Çalışma hayatında işçiler ile işverenler arasında en sık karşılaşılan konulardan biri alacak talepleri oluyor. Ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı gibi hakların talep edilmesinde ise zaman aşımı süreleri belirleyici rol oynuyor.
Geçmişte alacağın türüne göre farklı zaman aşımı süreleri uygulanırken, yapılan yasal değişikliklerle birlikte birçok işçi alacağı için süreler eşitlendi.
Süreler 2017'de Değişti
İşçi alacaklarında önemli değişikliklerden biri 25 Ekim 2017 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile gerçekleşti.
Daha önce kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri alacaklarda uygulanan 10 yıllık zaman aşımı süresi 5 yıla indirildi. Böylece işçi alacaklarının büyük bölümünde ortak bir süre uygulanmaya başlandı.
Yıllık İzin Ücretinde Farklı Uygulamalar Yaşandı
Kullanılmayan yıllık izin ücretlerinde zaman aşımı süresi yıllar içerisinde değişiklik gösterdi.
2012 yılı öncesinde 5 yıl olan süre, Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle 10 yıla çıkarıldı. Ancak 2017 yılında yapılan değişiklikle yeniden 5 yıl olarak uygulanmaya başlandı.
Hangi Alacaklarda 5 Yıllık Süre Geçerli?
Mevcut uygulamada ücret, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları ile ikramiye alacaklarında zaman aşımı süresi 5 yıl olarak uygulanıyor.
Ayrıca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırılıktan kaynaklanan tazminatlar ve yıllık izin ücretleri de aynı süre kapsamında değerlendiriliyor.
Basın Ve Deniz İşçilerinde De Aynı Süre Uygulanıyor
Yasal düzenleme yalnızca İş Kanunu kapsamındaki çalışanları değil, farklı kanunlara tabi çalışanları da kapsıyor.
Türk Borçlar Kanunu, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu kapsamında çalışanların söz konusu alacaklarında da 5 yıllık zaman aşımı süresi uygulanıyor.
Ücret Alacağında Süre Ne Zaman Başlıyor?
Ücret ve fazla çalışma gibi alacaklarda zaman aşımı süresi iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten değil, alacağın doğduğu tarihten itibaren işlemeye başlıyor.
Örneğin resmi tatilde çalışan ancak ücretini alamayan bir işçi için zaman aşımı süresi, çalışmanın yapıldığı tarihten itibaren hesaplanıyor.
Tazminatlarda Başlangıç Tarihi Farklı
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücretlerinde ise zaman aşımı süresi iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlıyor.
Bu nedenle işten ayrılma tarihi, söz konusu alacaklarda hak arama sürecinin başlangıç noktası olarak kabul ediliyor.
Süresi Dolsa Bile Dava Açılabiliyor
Yargıtay kararlarına göre zaman aşımı süresinin dolmuş olması, işçinin dava açmasına engel oluşturmuyor.
Mahkeme, zaman aşımı nedeniyle davayı kendiliğinden reddedemiyor. Bunun için işverenin zaman aşımı itirazında bulunması ve sürenin dolduğunu ileri sürmesi gerekiyor.
Hak Kaybı Yaşamamak İçin Sürelere Dikkat
Uzmanlar, işçilerin ücret ve tazminat alacaklarında hak kaybı yaşamamaları için zaman aşımı sürelerini yakından takip etmeleri gerektiğini belirtiyor.
Özellikle iş sözleşmesinin sona ermesinin ardından alacakların zamanında talep edilmesi, ileride yaşanabilecek hukuki sorunların önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
Kaynak: CnnTürk
