Bir zamanlar Gaziantep sokaklarında yankılanan “gaco”, “cücük”, “kelek” gibi kelimeler artık neredeyse hiç duyulmuyor. Yüzyıllardır şehrin kimliğini yansıtan bu sözcükler, genç kuşakların konuşma tarzıyla birlikte yavaş yavaş unutulmaya başladı.
Bir Şehrin Dili, Kimliğidir
Gaziantep’in yöresel ağzı, Anadolu’nun en renkli lehçelerinden biri olarak bilinir. Her kelime, şehrin sıcaklığını, esprili karakterini ve halkın yaşam biçimini yansıtır. Ancak günümüzde standart Türkçe’nin okullarda ve sosyal medyada daha fazla kullanılmasıyla, “Antep ağzı” gündelik konuşmalardan silinmeye yüz tuttu.
Dilbilimciler, bu süreci sadece bir dil değişimi değil, kültürel hafızanın zayıflaması olarak değerlendiriyor. Çünkü her yöresel kelime, geçmişteki bir yaşam biçiminin izi olarak görülüyor.
Eski Anlamlarıyla Yaşayan Kelimeler
Birçok Gaziantepli artık bu kelimeleri duymasa da, yaşlı kuşak hâlâ hatırlıyor. İşte unutulmaya yüz tutan bazı Antepçe kelimeler ve anlamları:
Gaco: Çocuk anlamına gelir. Eski Gaziantep’te sevgi dolu bir hitap şekliydi. “Gel hele gacom, ne yapıyorsun?” gibi cümlelerde kullanılırdı.
Cücük: Küçük nesneler veya minik yaratıklar için söylenirdi. “Şu cücük fareye bak!” denilirdi.
Kelek: Hem olgunlaşmamış meyve hem de mecaz anlamıyla “alaycı, şakacı” kişi için kullanılırdı.
Gömeç: Kaymak veya tereyağından yapılan yöresel bir yiyeceği ifade ederdi.
Tirik: Canlı, enerjik, kıpır kıpır kişi anlamına gelirdi. “Bu çocuk çok tirik!” denilirdi.
Şekirdek: Bugün çekirdek dediğimiz kelimenin yöresel söylenişiydi.
Çor: Eski Gaziantep ağzında “çocukların yaramazlığı” veya “ortamda çıkan karışıklık” anlamına gelirdi.
Bu kelimeler, Gaziantep’in insanlarını, mizah anlayışını ve gündelik yaşamını anlatan küçük dil hazineleri olarak görülüyor.
Sosyal Medyada Kültürel Direniş
Son yıllarda bazı gençler, bu unutulan kelimeleri sosyal medyada yeniden canlandırmaya başladı. “#Antepçe” etiketiyle yapılan paylaşımlar, yöresel kelimeleri mizahla harmanlayarak popüler hale getiriyor.
Bu içerikler, hem Gaziantepli gençlere kendi kültürünü hatırlatıyor hem de şehir dışındaki insanlara Gaziantep ağzını tanıtıyor.
Geleceğe Kalacak mı?
Uzmanlar, yöresel kelimelerin tamamen kaybolmaması için okullarda, kültürel etkinliklerde ve yerel basında bu tür içeriklerin desteklenmesi gerektiğini söylüyor. Çünkü bir kelime unutulduğunda, o kelimenin taşıdığı duygu, gelenek ve mizah da kayboluyor.
