Staj ve çıraklık sigortasının emeklilik hesabında başlangıç tarihi olarak kabul edilmesine yönelik beklentiler devam ederken, Yargıtay'ın verdiği son karar yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Kararda, çıraklık sigortasını doğrudan emeklilik başlangıcı kabul eden yerel mahkeme hükmü bozulurken, bazı özel durumlarda farklı değerlendirme yapılabileceği belirtildi.
Fiili Çalışma Vurgusu Yapıldı
Yargıtay kararında, çıraklık döneminde meslek eğitiminin ikinci planda kaldığı ve kişinin üretim sürecine fiilen çalışan olarak katıldığının ispatlanması halinde bu sürenin normal çalışma kapsamında değerlendirilebileceğine dikkat çekildi.
Bu durumun kabul edilebilmesi için ise resmi kayıtlar, belgeler ve tanık beyanlarıyla fiili çalışmanın ortaya konulması gerektiği ifade edildi.
Kanıt Yükü Süreci Zorlaştırıyor
Uzmanlara göre geçmiş yıllara ait çıraklık faaliyetlerinin bordro, ücret kaydı veya benzeri belgelerle ispatlanmasının oldukça güç olması, bu yolla emeklilik hakkı elde edilmesini zorlaştırıyor.
Bu nedenle Yargıtay'ın kararı, her çırak veya stajyer için otomatik bir hak doğurmuyor.
Staj Ve Çıraklık Neden Emeklilik Başlangıcı Sayılmıyor?
Mevcut mevzuata göre staj ve çıraklık dönemlerinde yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına prim yatırılıyor. Bu kapsamda iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası bulunurken, emekliliği etkileyen uzun vadeli sigorta primleri ödenmiyor.
Bu nedenle staj veya çıraklık sırasında yapılan sigorta girişi, emeklilik başlangıç tarihi olarak kabul edilmiyor.
Emeklilik Hesabı Nasıl Yapılıyor?
Örneğin, 2010 yılında çıraklık sigortası bulunan ancak 2012 yılında uzun vadeli sigorta kapsamında çalışmaya başlayan bir kişinin emeklilik başlangıcı 2010 değil, 2012 olarak hesaplanıyor.
Dolayısıyla emeklilik yaşı ve prim şartları da bu tarihe göre belirleniyor.
Bazı Meslek Gruplarına İstisna Uygulanıyor
Mevzuatta bazı meslek grupları için farklı uygulamalar bulunuyor. Avukatlar staj sürelerini, doktorlar ise uzmanlık eğitiminde geçen belirli süreleri borçlanarak emeklilik hesaplamasına dahil edebiliyor.
Ayrıca kadın çalışanlar da staj ile ilk sigortalı çalışma arasında doğum yapmaları halinde doğum borçlanması kapsamında belirli avantajlardan yararlanabiliyor.
Yasal Düzenleme Beklentisi Sürüyor
Staj ve çıraklık mağdurlarının uzun süredir talep ettiği düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde, bu sürelerin borçlanılarak emeklilik hesabına dahil edilmesi mümkün olabilecek.
Böyle bir yasal değişiklik yapılması halinde sigorta başlangıç tarihi geriye çekilebilecek ve emeklilik şartlarında önemli değişiklikler yaşanabilecek.
