Emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan çalışanların gündeminde “yaştan emeklilik” olarak da bilinen kısmi emeklilik bulunuyor.
Sosyal güvenlik mevzuatında sigorta başlangıç tarihine göre farklı koşullar uygulanırken, 4/A (SSK) kapsamında çalışanlar için 3600, 4500 ve 5400 prim günü seçenekleri öne çıkıyor.
Kısmi emeklilikte yalnızca prim gününün tamamlanması emekli aylığı bağlanması için yeterli olmuyor. İlk sigorta başlangıç tarihi, yaş ve bazı dönemlerde sigortalılık süresi şartlarının da birlikte yerine getirilmesi gerekiyor.
Sigorta Giriş Tarihi Şartları Değiştiriyor
Kısmi emeklilik hesabında en önemli kriterlerden birini ilk sigorta başlangıç tarihi oluşturuyor. 8 Eylül 1999 öncesinde, 8 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında ve 1 Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olan çalışanlar farklı şartlara tabi tutuluyor.
Bu nedenle 3600, 4500 veya 5400 prim gününe ulaşan herkes aynı yaşta emekli olamıyor. Çalışanın hangi mevzuata tabi olduğu emeklilik tarihini doğrudan etkiliyor.
3600 Günle Emeklilikte 8 Eylül 1999 Detayı
İlk kez 8 Eylül 1999'dan önce 4/A kapsamında sigortalı olan çalışanlar, gerekli koşulları sağlamaları durumunda 3600 prim günü üzerinden kısmi emeklilik imkanından yararlanabiliyor.
Bu grupta 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim gününün yanı sıra yaş şartının da yerine getirilmesi gerekiyor. Yaş koşulu ise şartların tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak değişiyor.
Kadınlarda 50-58, erkeklerde ise 55-60 arasında değişen yaş şartları söz konusu olabiliyor. Bu nedenle yalnızca 3600 prim gününün tamamlandığı tarihe bakılarak kesin emeklilik hesabı yapılamıyor.
2000-2008 Arasında Sigortalı Olanlarda 4500 Gün
İlk sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında bulunan 4/A'lı çalışanlarda ise 4500 prim günü üzerinden kısmi emeklilik seçeneği bulunuyor.
Bu kapsamda 4500 prim gününün yanı sıra 25 yıllık sigortalılık süresi aranıyor. Yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 olarak uygulanıyor.
Dolayısıyla 4500 prim gününü dolduran ancak yaş veya 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlamayan çalışanların diğer koşulları da beklemesi gerekiyor.
2008 Sonrası İçin 5400 Gün Öne Çıkıyor
1 Mayıs 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda kısmi emeklilik için gerekli prim şartı kademeli olarak 5400 güne ulaşıyor.
Bu gruptaki çalışanların emeklilik yaşı belirlenirken ilk sigorta başlangıcı ve mevzuattaki kademeli geçiş hükümleri dikkate alınıyor. Prim gününün hangi tarihte tamamlandığı da emeklilik yaşının belirlenmesinde etkili olabiliyor.
Bu nedenle 2008 sonrasında sigortalı olanlar açısından yalnızca 5400 prim gününün tamamlanması doğrudan emeklilik anlamına gelmiyor.
Aynı Prim Herkes İçin Aynı Sonucu Vermiyor
Kısmi emeklilikte 3600, 4500 ve 5400 gün şartlarının farklı olmasının temelinde sigorta başlangıç tarihleri bulunuyor. Sosyal güvenlik mevzuatında zaman içerisinde yapılan değişiklikler nedeniyle farklı dönemlerde çalışma hayatına başlayan kişiler farklı emeklilik koşullarına tabi oluyor.
3600 gün yaklaşık 10 yıllık, 4500 gün yaklaşık 12,5 yıllık, 5400 gün ise yaklaşık 15 yıllık prim ödemesine karşılık geliyor. Ancak emeklilik hesabında primin yanı sıra yaş, sigorta başlangıç tarihi, çalışma statüsü ve sigortalılık süresi de önem taşıyor.
Bağ-Kur’da Hesaplama Farklı Yapılıyor
4/B (Bağ-Kur) kapsamında bulunanların kısmi emeklilik şartları ise SSK'lı çalışanlardan farklılık gösteriyor. Bağ-Kur kapsamında emeklilik hesabı yapılırken kişinin ilk sigorta başlangıç tarihi, prim durumu ve yaş şartı dikkate alınıyor.
Bu nedenle Bağ-Kur'lular açısından da yalnızca prim gününe bakılarak kesin bir emeklilik yaşı belirlemek mümkün olmuyor.
Borçlanmayla Eksik Prim Tamamlanabiliyor
Emeklilik için prim eksiği bulunan sigortalılar, gerekli şartları taşımaları halinde askerlik ve doğum borçlanmasından yararlanabiliyor.
Erkek sigortalılar askerlik sürelerini, kadın sigortalılar ise mevzuatta belirlenen şartlar kapsamında doğum nedeniyle çalışamadıkları belirli süreleri borçlanarak prim günlerine ekleyebiliyor.
Askerliğin ilk sigorta başlangıcından önce yapılmış olması halinde borçlanmanın sigorta başlangıç tarihine de etkisi olabiliyor. Bu nedenle kısmi emeklilik hesabının kişinin kendi SGK hizmet dökümü ve sigortalılık geçmişi üzerinden yapılması gerekiyor.
