Bilim dünyasında çığır açacak yeni bir araştırma, bir insanın konuşma biçiminin yalnızca kronolojik yaşını değil, beynindeki biyolojik yaşlanma sürecini de doğrudan yansıttığını kanıtladı. Yapay zeka ve makine öğrenimi tabanlı geliştirilen "konuşma saati" (speech clock) teknolojisi, kişinin konuşmasından tahmini yaşını hesaplayarak sağlık durumu hakkında erken uyarı sinyalleri veriyor.
Trinity College Dublin'den araştırmanın başyazarı Agustín Ibáñez ve ekibi, Latin Amerika'da yaşayan yaklaşık 3 bin İspanyolca konuşan yetişkinin ses kayıtlarını inceledi. Katılımcılardan kısa bir animasyon filmi anlatmaları, hikâyeleri yeniden aktarmaları ve belirli kategorilerdeki nesne isimlerini saymaları istendi. Yapay zeka; konuşma hızı, duraksamalar, ses perdesi, duygusal içerik, kelime seçimi ve anlam doğruluğu gibi yüzlerce parametreyi analiz ederek bireysel bir "konuşma yaş farkı" hesapladı.
"Daha Yaşlı" Konuşanlarda Alzheimer ve Beyin Dokusu Kaybı Riski
Araştırma sonuçları, konuşma yaşının yalnızca dil becerileriyle sınırlı olmadığını, bütüncül bir sağlık göstergesi olduğunu ortaya koydu. Gerçek yaşına kıyasla daha "yaşlı" bir konuşma profili çizen katılımcılarda dikkat çekici bulgulara ulaşıldı:
-
Demans ve Alzheimer İzi: Konuşma saati, sağlıklı bireyler ile demans hastalarını başarıyla ayırt etti. Konuşma yaşı yüksek çıkan kişilerde Alzheimer hastalığıyla doğrudan bağlantılı kandaki p-Tau217 proteini seviyeleri belirgin şekilde daha yüksek saptandı.
-
Beyin Dokusu Kaybı: Beyin MR görüntülemelerinde, yaşından daha yaşlı konuşan bireylerde daha fazla beyin dokusu kaybı ve beyin aktivitesinde bozulmalar görüldü.
-
Bilişsel Performans Düşüşü: Bu kişilerin hafıza, dikkat ve problem çözme testlerinin yanı sıra görsel hafıza gibi sözel olmayan değerlendirmelerde de daha düşük performans gösterdiği kaydedildi.
Uzmanlar, "sesimiz yaşlanma hakkında fark ettiğimizden çok daha fazla bilgi taşıyor" değerlendirmesinde bulunurken, konuşma saati yönteminin gelecekte düşük maliyetli ve erişilebilir bir erken sağlık tarama aracına dönüşebileceğini vurguluyor.
