Yeni eğitim öğretim dönemi yaklaşırken, özellikle 1. sınıfa başlayacak çocukların okula uyum süreci ailelerin gündeminde yer alıyor. Liv Hospital Samsun Psikoloji Kliniği’nden Uzman Klinik Psikolog Enise Öziç, çocukların yeni ortam, öğretmen ve arkadaşlarına alışırken yaşayabileceği kaygıya karşı ebeveynlere önemli önerilerde bulundu.
Çocuğun okula uyumunda sabırlı olunması gerektiğine işaret eden Öziç, öğretmenle kurulacak ilişkinin de bu süreçte önemli olduğunu vurguladı.
Uyum Süreci 1-2 Haftayı Bulabilir
Çocukların yeni sınıfına ve okuluna hemen alışmasının beklenmemesi gerektiğini belirten Uzm. Klnk. Psk. Öziç, "Öğretmeniyle bağ kurmasını destekleyin; iletişimde olun, öğretmenini tanıması konusunda yardımcı olun. Okula ve sınıfına alışması 1-2 hafta sürebilir. Acele etmeyin. Zamanla okul ortamının güvenli olduğunu hissetmeye başlayacaktır. Eğer bu alışma evresi 3 haftayı geçerse, uzman desteğini devreye alın. Sizin kaygınızın çocuğunuzu etkileyeceğini unutmayın. Bazen sadece sizden dolayı kaygılı olacaklar. Ben hissettirmiyorum diye düşünmeyin. Çocuklar her şeyi çok iyi hisseder. Böyle bir sorununuz varsa sosyal çevrenizden destek alın ya da uzman desteğine başvurun" diye konuştu.
Ayrılık Kaygısında Sabır Önemli
Ayrılık kaygısı yaşayan çocukların okula alışmasının diğer çocuklara kıyasla daha uzun sürebileceğini ifade eden Öziç, ailelerin çocuklarına zaman tanıması gerektiğini söyledi. Çocuğu kandırarak okuldan ayrılmak veya fark ettirmeden gitmek yerine sürecin güven duygusunu destekleyecek şekilde yönetilmesini önerdi.
Öziç, "Ona zaman verin. Bırakıp kaçmak, kandırarak gitmek gibi durumlardan kaçının. Kitaplar ve hikâyeler çocukları ve bence yetişkinleri dahi sakinleştirip belirsizliği ortadan kaldırabilir, duygu yönetimini kolaylaştırabilir. Okul kaygısını konu almış hikâye ve kitaplardan bol bol faydalanın. Kimse ile asla kıyaslamayın. Her çocuğun hızı farklıdır. Kimseyi ona sürekli örnek göstermeyin. Onun yerine 'bak düne göre çok daha iyisin biliyor musun' şeklinde onu kendindeki pozitif davranış değişimlerini hatırlatın" şeklinde konuştu.
Çocukları Kıyaslamak Kaygıyı Artırabilir
Okula uyum döneminde her çocuğun farklı bir hızda ilerleyebileceğine dikkat çeken Öziç, ebeveynlerin başka çocukları örnek göstermekten kaçınması gerektiğini belirtti.
Çocuğun önceki günlere göre gösterdiği olumlu değişimlerin hatırlatılmasının ve gelişiminin kendi üzerinden değerlendirilmesinin uyum sürecini destekleyebileceğini ifade etti.
Evde Uygulanabilecek “Güvenli Yer” Egzersizi
Ailelerin çocuklarına yalnız kaldıklarında da kullanabilecekleri bir baş etme yöntemi öğretebileceğini belirten Öziç, “güvenli yer egzersizi”nin uygulanabileceğini söyledi.
Öziç, "Bu konuda bir baş etme stratejisi olan güvenli yer egzersizi kullanılabilir. Bir kağıt ve boya kalemleri ile rahat resim çizeceği bir masaya geçin. Ona şu yönergeyi verin; 'Herkesin kendini güvende ve huzurlu hissettiği bir yer ya da durum vardır. Sen de kendini güvende huzurlu hissettiğin bir yerin resmini çizmeye ne dersin, bu yer gerçek bir yer de olabilir hayali bir yer de' şeklinde düşünmesine izin verin. İstediği kişiyi ve istediği nesneleri oraya alabilir. İstediği gibi de çizebilir. Onu biraz desteklemek isterseniz, zorlandığını fark ederseniz ona sevdiği nesneleri, kişileri, durumları hatırlatabilirsiniz. Çizme işlemi bittiğinde şu yönergeyi iletin; 'Çok güzel, eline sağlık, peki bu güvenli alanına eklemek istediğin herhangi bir şey var mı?' Varsa eklesin, yoksa şu soruları her birinin cevabını aldıkça sırayla sorun; bu resme bakmak sana hangi duyguyu veriyor şu an? Peki, bu duyguları şu anda bedeninde nerede hissediyorsun? Hadi gel, bu resmi aklında tut, sana hissettirdiği bu duyguları ve bedenindeki bu hisleri fark et ve kendine kelebek dokunuşlarını yap. 3-5 set dokunuş yaptıktan sonra durup şu an nasıl olduğunu sorun. Şu an bu resme bakmak nasıl hissettiriyor? Neler fark ediyorsun buna odaklan, diyerek bir set daha yapın. Pozitif geribildirim birkaç kez alana kadar devam edin. Eğer güvenli yerini düşünürken negatif bildirim yaparsa da şu yönerge ile güçlendirin; 'Peki burayı daha güvenli hale getirmek için neye ihtiyacın var? Buraya başka ne eklemek istersin?' Sonra diğer adımlar ile aynı yönergeleri takip edin. Ve sonra bu güvenli yere bir ipucu kelime bulmasını isteyin. Yönergeniz şu olsun; 'Hangi kelime ile bu yeri hatırlamak istersin?' Bulduğu ipucu kelimeyi içinden tekrar ettirerek bir set daha yapıp ona bu güzel baş etme kaynağını kendini iyi hissetmediği her zaman yapabileceğini iletin. Kendinize bile bu çalışmayı yapabilirsiniz" ifadelerini kullandı.
