Jeopolitik gelişmeler ve iklim koşulları emtia piyasalarında özellikle tarım ürünlerinin fiyatlarını yukarı çekiyor. Tahıl grubunda son dönemde yaşanan hareketlilik mısırda daha belirgin hale gelirken, Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören mısır vadeli kontratları üç yılın zirvesini gördü.
Mısırın kile başına fiyatı 5,2425 dolara ulaşarak 31 Temmuz 2023'te görülen 5,2450 dolar seviyesine yaklaştı. Fiyatlar temmuz sonuna göre yüzde 11'in, 2025 yılı sonuna göre ise yüzde 17'nin üzerinde arttı. Zirvenin ardından mısır fiyatları 5,18 dolar civarında dengelendi.
Kuraklık ve savaş arz endişesini artırdı
Mısırdaki yükselişte ABD'deki mahsule ilişkin endişeler öne çıkıyor. Ülkenin mısır üretiminin yoğun olduğu bazı bölgelerinde sıcak ve kurak havanın etkili olması, beklenen üretim miktarının aşağı yönlü revize edilebileceği kaygısını beraberinde getirdi.
ABD'nin Orta Batı bölgesindeki mısır hasadının daha önceki beklentilerin altında kalması da arz endişelerini güçlendirdi. Buna karşılık ABD'nin mısır ihracatındaki artış fiyatların yükselişini destekleyen bir başka unsur oldu.
Avrupa'daki olumsuz hava koşullarının yanı sıra Ukrayna'dan gerçekleştirilen tahıl sevkiyatlarında yaşanan aksaklıklar da küresel arz üzerindeki baskıyı artırıyor. Rusya ve Ukrayna'nın karşılıklı olarak nakliye rotalarına yönelik saldırıları, bölgeden yapılan tahıl ihracatını olumsuz etkiliyor.
Tarım ürünlerinde bir taraftan hava koşulları üretimi tehdit ederken diğer taraftan jeopolitik gelişmeler üretilen mahsulün dünya pazarlarına ulaştırılmasını zorlaştırıyor. Enerji ve gübre maliyetlerinin yüksek seyretmesi de olası yeni arz sorunlarına karşı üreticilerin hareket alanını daraltıyor.
ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artıracağı yönündeki beklentilerin zayıflaması ve dolara olan talebin azalması da emtia fiyatlarını destekleyen gelişmeler arasında gösteriliyor.
Ergezen: Üretimde düşüş tahminleri gerçekleşiyor
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA'ya yaptığı değerlendirmede El Nino'nun haziran ayından itibaren etkisini göstermeye başladığını belirtti. Etkinin özellikle Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya'da görüldüğünü, ABD ve Avrupa'nın da bundan kısmen etkilendiğini aktaran Ergezen, Batı Afrika'da da ciddi sonuçlarla karşılaşıldığını söyledi.
Brezilya, ABD ve Güneydoğu Asya'da mısır rekoltesinin azalmasına yönelik daha önce endişelerin bulunduğunu belirten Ergezen, şöyle konuştu:
"El Nino etkisinden dolayı Brezilya kaynaklı mısır üretiminde ve ABD kaynaklı mısır rekoltesinde düşüşler olabileceğini düşünüyorduk. Üretim ve rekoltedeki bu düşüş tahminleri gerçekleşmeye başladı."
Petrol fiyatları da mısırı etkiliyor
Mısır fiyatlarındaki yükselişin yalnızca hava koşulları ve jeopolitik gelişmelerden kaynaklanmadığına dikkat çeken Ergezen, petrol fiyatlarının da piyasada etkili olduğunu belirtti.
Petrol fiyatlarının yüksek olduğu dönemlerde biyodizel üretiminde kullanılan mısıra talebin arttığını kaydeden Ergezen, dünyada üretilen mısırın yaklaşık yüzde 60'ının endüstriyel alanlarda kullanıldığını söyledi.
El Nino ile petrol fiyatlarının etkisinin birleşmesi sonucu mısırda ciddi bir yükseliş yaşandığını belirten Ergezen, fiyatların önümüzdeki dönemdeki seyrine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"El Nino etkisi önümüzdeki senenin başına kadar devam edecek, buna neredeyse kesin gözüyle bakılıyor. Petrol fiyatları da bu seviyelerde kalmaya devam ederse, bütün bunlar bize mısırda yukarı yönlü fiyatlamalar görülebileceğini gösteriyor. Fiyatlar en azından güçlü kalmaya devam edecek. Petrol fiyatları geri çekilmediği sürece ve ABD ile İran arasında hızlı bir şekilde kalıcı bir anlaşma olmadıkça mısır tarafında çok sert ve derin bir geri çekilme beklemiyorum."
