Tüketicilerin aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı daha etkin korunmasını amaçlayan yeni düzenleme, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girecek.
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler; hedefli reklamlardan sosyal medya tanıtımlarına, yapay zekâ içeriklerinden indirim kampanyalarına kadar çok sayıda alanı kapsayacak.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, dijitalleşmenin etkisiyle reklam ve ilanlara daha yoğun şekilde maruz kalan tüketiciler için yeni koruma mekanizmaları oluşturulduğunu belirtti.
Hedefli Reklamın Kriterleri Açıklanacak
Yeni dönemde reklam verenlerin, hedefli reklamların tüketicilere hangi kriterler doğrultusunda gösterildiğini açıklaması gerekecek. Tüketicilere ayrıca bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgi sunulacak.
Bakan Bolat, düzenlemenin kapsamına ilişkin şunları söyledi:
“Düzenlemeyle, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kurallar getirildi. Düzenlemeyle, reklam verenler, hedefli reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgileri tüketiciye sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecek. Bununla birlikte, çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanıyor.”
Influencer Paylaşımlarında İki İfade Kullanılacak
Sosyal medya etkileyicilerinin kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım gibi herhangi bir menfaat karşılığında yaptığı paylaşımlar için yeni bir zorunluluk getirildi.
Tüketicilerde kafa karışıklığına neden olduğu gerekçesiyle “sponsorlu”, “iş birliği” ve “davet” gibi ifadeler artık yeterli kabul edilmeyecek. Bu tür ticari paylaşımlarda yalnızca “reklam” veya “tanıtım” ibareleri kullanılacak.
İndirimli Fiyatta Son 10 Gün Esas Alınacak
Tüketiciye indirim veya farklı bir avantaj sağlanmasının belirli bir koşula bağlandığı satış reklamları da indirimli satışlara ilişkin kurallara tabi olacak.
İndirim kampanyalarında üzeri çizilen eski fiyatın belirlenmesinde, kampanya başlamadan önceki son 10 gün içerisinde uygulanan en düşük fiyat dikkate alınacak.
Bolat, “İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirime esas fiyat olarak kabul edilecektir. Diğer bir anlatımla, kullanılacak olan üzeri çizili fiyatın son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak.” diye konuştu.
Yasa Dışı Şans Oyunları Da Yasak Kapsamında
Falcı, medyum ve astrologlar tarafından verilen reklamlar ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik mevcut reklam yasağının kapsamı genişletildi.
Yeni düzenlemeyle yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklamlar da açık şekilde yasak kapsamına alındı.
Şikâyetlere Cevap Süresi 48 Saate İndirildi
Tüketici şikâyetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya hizmet sağlayıcılara tanınan cevap verme süresi de değiştirildi.
Daha önce 72 saat olan açıklama veya cevap verme süresi 48 saate düşürüldü. Belirlenen sürede cevap verilmemesi durumunda tüketici değerlendirmesi doğrudan yayımlanabilecek.
Bakan Bolat, “Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcıların açıklama yapma veya cevap verme haklarını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürülmüştür. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacaktır.” ifadesini kullandı.
Yapay Zekâ Karakterleri Gizlenemeyecek
Yapay zekâ teknolojileriyle oluşturulan ve gerçek bir insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlarda, bu durumun açık ve anlaşılır biçimde belirtilmesi zorunlu olacak.
Gerçek bir kişinin yapay zekâyla hazırlanan dijital kopyasının, gerçekte kullanmadığı bir ürün veya hizmeti deneyimlediği ya da tavsiye ettiği izlenimi oluşturacak reklamlara ise izin verilmeyecek.
Bolat, düzenlemeyi şu sözlerle anlattı:
“Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutulmuştur. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı olarak bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklandı.”
“Çevre Dostu” İfadesi Açıklamasız Kullanılamayacak
Çevresel duyarlılığın ticari amaçlarla kötüye kullanılmasının önüne geçmek için “çevre dostu” gibi genel ifadelerin açıklama yapılmadan reklamlarda kullanılmasına yasak getirildi.
Çevresel beyanın, ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasıyla ilgili olduğunun açıkça belirtilmesi gerekecek.
Takviye Edici Gıdalara Reklam Sınırı
Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen ürünlerin yerine geçebileceği izlenimini uyandıran reklamlar yasaklandı.
Bu ürünlerin sağlık beyanı kapsamına girmeyen özellikleri bakımından karşılaştırmalı reklamlarının yapılmasına ise izin verilecek.
Akademik Unvanla Tüketici Yanıltılamayacak
Tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesini önlemek amacıyla akademik unvanların reklamlarda yanıltıcı ve aldatıcı biçimde kullanılmasının önüne geçilecek.
Yönetmeliğe, ticari reklam ve ilanlarda akademik unvanların gerçeğe aykırı şekilde kullanılamayacağına ilişkin açık hüküm eklendi.
Doğrulanamayan Yorumlar Yayımlanamayacak
Satın alma işleminin doğrulanamadığı platformlardan alınan tüketici değerlendirmelerinin yayımlanmasına izin verilmeyecek.
Ürün, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında gösterilen değerlendirmelerin tamamı aynı alanda açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir şekilde tüketiciye sunulacak.
Bakan Bolat, “Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacak. Ayrıca değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması durumunda, bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu hale getirildi.” dedi.
