Türkiye’de çayın üretim merkezi Karadeniz olmasına rağmen, tüketimin Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da daha yüksek olduğu görülüyor. Güncel verilere göre Gaziantep, Türkiye genelinde çay tüketiminde ilk sırada yer aldı. Kentte özellikle kaçak çay tüketiminin yaygın olması dikkat çekti. CHP Gaziantep Milletvekili Hasan Öztürkmen, çay tüketim verilerine ilişkin yaptığı değerlendirmede, Türk çayının daha kaliteli üretilmesi ve kaliteli yaprakların iç piyasaya sunulması gerektiğini belirterek ÇAYKUR’a çağrıda bulundu.
Gaziantep, Türkiye genelinde en fazla çay tüketilen şehir oldu
Öztürkmen, “Sizce Türkiye'de en çok çay içilen şehir hangisi. Bir çay markasının paylaştığı güncel verilere göre Gaziantep, Türkiye genelinde en fazla çay tüketilen şehir oldu. ÇAYKUR'un yayımladığı verilere Gaziantep’i Şanlıurfa, Muş, Diyarbakır, Mardin, Bitlis ve Ağrı gibi illerin takip ediyor. Gaziantep mutfağımızda tatlılarla birlikte ve yemeklerin ardından çay içmek bir gelenektir. Keşke çayımız biraz da kaliteli olsa.” diye konuştu.
Kaliteli Yapraklar İhraç Ediliyor
Karadeniz’de hasat edilen çayın en değerli kısmının yurt dışına gönderildiğini ifade eden Öztürkmen, iç piyasaya düşük verimli ürünlerin kaldığını belirterek, “Karadeniz’de hasat edilen çayın en değerli kısmı – büyük yaprak formunda olanı – yurt dışına ihraç ediliyor. İç piyasaya ise en ufalanmış, en düşük verimli toz çay kalıyor. Bu kalitesizlik, hemşehrilerimizi kaçak çay diye tabir edilen seylan çayına yönlendiriyor. İthal çaya uygulanan yüksek maktu vergi nedeniyle bu çayın fiyatı oldukça pahalı. Hal böyle olunca çay kaçakçılara gün doğuyor. Hem denetimsiz hem de vergilendirilmemiş çaylar piyasaya sürülüyor.” dedi.
Gaziantep’te Kaçak Çay Tüketimi Yaygın
Kaçak çayın bölgede uzun yıllardır tüketildiğini vurgulayan Öztürkmen, damak zevkinin bu yönde şekillendiğine dikkat çekerek, “Ülkemizin Doğu-Güney ve Güneydoğudaki birçok ilinde olduğu gibi Gaziantep'te de önemli miktarda kaçak çay tüketilmektedir. Uzun yıllardır devam eden bu uygulama nedeniyle, bu bölgelerde kaçak çaya dayalı bir damak zevki oluşmuştur.” şeklinde konuştu.
Çaykur Kaliteli Alım Yapmalı
Türk çayının yeniden tercih edilir hale gelmesi için üretim sürecinin değişmesi gerektiğini ifade eden Öztürkmen, “Çaykur ve diğer yerli üreticiler, Türk çayının daha fazla tüketilmesi için daha kaliteli çaylar üretmelidir. Çaykur, çay alımlarında kaliteli alım yapmalıdır ve üreticinin hakkını vermelidir. Çay maliyetine alım yapıldıkça, kaliteli üretim düşmektedir. Çaykur kaliteli alım yapmayınca, rekabet halindeki özel sektör de kaliteyi düşürmektedir.” çağrısında bulundu.
25 Lira 44 Kuruşa Üretim Sürdürülemez
Tarım politikalarına da değinen Öztürkmen, yaş çay alım fiyatlarının üreticiyi zorladığını belirtti:
“Ülkemizde ne doğru düzgün bir tarım politikası var ne de tarıma destek. Çay ve fındık Karadeniz ekonomisinin bel kemiğidir, temelidir. Tarımı yok sayan aslında ülke güvenliğini yok sayar. Çaykur’un 2025 yılı yaş çay alım bedeli 25,44 lira. 25 lira 44 kuruşa çay alındığında, üretici 19 liraya gübre alıp, çay hasadını nasıl sürdürecek?”
Çay Bahçeleri Yaşlandı, Yenilenmeli
Çay üretiminde yapısal sorunlara dikkat çeken Öztürkmen, bahçelerin yenilenmesi gerektiğini vurgulayarak, “Ülkemizde çay bahçeleri oldukça yaşlıdır. Budama sistemi uygulansa bile 50 yaşın üstündeki çay bahçelerinden kaliteli yaprak alınması mümkün değildir. Çaylıkların yenilenme çalışması yapılmalı, Kimyasal gübre derhal terk edilmelidir. Devlet, yerli çay üreticilerini denetlemeli, organik üretim teşvik edilmelidir.” ifadelerine yer verdi.
Kaliteli Çay İç Pazara Sunulmalı
Öztürkmen, kaliteli üretimin iç pazarda değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, şu ifadelere yer verdi.
“Kaliteli çay yaprakları ihracata değil, iç pazara sunulmalıdır.
Kapsamlı, iyi planlanmış ve sağlam verilere dayalı analitik yöntemlerle hazırlanmış ulusal tarım politikaları bir an önce uygulamaya konulmalıdır. Çayın geleceği ile ilgili politikalar bu doğrultuda yönlendirilmelidir.”
Türk Çayı Dünyaya Tanıtılmalı
Türkiye’nin Avrupa Birliği’nde tek çay üreticisi ülke olduğuna dikkat çeken Öztürkmen, “AB’de tek çay üreticisi Türkiye olduğuna göre, çayla ilgili tarımsal kriterlerin belirlenmesinde Türk çayı ön plana çıkarılmalıdır. Gaziantep'ten çıkan tatlılar, yemekler dünyanın en iyileri arasına girmektedir. Bu güzel yemeklerin yanında içtiğimiz Türk çayının ise dünyada esamesi okunmamaktadır. Daha kaliteli üretim ile hem çay sevdalısı vatandaşlarımız hem de bütün dünya Karadeniz çayını keşfeder hem de tarımda katma değer yaratılmış olur.” diye konuştu.
