Staj ve çıraklık dönemlerinin emeklilik hesabında dikkate alınıp alınmayacağı tartışmaları yeniden gündeme geldi. Yargıtay'ın, 16 yaşında yaptığı çıraklık döneminin emeklilik başlangıcı sayılması talebiyle açılan bir davada verdiği karar, binlerce staj ve çıraklık mağdurunun dikkatini çekti.
Hürriyet Gazetesi yazarı Noyan Doğan, Yargıtay'ın son kararını ve mevcut uygulamayı değerlendirdi.
Emeklilikte Hangi Primler Geçerli?
Mevcut uygulamada stajyer ve çıraklar adına yalnızca iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primi yatırılıyor.
Emeklilik hesabında esas alınan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri ise ödenmiyor.
Bu nedenle staj veya çıraklık sırasında yapılan sigorta başlangıcı, emeklilik açısından başlangıç tarihi olarak kabul edilmiyor.
Örneğin staj döneminde sigorta girişi yapılan bir kişinin emeklilik hesabında esas alınan tarih, uzun vadeli sigorta primlerinin yatırılmaya başlandığı ilk çalışma tarihi oluyor.
Borçlanma Hakkı Bulunmuyor
Noyan Doğan'ın değerlendirmesine göre staj ve çıraklık süreleri için bugün itibarıyla borçlanma hakkı da bulunmuyor.
Bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesi veya borçlanılabilmesi için yeni bir yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Ancak şu an için kamuoyuna açıklanmış bir çalışma bulunmuyor.
Kadın Çalışanlar İçin İstisna Var
Mevzuatta bazı istisnai durumlar da yer alıyor.
Kadın çalışanlar, staj sigortası ile ilk uzun vadeli sigorta başlangıcı arasında doğum yapmaları halinde doğum borçlanmasından yararlanabiliyor. Bu durum bazı sigortalılar için emeklilik tarihini öne çekebiliyor.
Avukatlar Ve Doktorlar Ayrı Değerlendiriliyor
Avukatlık stajı yapanlar ile doktora ve tıpta uzmanlık eğitimi alanlar için de özel hükümler bulunuyor.
Sigortalı olmadan geçirilen avukatlık stajı ile doktora ve uzmanlık eğitim süreleri belirli şartlarla borçlanılabiliyor. Böylece emeklilik için gerekli prim gün sayısına katkı sağlanabiliyor.
Yargıtay Kararı Ne Anlama Geliyor?
Yargıtay'ın gündeme gelen kararında, çıraklık döneminde kişinin fiilen üretim faaliyetlerine katılıp katılmadığının ayrıntılı şekilde araştırılması gerektiği vurgulandı.
İş hukuku uzmanlarının değerlendirmelerine yer veren Noyan Doğan, diğer çalışanlar gibi üretimin içinde yer alan kişilerin durumlarının ayrıca incelenebileceğini belirtti.
Ancak uzmanlara göre bu durumun ispatlanması oldukça zor. Sadece tanık beyanları veya çıraklık sözleşmeleri yeterli görülmüyor. Mahkemeler tarafından kapsamlı inceleme yapılması gerekiyor.
Düzenleme Beklentisi Sürüyor
Her yıl binlerce stajyer ve çırak, bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesi için yasal düzenleme talebini gündeme getiriyor.
Ancak Hürriyet Gazetesi yazarı Noyan Doğan'ın aktardığı bilgilere göre mevcut durumda staj ve çıraklık sürelerinin emeklilikten sayılmasına yönelik bir düzenleme kamu gündeminde yer almıyor.
Bu nedenle Yargıtay'ın son kararının, staj ve çıraklık mağdurları açısından doğrudan bir emeklilik hakkı doğurmadığı değerlendiriliyor.
