Özellikle son iki yılda bazı bölgelerde gözlemlenen sessizlik ve durağanlık, kentteki demografik dönüşümü yeniden gündeme taşıdı.
2024’ten sonra bazı mahallelerde sessizlik hâkim
Gaziantep’te Suriyeli sığınmacıların yoğun olarak yaşadığı bazı mahallelerde, 2024 yılından bu yana dikkat çekici bir sakinlik gözlemleniyor. Özellikle kent merkezine yakın bölgelerde gündelik hayatın temposunun düştüğü, bazı sokaklarda ticari hareketliliğin azaldığı görülüyor.
Temmuz 2024 gerilimi sonrası kepenkler kapandı
2024 yılının Temmuz ayında yaşanan gerilimin ardından, bazı mahallelerde çok sayıda esnafın kepenk açmadığı ifade ediliyor. Bu durum, bölgede hem ekonomik durgunluğa hem de belirsizlik hissinin artmasına yol açtı. Yerel halk, yaşanan sürecin günlük yaşamı olumsuz etkilediğini dile getiriyor.
Nüfus dengesi belirgin şekilde değişti
Temmuz 2025 verilerine göre Gaziantep’te geçici koruma kapsamındaki Suriyeli sayısı 329 bin 325’e ulaştı. Bu rakam, kentin toplam nüfusunun yaklaşık yüzde 14,18’ine denk geliyor. Başka bir ifadeyle, şehirde yaşayan her yedi kişiden biri Suriyeli. Suriyelilerin büyük çoğunluğu kent merkezinde, özellikle Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde yaşıyor. Şahinbey’de yaklaşık 160 bin, Şehitkamil’de ise yaklaşık 55 bin Suriyelinin bulunduğu belirtiliyor.
En yoğun Suriyeli nüfusun yaşadığı mahalleler
Yapılan saha çalışmaları ve gözlemler doğrultusunda Suriyeli nüfusun yoğunlaştığı mahalleler şöyle sıralanıyor:
Şahinbey ilçesinde Vatan, Barak, Güneş, Yukarıbayır, Düztepe ve Üçoklar mahalleleri öne çıkıyor. Şehitkamil ilçesinde ise Gazikent, Kocatepe, 29 Eylül, 8 Şubat, Cıksorut, Yazıcık, Kalealtı, Tabakhane, Zeytinli ve Kayaönü mahallelerinde yoğunluk dikkat çekiyor. Bu mahallelerin bir bölümünde Suriyeli nüfus oranının yüzde 30’un üzerine çıktığı ifade ediliyor.
Sosyal uyum tartışmaları sürüyor
Uzmanlar, Suriyelilerin yoğun yaşadığı mahallelerde sosyo-kültürel uyumun tam anlamıyla sağlanamadığına dikkat çekiyor. Dil engeli, farklı yaşam alışkanlıkları ve ekonomik koşulların etkisiyle mekânsal ayrışmanın arttığı belirtiliyor. Yerel esnaf, müşteri profilindeki değişimden yakınırken, bazı vatandaşlar kamusal alan kullanımında yaşanan farklılıklardan rahatsız olduklarını söylüyor.
Mahallelerde gözlemlenen değişimler
Saha gözlemlerine göre bazı bölgelerde dükkânların kapandığı, bazı alanlarda ise Suriyelilere yönelik hizmet sunan işletmelerin arttığı görülüyor. Güvenlik algısında zaman zaman tedirginlik oluştuğu, sosyal yaşamda parklar, pazarlar ve toplu taşıma alanlarında kültürel farklılıkların daha görünür hale geldiği ifade ediliyor. Arapça kullanımının yaygınlaşması ise iletişimde zorluklar yaşandığı yönündeki şikâyetleri artırıyor.
STK’lardan ortak uyarı gelmişti
Gaziantep’te faaliyet gösteren 41 sivil toplum kuruluşu, Suriyeli nüfus artışına ilişkin daha önce ortak bir bildiri yayımlamıştı. “Şehrimizde Değişen Nüfus Yapısı ve Etkileri” başlığıyla yapılan açıklamada, Suriyeli göçünün sosyal, ekonomik ve kültürel yapıda ciddi değişimlere yol açtığı vurgulanmıştı.
Bildiride, 2011’den bu yana uygulanan açık kapı politikasıyla gelen Suriyelilerin, yerel halkın yaşam alanını daralttığı, kiralar ve gıda fiyatları gibi temel harcamaları artırdığı, iş imkânlarını azalttığı ifade edilmişti. Kayıt dışı işletmelerin haksız rekabet yarattığı, sağlık ve eğitim sisteminde ise yoğunluk nedeniyle hizmet kalitesinin düştüğü de bildiride yer almıştı.
