Kademeli emeklilik nedir?
Kademeli emeklilik sistemi, sigortalı çalışanların emeklilik sürecini daha adil ve dengeli hale getirmeyi amaçlayan yeni bir model olarak öne çıkıyor.
Bu sistemde, emeklilik yaşı ve prim gün sayısı kişinin sigorta başlangıç tarihine göre kademeli şekilde belirleniyor.
Özellikle 1999–2008 yılları arasında sigorta girişi olan çalışanlar için geliştirilen bu model, EYT kapsamı dışında kalan milyonlara erken emeklilik imkânı sunmayı hedefliyor.
Adil bir geçiş süreci amaçlanıyor
Kademeli sistem, EYT sonrası oluşan emeklilikte adalet tartışmalarını dengelemeyi amaçlıyor.
Yeni modelle birlikte, hem yaş hem prim şartı belirli dönemlere göre aşamalı şekilde artacak. Böylece çalışanlar için öngörülebilir bir emeklilik planı oluşturulacak.
Henüz yasalaşma aşamasında olmasına rağmen, Meclis’e sunulan teklifin sosyal güvenlik reformları içinde öncelikli konular arasında yer alması bekleniyor.
Yasa teklifi Meclis gündeminde
Kademeli emeklilik sistemiyle ilgili yasa teklifi, CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu.
Teklif, tamamlayıcı emeklilik sistemiyle birlikte değerlendirilerek sosyal güvenlik reformu kapsamına alınacak.
Bu adım, milyonlarca sigortalı çalışan için erken emeklilik umudunu yeniden gündeme taşıdı.
Erken emeklilik kimleri kapsıyor?
Kademeli sistemle birlikte erken emeklilik hakkı, sigorta başlangıç tarihi ve prim gün sayısına göre belirlenecek.
Mevcut durumda erken emeklilikten yararlanabilen gruplar ise şöyle:
EYT’liler: 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar yaş şartı olmadan emekli olabiliyor.
Engelli çalışanlar: En az %40 engel oranı bulunanlar, belirli prim gününü doldurduklarında yaş beklemeden emeklilik hakkı elde ediyor.
Malulen emekliler: En az %60 iş gücü kaybı olanlar, 10 yıl sigortalılık ve 1.800 prim günüyle emekli olabiliyor.
Riskli meslek grupları: Maden işçileri, basın çalışanları ve askeri personel gibi ağır iş kollarında çalışanlara fiili hizmet süresi zammı uygulanıyor.
Doğum ve askerlik borçlanması yapanlar: Kadınlar doğum, erkekler askerlik sürelerini borçlanarak sigorta başlangıcını geri çekebiliyor.
Kademeli sistem nasıl işleyecek?
Yeni model, sigorta giriş yılına göre emeklilik yaşını kademeli olarak belirliyor.
Örneğin:
2000 yılında sigorta girişi olan bir kadın 43 yaşında ve 6.250 prim günüyle,
2008 yılında sigorta girişi olan bir erkek ise 50 yaşında ve 6.850 prim günüyle emekli olabilecek.
Bu model, yaş ve prim oranlarını kademeli şekilde artırarak sistemdeki dengesizliği azaltmayı hedefliyor.
Bakan Işıkhan’dan açıklama: “Yeni bir değişiklik planlamıyoruz”
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, kademeli emeklilik düzenlemesiyle ilgili olarak yaptığı son açıklamada,
“Emeklilik sisteminde şu anda bir değişiklik planlamıyoruz. Mevcut prim ve yıl şartları devam edecek.” ifadelerini kullandı.
Ancak kamuoyundaki yoğun ilgi, konunun önümüzdeki dönem siyasi gündemde sıcaklığını koruyacağını gösteriyor.
Beklenti büyük, gözler Meclis’te
Milyonlarca çalışan için erken emeklilik umudu haline gelen kademeli sistem, önümüzdeki dönemde Meclis’te yeniden ele alınabilir.
Uzmanlara göre düzenleme yasalaşırsa, 2000 sonrası sigortalı çalışanların büyük bölümü emeklilik yaşını öne çekebilecek.
