellikle gençler ve çocukların ilgisini çekmesi beklenen müze, klasik müzecilik anlayışının ötesine geçen yapısıyla öne çıkıyor.

Gaziantep Kalesi ve tarihi Bey Mahallesi çevresindeki kültür rotasında yer alan Dijital Sanat Müzesi'nin, kentin kültür turizmine katkı sunması hedefleniyor. Modern teknolojiyi sanatla buluşturan müze, Gaziantep'in müzecilik anlayışına yeni bir boyut kazandırırken, yerli ve yabancı ziyaretçiler için de yeni bir gezi noktası olarak öne çıkıyor.

Gaziantep'te düzenlenen teslim töreninde konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Zeugma'nın Doğu ile Batı'yı buluşturan önemli bir Roma kenti olduğunu belirterek, kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak bilinen mozaiğin yalnızca Gaziantep'in değil, Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden biri olduğunu ifade etti.

Ersoy, mozaiğe ait çok sayıda panelin 1960'lı yıllardaki kaçak kazılar sonucu yurt dışına çıkarıldığını hatırlatarak, daha önce taban mozaiğine ait 12 panelin Türkiye'ye kazandırıldığını, bugün ise aynı kompozisyona ait 13. panelin de Zeugma Mozaik Müzesi koleksiyonuna dahil edildiğini söyledi.

Panelin, bilimsel araştırmalar ve uluslararası müzayede takip çalışmaları sonucunda yeniden satışa çıkarıldığının tespit edildiğini aktaran Ersoy, Amerika Birleşik Devletleri makamlarıyla yürütülen girişimlerin ardından eserin Türkiye'ye iadesinin sağlandığını belirtti.

Yeni panelin Zeugma Mozaik Müzesi koleksiyonuna önemli katkı sunduğunu vurgulayan Ersoy, "Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca bir mozaiği tamamlamıyor, zedelenen bir hafızayı onarıyor ve kültürel mirasımızı ait olduğu bütünle yeniden buluşturuyoruz." dedi.

Bakan Ersoy, 2002 yılından bu yana yurt dışına kaçırılan 13 bin 454 kültür varlığının Türkiye'ye iadesinin sağlandığını, bunların 9 bin 139'unun son 8 yılda ülkeye kazandırıldığını ifade etti.

Gaziantep Valisi Kemal Çeber ise tarihi eserlerin yeniden ait olduğu topraklara dönmesinde Gaziantep'in önemli kazanımlar elde ettiğini belirtirken, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin de 60 yıllık hasretin sona ermesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Törene ilçe belediye başkanları, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay, Karkamış Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicolo Marchetti ile çok sayıda davetli katıldı. Programın ardından protokol üyeleri Zeugma Mozaik Müzesi'ni gezerek incelemelerde bulundu.

Kültürel Mirasın Yaşatılması Hedefleniyor

Eğitim boyunca kutnu kumaşının yalnızca bir dokuma ürünü değil, Gaziantep'in kültürel kimliğini yansıtan önemli bir miras olduğuna dikkat çekildi. Eğitmenler, geleneksel el sanatlarının korunmasının ve yeni nesillere aktarılmasının kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Öğrencilerden Yoğun İlgi

Programa katılan öğrenciler, uygulamalı eğitim sayesinde tarihi bir zanaatı yakından tanıma fırsatı bulduklarını ifade ederek, bu tür etkinliklerin kültürel değerlere sahip çıkılması açısından önemli katkılar sunduğunu dile getirdi. Gaziantep Nurel Enver Taner Olgunlaşma Enstitüsü yetkilileri ise geleneksel el sanatlarını yaşatmaya yönelik eğitim faaliyetlerinin önümüzdeki süreçte de devam edeceğini bildirdi.

En bilinen haliyle Mersin'de yapılan kerebiç, irmikli hamurun içerisine ceviz ya da Antep fıstığı konularak hazırlanıyor. Tatlıyı diğer çeşitlerden ayıran en önemli özellik ise çöven kökünden elde edilen beyaz köpükle servis edilmesi. Mersin Kerebiçi, 2019 yılında coğrafi işaret tescili alarak kente özgü ürünler arasında yerini aldı.

Gaziantep Usulü Farklı Hazırlanıyor

Gaziantep'te ise kerebiç daha çok bayramlarda ve özel günlerde yapılan geleneksel bir kurabiye olarak biliniyor. Kentte hazırlanan tarifte irmik kullanılmıyor, hamur sadeyağla hazırlanıyor ve iç harçta çoğunlukla Antep fıstığı tercih ediliyor. Gaziantep usulü kerebiç, çöven köpüğü yerine üzerine pudra şekeri serpilerek ikram ediliyor.

Hatay'da Da Önemli Bir Yere Sahip

Hatay mutfağında da kerebiç önemli yöresel tatlılar arasında bulunuyor. Hatay usulü kerebiç, Mersin'deki gibi çöven köpüğüyle servis edilirken, iç harçta çoğunlukla ceviz kullanılıyor. Bölgedeki tarifler benzerlik gösterse de kullanılan malzemeler ve sunum şekilleri kentlere göre değişiklik gösteriyor.

Uzmanlara göre kerebiçi tek bir şehre mal etmek yerine, Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu'nun ortak gastronomi mirası olarak değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım olarak öne çıkıyor. Ancak Mersin'in coğrafi işaret tesciline sahip olması, Gaziantep'in ise kendine özgü fıstıklı ve köpüksüz tarifiyle bu lezzeti yaşatması, kerebiçin bölgedeki kültürel zenginliğini gözler önüne seriyor.

İlk Gösterim Yarın Akşam İbrahimli Gölbox'ta

Şehitkamil Belediyesi Kültür İşleri Müdürlüğü tarafından organize edilen açık hava sinema günlerinin bu yılki ilk perdesi, yarın saat 20.00'de açılacak. İlk gösterim, İbrahimli (Şehirgösteren) Mahallesi'nde bulunan ve kentin gözde dinlenme alanlarından biri olan Gölbox'ta gerçekleştirilecek. Dev ekranda sinema keyfi yaşayacak olan Şehitkamilliler, yıldızlar altında unutulmaz bir yaz akşamı geçirecek.

Usta Sanatçı Kadir İnanır "Al Yazmalım" İle Anılacak

Gecenin en anlamlı yönü ise beyaz perdeye yansıyacak olan başyapıt olacak. Açılış gösteriminde, Türk sinemasının efsane isimlerinden olan ve yakın dönemde hayatını kaybeden usta sanatçı Kadir İnanır anısına, başrolünü Türkan Şoray ile paylaştığı ölümsüz eser "Selvi Boylum Al Yazmalım" sinemaseverlerle buluşacak.

Tüm Gazianteplileri açık hava sinemasına davet eden Şehitkamil Belediye Başkanı Umut Yılmaz, kültür ve sanatın birleştirici gücüne vurgu yaparak şunları kaydetti:

"Açık Hava Sinemalarımız sadece bir film gösterimi değil; ailelerin, çocukların ve komşuların bir araya gelerek eski mahalle sıcaklığını yaşadığı çok kıymetli bir sosyal paylaşımdır. Yaz akşamlarımızı hep birlikte güzelleştirmek istiyoruz. Bu yıl ilk gösterimimizi, Türk sinemasına dev emekler vermiş ve kısa süre önce kaybettiğimiz usta sanatçımız Kadir İnanır'ın aziz anısına gerçekleştiriyoruz. Tüm hemşehrilerimizi bu anlamlı, nostaljik ve duygu yüklü gecede aramızda görmekten büyük mutluluk duyacağız."

Gaziantep'te katmer denildiğinde ilk akla gelen işletmeler arasında Katmerci Zekeriya Usta yer alıyor. Tarihi kent merkezindeki işletme, hem yerli hem de yabancı turistlerin uğrak noktalarından biri olmayı sürdürüyor.

Kentte yoğun ilgi gören bir diğer adres ise Katmerci Murat. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan katmeriyle bilinen işletme, özellikle kahvaltı saatlerinde yoğunluk yaşıyor.

Son yıllarda adından söz ettiren işletmeler arasında Katmerci Cumaali Usta, Katmerci Emre ve Katmerci Cengiz Kadayıf & Katmer de bulunuyor. Bu işletmeler, hem Gaziantepliler hem de gastronomi turizmi kapsamında kente gelen ziyaretçiler tarafından tercih ediliyor.

Uzmanlar, katmerin tazeliğini koruması için özellikle sabah saatlerinde tüketilmesini önerirken, Gaziantep'e gelen ziyaretçilerin tarihi çarşı bölgesindeki katmercileri de rotalarına eklediği belirtiliyor. Kentin coğrafi işaretli lezzetleri arasında önemli bir yere sahip olan katmer, Gaziantep'in gastronomi turizmine katkı sunan ürünler arasında gösteriliyor.

GASMEK kursları

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Meslek Eğitim Kursları (GASMEK), ücretsiz eğitim programlarıyla vatandaşlara birçok alanda eğitim veriyor. Kurs merkezlerinde resim, seramik, ahşap boyama, dikiş-nakış, kuaförlük, takı tasarımı, bilgisayar, robotik kodlama, yabancı dil, bağlama, gitar, piyano ve keman gibi branşların yanı sıra kişisel gelişim eğitimleri de düzenleniyor.

Kurslar, meslek edinmek isteyenlerin yanı sıra boş zamanlarını verimli değerlendirmek isteyen vatandaşlardan da yoğun ilgi görüyor.

Halk Eğitim Merkezleri

Gaziantep'teki Halk Eğitim Merkezlerinde de yıl boyunca ücretsiz kurslar açılıyor. Bilgisayar işletmenliği, aşçılık, pastacılık, kuaförlük, giyim üretimi, el sanatları, fotoğrafçılık, işaret dili, robotik kodlama, ebru, kaligrafi ve yabancı dil kursları en çok tercih edilen eğitimler arasında yer alıyor.

Açılan kurslar yeterli başvuru sayısına ulaşıldığında faaliyete geçerken, başarılı olan kursiyerlere Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika veriliyor.

Spor kursları

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyeleri tarafından farklı dönemlerde spor kursları da düzenleniyor. Futbol, basketbol, voleybol, yüzme, tenis, okçuluk, masa tenisi, pilates ve fitness branşlarında verilen eğitimler özellikle yaz aylarında yoğun ilgi görüyor.

Çocuklar ve gençlerin yanı sıra yetişkinlere yönelik programlar da açılarak vatandaşların spor yapması teşvik ediliyor.

Kültür ve sanat atölyeleri

Kentte faaliyet gösteren kültür merkezleri ve sanat atölyelerinde resim, seramik, mozaik, çömlek, cam boyama, ahşap tasarımı, epoksi, makrome ve punch nakışı gibi birçok alanda eğitim veriliyor.

Atölyelerde hem temel hem de ileri seviyede eğitimler düzenlenirken, kursiyerlerin hazırladığı çalışmalar dönem sonunda sergilenebiliyor.

Müzik ve sahne sanatları

Müzik alanında eğitim almak isteyenler için piyano, gitar, bağlama, keman, bateri ve şan kursları düzenlenirken, tiyatro ve yaratıcı drama eğitimleri de her yıl ilgi gören kurslar arasında yer alıyor.

Gastronomi eğitimleri

UNESCO Gastronomi Şehri Gaziantep'te mutfak sanatlarına ilgi duyanlar için de çeşitli eğitim programları bulunuyor. Baklava yapımı, katmer, yöresel Gaziantep yemekleri, kebap ustalığı, pastacılık ve barista eğitimleri hem hobi amaçlı hem de meslek edinmeye yönelik olarak veriliyor.

Yabancı dil ve teknoloji eğitimleri

İngilizce başta olmak üzere Almanca, Arapça ve Fransızca gibi yabancı dil kurslarının yanı sıra bilgisayar kullanımı, ofis programları, yazılım, grafik tasarım ve robotik kodlama eğitimleri de vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği kurslar arasında bulunuyor.

Başvurular nasıl yapılıyor?

Belediye kurslarına başvurular ilgili belediyelerin internet siteleri ve kurs merkezleri üzerinden yapılırken, Halk Eğitim Merkezi kurslarına ise e-Yaygın sistemi ile veya doğrudan Halk Eğitim Merkezlerine başvuruda bulunulabiliyor. Açılacak kurslar ve kayıt tarihleri kurumların resmi internet siteleri ile sosyal medya hesaplarından duyuruluyor.

Asırlık Vakıf Eserleri ve Mevlevi Kültürü Bu Müzede

Boyacı Mahallesi’nde, tarihi Tekke Camii’nin hemen yanı başında konumlanan Mevlevihane, uzun yıllar boyunca tasavvuf kültürünün ve hoşgörünün merkezi olarak hizmet verdi. Günümüzde Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesinde müze olarak faaliyet gösteren tarihi yapıda; Mevlevilik kültürüne ait el yazması Kur'an-ı Kerimler, dervişlerin günlük yaşamda kullandığı eşyalar, tarihi şamdanlar, halı ve kilim dokumaları ile hat sanatı örnekleri sergileniyor. Ziyaretçiler, müzenin mistik atmosferinde adeta zamanda yolculuğa çıkıyor.

Tarihi Dokunun İçinde Kolay Ulaşım İmkanı

Gaziantep’in tarihi çarşılar bölgesine ve eski buğday arastasına yürüme mesafesinde olan müze, hem bireysel ziyaretçiler hem de kültür turları için oldukça kolay ulaşılabilecek bir noktada bulunuyor. Haftanın belirli günlerinde kapılarını ücretsiz olarak ziyaretçilere açan müze, yerli ve yabancı turistlerin yanı sıra özellikle öğrencilerin tarih bilincini artırmak adına yoğun olarak ziyaret ediliyor.

Müze İletişim ve Adres Bilgileri

Adres: Boyacı Mahallesi, Eski Buğday Arastası, Tekke Camii Yanı, Şahinbey / GAZİANTEP

Telefon: 0 (342) 232 97 97

Yüzyıllar Öncesinin Keşifleri Yeniden Hayat Buluyor

Gaziantep İslam Bilim Tarihi Müzesi, astronomiden tıbba, geometriden fiziğe, kimyadan mimariye kadar pek çok farklı disiplinde İslam alimlerinin ortaya koyduğu icatların replikalarını (birebir kopyalarını) barındırıyor. Müzede, ünlü İslam bilgini El-Cezeri’nin sibernetik ve robotik çalışmalarından, tıp dünyasının öncüsü İbn-i Sina’nın cerrahi aletlerine, El-Biruni’nin astronomi ölçüm cihazlarından haritacılık alanındaki devrimsel gelişmelere kadar geniş bir koleksiyon yer alıyor.

Eğitici ve İnteraktif Müzecilik Anlayışı

Müze, sadece statik bir sergi alanı olmanın ötesinde, özellikle çocukların ve gençlerin bilime olan ilgisini artırmayı hedefleyen interaktif alanlarıyla öne çıkıyor. Ziyaretçiler, yüzyıllar önce geliştirilen mekanik sistemlerin çalışma prensiplerini yerinde inceleme fırsatı bulurken, İslam medeniyetinin dünya bilim tarihindeki öncü rolünü de görsel ve işitsel sunumlarla deneyimliyor. Kültür turizmi kapsamında Gaziantep’e gelen turların vazgeçilmez rotalarından biri olan müze, yıl boyunca yoğun ilgi görüyor.

Gaziantep neden "Gazi" oldu?

Mondros Mütarekesi'nin ardından önce İngiliz, daha sonra Fransız işgaline uğrayan Antep'te halk, düzenli ordudan önemli bir destek almadan kadın, erkek, genç ve yaşlı demeden topyekûn mücadele verdi. Açlık, susuzluk ve cephane yetersizliğine rağmen sürdürülen direniş, Milli Mücadele'nin en önemli sembollerinden biri olarak tarihe geçti.

Yaklaşık 10 ay süren Antep Savunması boyunca binlerce kişi şehit olurken, kent halkının gösterdiği fedakârlık Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ödüllendirildi. TBMM'nin 8 Şubat 1921 tarihli kararıyla Antep'in adına "Gazi" unvanı eklendi ve şehrin adı resmen Gaziantep oldu.

Kanıyla ve canıyla kazandı

Gaziantep, bu unvanı alan ilk ve tek şehir olma özelliğini bugün de koruyor. Kentin bağımsızlık mücadelesinde önemli rol üstlenen Şahin Bey, Karayılan ve Şehit Kamil gibi kahramanlar ise Gaziantep'in direniş ruhunun simgeleri olarak anılmaya devam ediyor.

Aradan geçen yıllara rağmen Gaziantep'in Kurtuluş Savaşı'ndaki eşsiz direnişi, hem Türkiye'nin bağımsızlık mücadelesinin en önemli sayfalarından biri hem de gelecek nesillere aktarılan bir kahramanlık destanı olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Kimi zaman bir selamlaşmada, kimi zaman sofrada, kimi zaman da günlük sohbetlerde duyulan bu kelimeler, şehrin kültürel zenginliğinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

Ayıntab: Gaziantep'in Eski Adı

Cumhuriyet öncesinde Gaziantep, Ayıntab adıyla anılıyordu. "Ayn" kelimesi pınar veya göz, "tab" ise parlaklık anlamına geliyor. Bu nedenle Ayıntab isminin "parlak pınar" anlamını taşıdığı kabul ediliyor.

"Rafık" Demek Dost Demek

Gazianteplilerin en samimi hitaplarından biri olan "Rafık", dost ve arkadaş anlamına geliyor. Kentte birinin "Rafık, ne ediyin?" diye seslenmesi, samimiyetin ve dostluğun göstergesi olarak kabul ediliyor.

Şapşak Sadece Su Kabı Değil

Gaziantep'te şapşak, su kabı anlamında kullanılıyor. Bardak, sürahi ya da tuvalette kullanılan su kabı için bu kelime tercih edilebiliyor. Bunun yanında, konuşkan ya da gereksiz işlere karışan kişiler için mecazi anlamda da kullanılabiliyor.

Angeslek: Bilerek Yapılan Davranış

Gaziantep ağzında "angeslek", bir işi kasıtlı ya da bilerek yapmak anlamına geliyor. Günlük konuşmalarda özellikle "Bunu angeslek yaptın." şeklinde sıkça kullanılıyor.

Maydanozun Gaziantep'teki Adı "Bahteniz"

Gaziantep mutfağının vazgeçilmezlerinden maydanoz, kentte "bahteniz" adıyla biliniyor. Özellikle kebaplardan salatalara kadar birçok yemekte kullanılan maydanozun bu ismi, yöre halkı tarafından hâlâ yaşatılıyor.

Döş Denince Akla Göğüs Geliyor

Gaziantepliler göğüs bölgesi için "döş" kelimesini kullanıyor. "Döşü yanık" ya da "Döşün açık gezme" gibi ifadeler günlük konuşmalarda sıkça duyuluyor.

Hanek Sohbetin Vazgeçilmezi

"Laf" veya "söz" anlamına gelen hanek, Gaziantep ağzının en bilinen kelimeleri arasında bulunuyor. "Haneklemek" ise sohbet etmek, konuşmak anlamında kullanılıyor.

Cüdele Çeyizlerin Gözdesi

Gaziantep kültüründe cüdele, atlas kumaştan hazırlanan ince yorgan anlamına geliyor. Geçmişte gelin çeyizlerinin vazgeçilmez parçalarından biri olan cüdeleler, geleneksel kültürde önemli bir yere sahip.

Süllüm Uzun Merdiven Demek

Osmanlı döneminden günümüze ulaşan kelimelerden biri olan süllüm, ahşap merdiven anlamına geliyor. Halk arasında uzun boylu kişiler için "Süllüm gibi." benzetmesi de yapılıyor.

Kercetmek Taklit Etmek Anlamına Geliyor

Gaziantep ağzında kercetmek, bir kişiyi taklit etmek anlamında kullanılıyor. Taklit yapan kişiye ise kercivan deniliyor.

"Kele" Gazianteplilerin En Çok Kullandığı Ünlemlerden Biri

Gazianteplilerin günlük konuşmalarında sıkça duyulan "kele", şaşırma, seslenme veya dikkat çekme amacıyla kullanılan bir ünlem. "Kele anam", "Kele bacım" gibi ifadeler özellikle yaşlı kuşak tarafından hâlâ kullanılmaya devam ediyor.

Kaynak: HalkBank Kültür ve Yaşam

Gaziantep'te hafta sonunu çocuklarıyla birlikte keyifli geçirmek isteyen aileler için şehir genelinde birbirinden farklı etkinlik ve gezi seçenekleri öne çıkıyor. Kültürel gezilerden doğa rotalarına, açık hava etkinliklerinden yaz programlarına kadar birçok alternatif vatandaşları bekliyor.

Yaz boyunca devam edecek "Sokakta Sanat Var!" etkinlikleri kapsamında kent merkezi ve ilçelerde düzenlenecek canlı müzik performansları ile mini dinletiler, hafta sonu şehirde renkli görüntülere sahne olacak. Etkinlikler temmuz ve ağustos ayları boyunca 17.00-19.00 saatleri arasında farklı noktalarda gerçekleştirilecek.

Ailece kültürel bir gezi yapmak isteyenlerin ilk durağı ise dünyanın en önemli mozaik müzeleri arasında gösterilen Zeugma Mozaik Müzesi oluyor. Tarihi eserleriyle dikkat çeken müze, özellikle çocukların tarih ve arkeolojiye ilgi duymasına katkı sağlıyor.

Kent merkezinde yer alan tarihi çarşılar da hafta sonu rotalarının vazgeçilmez adresleri arasında bulunuyor. Bakırcılar Çarşısı ve Almacı Pazarı'nda yöresel lezzetleri tatmak, el işi ürünleri incelemek ve tarihi atmosferi keşfetmek mümkün.

Doğayla iç içe vakit geçirmek isteyen aileler ise parklar ve mesire alanlarının yanı sıra Rumkale çevresinde tekne turuna katılarak Fırat Nehri manzarasının tadını çıkarabiliyor.

Öte yandan Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı yaz programı kapsamında çocuklar ve gençler için kültür, sanat, bilim ve spor alanlarında çok sayıda atölye ile etkinlik de başlıyor. Yaz etkinlikleri 6 Temmuz'dan itibaren farklı merkezlerde gerçekleştirilecek.

Uzmanlar ise özellikle sıcak havalarda dışarı çıkacak ailelere sabah ve akşam saatlerini tercih etmeleri, bol su tüketmeleri ve güneşten korunmaları konusunda uyarıda bulunuyor. Böylece Gaziantepliler hem güvenli hem de keyifli bir hafta sonu geçirme fırsatı yakalıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi her gün ziyaretçilerini kabul ederken, yaz sezonu uygulaması kapsamında ziyaret saatleri uzatıldı. Müze, 08.30-18.45 saatleri arasında gezilebiliyor, gece müzeciliği uygulamasıyla ise 19.00-21.00 saatleri arasında da ziyaret edilebiliyor.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesine bağlı müzeler de hafta sonu açık bulunuyor. Emine Göğüş Mutfak Müzesi, Panorama 25 Aralık Gaziantep Savunması Kahramanlık Panoraması ve Müzesi, Gaziantep Oyun ve Oyuncak Müzesi, Hamam Müzesi, Atatürk Anı Müzesi, Fıstık Müzesi ve diğer tematik müzeler ziyaretçilerini haftanın yedi günü ağırlıyor. Belediye müzeleri genel olarak 08.30-17.30 saatleri arasında hizmet verirken, bazı müzelerde kapanış saatleri farklılık gösterebiliyor.

Kent merkezinin yanı sıra İslahiye ilçesindeki Yesemek Açık Hava Müzesi de hafta sonu gezilebilecek önemli kültürel duraklar arasında yer alıyor. Yetkililer, ziyaret öncesinde müzelerin güncel çalışma saatlerinin kontrol edilmesini öneriyor.

Gaziantep Usulü Kahvaltı: Beyran, Ciğer ve Katmer

Gaziantep'te güne enerjik ve yerel bir başlangıç yapmak isteyenler için kahvaltı kültürü ezber bozuyor. Sabahın erken saatlerinde, kentin geleneksel lezzeti olan bol sarımsaklı ve etli yöresel Beyran Çorbası ile güne başlayabilirsiniz.

Alternatif olarak, mangal ateşinde taze taze hazırlanan Kuzu Ciğer (cağırtlak) Kebabı da Antep sabahlarının vazgeçilmez ritüelleri arasında yer alıyor. Güne tatlı bir başlangıç yapmayı tercih edenler için ise bol kaymaklı, bolca çekilmiş Antepfıstıklı ve şekerli çıtır çıtır Katmer, kahvaltı sofralarının baş tacı oluyor.

Bayramların Baş Tacı Yuvarlama ve Mevsimsel Kebaplar

Kentin yöresel ev yemekleri de en az kebapları kadar derin bir emeğin ürünü olarak öne çıkıyor. Özellikle Ramazan Bayramı sabahlarının, düğünlerin ve özel misafir ağırlamalarının ana yemeği olan, minik ilmeklerle hazırlanan Yuvarlama çorbası mutlaka denenmesi gereken lezzetlerin başında geliyor. Bunun yanı sıra zengin harcıyla hazırlanan kuru dolmalar ile bol sebzeli ve sarımsaklı Antep Lahmacunu mutfağın imza ürünleri arasında yer alıyor.

Kebap kültüründe ise mevsimine göre hazırlanan Patlıcan, Sarımsak, Soğan, Keme ve Yeni Dünya (Malta Eriği) kebapları ezber bozuyor. Közlenmiş patlıcan sosu ve süzme yoğurdun etle muhteşem uyumunu sunan Ali Nazik Kebabı’nın gerçek tadını ise Gaziantep’ten başka hiçbir yerde bulamayacağınızı iddia edebiliriz.

Dünyaca Ünlü Şerbetli Tatlılar Kapanışı Yapıyor

Tüm bu ağır ve nefis yemeklerin ardından Gaziantep seyahatini taçlandıracak son dokunuş, kentin tescilli şerbetli tatlıları oluyor. Altın sarısı rengi ve çıtırtısıyla büyüleyen geleneksel Baklava, özel kesimiyle Havuç Dilimi Baklava, kaymak dolgulu Şöbiyet, yoğun fıstık içeren Dolama ve çıtır Antepfıstıklı Kadayıf’ın tadına bakmadan Gaziantep’ten ayrılmamanızı tavsiye ediyoruz.

Desenlerin İsimlerinde Saklı Gönül Yaraları

Anadolu kadınının saklı duygularının kumaşa dökülmüş hali olan bu özel sanatta, motiflere verilen isimler dikkat çekiyor. Yaşanan sevdaların, hüzünlerin ve hasretlerin birer yansıması olarak doğan bu sanatta, desenlere verilen "ciğerdeldi" gibi isimler, mendillerden örtülere, bluzlardan çeyizlik ürünlere kadar geniş bir yelpazede hayat buluyor.

Ömürden gün çeker gibi ipliklerin ilmek ilmek sayılarak çekildiği bu kadim işleme, tıpkı hayatın günlere acıları ve sevinçleri iliklemesi gibi, çekilen her iplikle yine bir ömrü tamamlarcasına sarılıp örülüyor.

Susma ve Ajur Teknikleriyle Şekillenen Estetik

Beyaz iş nakışlar grubunda kabul edilen ve Anadolu’nun pek çok yöresinde asırlardır kalitesini koruyan Antep İşi; Bursa keteni, Rize bezi, Panama keteni, birman, demor, çuval ve saten gibi özel kumaşlar üzerine titizlikle uygulanıyor.

Bu eşsiz el sanatında temel olarak "susma" ve "ajur" adı verilen iki ana nakış tekniği kullanılıyor. Tekniğin detaylarında susma doğrudan işlemeyi ifade ederken; ajur ise kumaş üzerindeki ipliklerin kesilerek çekilmesi esasına dayanıyor.

Ajur Çeşitleriyle Zenginleşen Çeyiz Sandığı Mirası

Kendi içinde son derece hassas ve matematiksel bir hesaplama gerektiren ajur tekniği, uygulamadaki farklılıklarına göre özgün isimler alıyor. Geleneksel üretim sürecinde bu teknik; örümcek yuvası, düz çitime, verev çitime, filtreli çitime ve örümcekli çitime gibi adlarla anılan alt yöntemlerle zenginleşiyor.

Kuşaktan kuşağa aktarılan bu el emeği göz nuru sanat, kültürel hafızanın korunduğu en seçkin sandık mirasları arasında ilk sıralardaki yerini ve değerini korumaya devam ediyor.

Doğal Renklerden Toplumsal Statünün Sembolüne

Şimdilerde suni boyalarla renklendirilen ve polyester ipliklerle fabrikasyon olarak dokunan abalar, geçmişte tamamen doğadan elde edilen kök boyalarla hazırlanıyordu. Toprak, mor boya, ceviz kabuğu, ceviz kökü, heylangoz yaprağı, sumak yaprağı, çeşitli meyveler ve kızılcık otu abalara renk veren ilkel kaynaklar arasında yer alıyordu.

Abalar, üretildikleri yörelere göre Humus Abası, Maraş Abası, Urfa Abası ve yerli aba (Boz, Kırmızı, Lacivert, Siyah Aba) gibi isimler alırken; boyuna, desenine ve malzemesine göre de sırmalı (tahtalı, sandıklı, zincirli, kandilli, kurbağalı), kıl, koron, siyah, çuha, uzun boy ve kısa boy aba şeklinde çeşitlendiriliyordu.

Geleneksel aba üretimindeki tüm bu işlemler, sıradanlıktan uzak bir titizlikle sürdürülüyordu. Çünkü boyaların, kullanılan iplerin ve dokunan desenlerin giyen kişinin toplumsal statüsüyle ilgili gizli bir dili bulunuyordu. Varlıklı insanlar için ipek ve çuhadan, son derece seçkin motiflerle dokunan abalar hazırlanırken; sıradan halkın günlük yaşamda giydiği abalar ise daha az motifli ve daha kaba ipliklerle dokunuyordu.

Doğanın Tüm Renkleri İlkel Boyalarla Kilime İşleniyor

Geleneksel Antep kilimlerinin en büyük özelliklerinden biri, üretiminde kullanılan tamamen doğal hammaddeler ve kök boyalar oluyor. Kilimlerin ana malzemesini öküz, deve ve at tüyünün yanı sıra koyunyünü ile keçi kılları oluşturuyor.

Kilimlere hayat veren renkler ise doğadan toplanan malzemelerle elde ediliyor. Siyah, felhani, mavi ve yeşil boyaların yanı sıra; cehre sarısı, ceviz kabuğu, cevizi boz, soğan kabuğu ve sumak yaprağı bu dokumalarda kullanılan ilkel ve doğal renklendiricilerden sadece birkaçı olarak öne çıkıyor. Günümüzde ise bu geleneksel ham maddelerin yanı sıra akrilik iplikten yapılan modern üretimler de piyasada yer buluyor.

Çizgilerden İdeografik Sembollere: Motiflerin Dili

Genellikle eninde ve boyunda dokunan Antep kilimleri, üzerlerinde taşıdıkları motiflerle adeta birer sessiz hikaye anlatıcısı rolü üstleniyor. Kilimlerde kullanılan zengin motif yapıları bilimsel olarak şu gruplara ayrılıyor:

Çizgi, nokta ve daireden oluşan geometrik formlar,

Derin anlamlar barındıran sembolik çizimler,

Dağ, ev, taht ve asa gibi belirli bir manayı ve gücü temsil eden ideografik motifler,

Doğadan esinlenen hayvan ve bitki (çiçek, yaprak) figürleri.

Gaziantep kültüründe bu motiflerin bir araya gelmesiyle oluşan ve en çok bilinen kilim çeşitleri ise şunlardır: Baklava Dilimi, Hapbap (Nalın) Ayağı, Kuş Kanadı, Zincir Göbek, Dirsek Göbek, Pençe Göbek, Çarkıfelek, Parmak Göbek ve Atom Göbek.

7 Bin Tezgâhtan Günümüze: Zamana Karşı Direniş

Geçmişte Gaziantep ekonomisinin ve sosyal hayatının en canlı kollarından biri olan kilimcilik, sanayileşmeyle birlikte büyük bir darbe aldı. Yörede yapılan araştırmalara göre, iş kolunun zirvede olduğu dönemlerde kentte 7 bin civarında el tezgâhı aktif olarak çalışırken, 1960'lara gelindiğinde bu sayı 100-150 seviyelerine kadar düştü.

Motorlu dokuma tezgâhlarının fabrikasyon üretime geçmesi ve seri üretime ayak uydurmak adına kalitenin düşürülmesi, orijinal Antep kilimlerine olan talebi daha da azalttı. Günümüzde geleneksel Antep kilimleri, genel olarak köylerde kadınlar tarafından kendi ev ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla dokunuyor. Bu kültürel mirası geleceğe taşımak adına Halk Eğitim Merkezleri tarafından açılan kurslar ise kilimciliği yeniden yaygınlaştırmak için umut ışığı olmaya devam ediyor.

Yaşayan Hafıza: Geleneksel El Sanatları ve Tekstil

Gaziantep'in asırlık çarşılarında dolaşırken usta ellerden çıkan ve fabrikasyona meydan okuyan pek çok el sanatı ürünü alışveriş listelerinin ilk sıralarında yer alıyor:

Sedef ve Bakır İşçiliği: Göz nuruyla şekillendirilen dünyaca ünlü sedef kakma mobilyalar, sandıklar ve aynaların yanı sıra; el işi bakır tepsiler, cezveler ve dekoratif eşyalar en çok tercih edilenlerin başında geliyor.

Kutnu Kumaşı ve Geleneksel Tekstil: Saray kumaşı olarak bilinen tescilli kutnu dokumalarından üretilen modern kravatlar, şallar, fularlar ve ceketler şıklığıyla göz dolduruyor.

Yemeni ve Antep İşi: Tamamen doğal deriden üretilen, ayak sağlığına uygun el yapımı yemeniler ve terliklerin yanı sıra, sabırla işlenen geleneksel "Antep İşi" nakışlar da tarihi çarşıların vazgeçilmezleri arasında. Ayrıca el dokuması halı ve kilimler de kentin tekstil geçmişini yansıtıyor.

Çarşıların Kokusu: Baharatlar, Kurutmalıklar ve Doğal Lezzetler

Gaziantep mutfağının sırrı, kullanılan malzemelerin kalitesinde gizlidir. Şehrin tarihi pazar yerlerinden evinize taşıyabileceğiniz en özgün kiler ürünleri şunlardır:

Kurutmalıklar ve Baharatlar: Yaz güneşiyle kurutulan patlıcan, biber, kabak ve acur kurulukları; kentin simgesi haline gelen hakiki pul biber, çay olarak tüketilen kuru zahter ve kahvaltılık zahter karışımları.

Yöresel Temel Gıdalar: Özel yöntemlerle hazırlanan kaliteli bulgur, çiğ köftelik simit (ince bulgur) ve yemeklere renk ile aroma veren haspir (Antep safranı).

Doğal Tatlılar: Yörenin meşhur kuru siyah ve sarı üzümleri, tahinli helvalar, üzüm şırasından yapılan pestil, muska ve fıstıklı tatlı sucuklar ile tabii ki lezzetiyle dünyaya nam salmış taze Antepfıstığı.

Dünyaca Ünlü Gastronomi Ürünleri

Gaziantep’ten ayrılırken bagajların olmazsa olmazı, kentin tescilli fırın ve tatlı kültürünün ürünleridir. Yolculuk esnasında bozulmayan ve hediyelik olarak ilk akla gelen lezzetlerin başında şunlar geliyor:

Gaziantep'in asırlık ustalığıyla hazırlanan yaş veya kuru baklavalar, özel Antepfıstıklı kurabiyeler, dolama, şöbiyet ve havuç dilimi baklava çeşitleri kentin imza tatlarıdır. Bunların yanında çay saatlerinin vazgeçilmezi olan, uzun süre tazeliğini koruyan geleneksel Antep kahkesi de şehirden ayrılırken mutlaka yanınıza almanız gereken lezzetlerin başında yer almaktadır.

Mağara Atölyelerinden Günümüze

Yakın tarihe bakıldığında, henüz yarım asır öncesine kadar Gaziantep’i çevreleyen doğal mağaralarda çok sayıda küp atölyesinin çalıştığı, yüzlerce usta ve işçinin bu mekanlarda üretim yaptığı biliniyor. O dönemlerde günlük hayatın temel ihtiyacı olan; kap, kazan, tencere, kupa, küp gibi saklama ve servis kaplarının yanı sıra çatı örtüleri, tuğlalar ve su boruları tamamen topraktan üretiliyordu.

Ancak bakır, çinko ve gümüş gibi madenlerin mutfağa girmesi, cam ve endüstriyel tekniklerin gelişmesiyle toprak kapların kullanımı yavaş yavaş ortadan kalktı. Mağara atölyeleri birer birer kapanırken, zanaat bugün az sayıda yaşlı ustanın omuzlarında turistik bir kimlikle hayatta kalma mücadelesi veriyor.

Sabır İsteyen Yapım Aşaması: Çamurun Mayalanması

Geleneksel bir Gaziantep küpünün yapım süreci, tamamen doğanın dengesine ve ustanın sabrına dayanıyor. Üretim aşamaları şu teknik kronolojiyle ilerliyor:

Toprağın Karışımı ve Mayalanması: Küp toprağı, iki üç çeşit killi toprak ile silisin hassas karışımından elde ediliyor. Suyla buluşan bu karışım çok iyi yoğrulduktan sonra uzun bir süre dinlendirilerek "mayalanmaya" bırakılıyor.

Çarkta Şekillendirme: Mayası gelen çamur, ayakla ya da motorla çevrilen "çark" sisteminde ustaların maharetli ellerinde form kazanıyor. Büyük küpler, çatlamayı önlemek adına tek seferde değil; iki veya üç parça halinde üretilip ardından birleştiriliyor.

Gölgede Kurutma Kuralları: Şekillenen malzemeler doğrudan güneşe veya rüzgara çıkarılmıyor. Güneş ve rüzgarda renk bozulması ve çatlama yaşandığı için ürünler ilk etapta güneşsiz alanda bekletiliyor. Tıraşlama, temizleme ve çizgi çekme işlemlerinin ardından 2 ila 15 gün arasında tamamen kurumaya bırakılıyor.

1000 Derecelik Ateşle Gelen Sır

Tamamen kuruyan toprak ürünler, aralarında hava sirkülasyonu olacak şekilde fırınlara titizlikle istifleniyor. Isı yavaş yavaş artırılarak 900 ile 1000 derece arasındaki sıcaklıkta 9-10 saat boyunca pişiriliyor. Fırın doğal yöntemlerle soğuduktan sonra su kapları ve standart saksılar kullanıma hazır hale geliyor.

Şayet saklama amaçlı "sırlı küp" üretilecekse, ilk fırından çıkan parçalar kurşun esaslı sülyen sırla kaplanarak ikinci kez fırınlanıyor. Teknolojilerini turistik talebe göre modernize eden Gaziantepli ustalar, bugün ürettikleri estetik küpleri ve dekoratif saksıları tarihi çarşılarda yerli ve yabancı turistlerin beğenisine sunarak bu kadim geleneği yaşatmaya devam ediyor.

Antik Kentlerden Yükselen Gümüş İşçiliği

Bölgenin zengin tarihi, gümüşün bu topraklardaki kadim varlığını bilimsel olarak kanıtlıyor. Gaziantep ve çevresinde yer alan antik yerleşim alanlarında yapılan kazılar zanaatın köklerine ışık tutuyor:

Karkamış, Dülük ve Belkıs (Zeugma) gibi dünya çapında öneme sahip antik kentler ile bölgedeki höyüklerden çıkarılan gümüş objeler, gümüş işçiliğinin yörede çok eski dönemlerden beri son derece yaygın olduğunu gösteriyor. İslamiyet’in Anadolu’ya yayılmasıyla birlikte gümüş işlemeciliği daha da çeşitlenerek estetik bir ivme kazandı. Bu döneme kadar daha çok takı, para ve tasarruf aracı olarak kullanılan bu kıymetli maden, Osmanlı İmparatorluğu döneminde işleme sanatının zirvesine ulaştı.

Osmanlı döneminde Gaziantepli ustalar; yüzük, küpe, kolye ve kemer gibi takıların yanı sıra hamaylı, Kuran-ı Kerim kabı, takunya işlemeleri, tespih püskülleri, tabanca kabzası, kılıç ve kama sapı süslemeleriyle gümüşü adeta bir sanat eserine dönüştürdü. Günümüzde ise bu estetik miras, teknolojik imkanların entegre edilmesiyle çok daha geniş bir kulvara taşındı.

50'den Fazla Atölyeyle İhracat Kapısı Oldu

Gaziantep gümüş işçiliği, son yıllarda Türkiye’nin dışa açılması ve turizm hareketlerinin ivme kazanmasıyla kabuğunu kırdı. Türk turizm pazarında hak ettiği yeri alan bu geleneksel sanat, kent genelinde sayıları 50’yi aşan modern gümüş işleme atölyesiyle varlığını sürdürüyor. Hem iç piyasaya hem de yurt dışına yapılan satışlarla yerel zanaatkarlar, kültürel mirası geleceğe taşırken kent ve ülke ekonomisine de önemli bir döviz girdisi sağlamaya devam ediyor.